VI SA/Wa 904/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpoznania przez organ I instancji sprawy dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez licencji, z wyłączeniem taksówek p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] marca 2008 r. H. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpoznania przez organ I instancji sprawy dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez licencji, z wyłączeniem taksówek. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] maja 2008 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu ww. zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do opłacenia skargi skarżący złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższy wniosek skarżący uzasadnił niskimi dochodami. Wskazał, iż jego miesięczny dochód wynosi 2.000 zł. Jako składniki majątku skarżący wymienił mieszkanie lokatorskie o powierzchni 104 m kw. oraz samochód marki [...] o wartości 25.000 zł. Podał też, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i 20-letnim synem. Pismem Sądu z dnia [...] czerwca 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni następujących dokumentów: 1. zeznania podatkowego za rok 2007 ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, 2. udokumentowania sytuacji finansowej żony i syna skarżącego: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej - zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej, natomiast w przypadku pobierania nauki - przedstawienia odpowiedniego zaświadczenia szkoły/uczelni, 3. wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 4. dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia [...] lipca 2008 r. podniósł, iż jego żona leczy się i nie pracuje. W załączeniu nadesłał: - zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2008 r. stwierdzające, że żona skarżącego jest pacjentką Rejonowej Przychodni [...], - deklarację o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej w poszczególnych miesiącach roku podatkowego 2007 [...], - zaświadczenie dyrektora liceum z dnia [...] lipca 2008 r. stwierdzające, że syn skarżącego jest słuchaczem [...] Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych [...], - wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w [...] Banku z dnia [...] lipca 2008 r. za okres od [...] kwietnia 2008 r. do [...] lipca 2008 r. [...], - wyciąg z lokaty terminowej na rachunku bankowym w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. [...], - kserokopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej za rok 2008 [...]. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; por. też postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych i administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą (publiczny transport osobowy taxi). Od dochodów osiąganych z tej działalności płaci zryczałtowany podatek od osób fizycznych w formie karty podatkowej. Na rok podatkowy 2008 stawka karty podatkowej została ustalona na kwotę 212 zł miesięcznie (vide ww. decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lutego 2008 r. [...]. Według oświadczenia skarżącego, jego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 2.000 zł. Małżonka skarżącego nie pracuje – leczy się w Rejonowej Przychodni [...]. Natomiast syn skarżącego jest słuchaczem [...] Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych. Skarżący nie wyjaśnił jednak sytuacji finansowej swojego dorosłego dziecka, tzn. nie wskazał czy syn jest zatrudniony czy pozostaje bez pracy. Nie wypowiedział się również odnośnie pokrywania kosztów nauki syna w niepublicznym liceum dla dorosłych. Nadto – pomimo wezwania Sądu - skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania. Natomiast na przedłożonych przez skarżącego wyciągach z rachunków bankowych salda były dodatnie, a zgromadzone tam środki pieniężne pozwalały na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, dokumenty przedłożone przez skarżącego do akt niniejszej sprawy nie przedstawiają w sposób zupełny jego sytuacji majątkowej, co w konsekwencji uniemożliwia uznanie, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy H. M. wypełnia ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa. W tym miejscu podnieść należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd (referendarz sądowy) musi ustalić, czy istnieją uzasadnione powody do obciążania budżetu państwa kosztami sądowymi dotyczącymi danej osoby. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżącego H. M., informacje zawarte w formularzu PPF oraz nadesłane dokumenty nie dają podstaw do zwolnienia wyżej wymienionego od kosztów sądowych. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.