VI SA/Wa 908/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym; Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2005 r. sprawy ze skargi E. O. na uchwałę nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] października 2000 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i uchwałę z dnia [...] czerwca 2000 roku Nr [...] 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu Wyrokiem z dnia 25 listopada 1997 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA 668/97 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę E. O. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 1996 r. Nr [...] w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich. W dniu [...] marca 2000 r. E. O. złożył wniosek o uchylenie lub zmianę powyższej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały z dnia [...] czerw-ca 1996 r. Nr [...] albo o stwierdzenie nieważności tych uchwał, motywując swój wniosek słusznym interesem strony oraz rażącym naruszeniem prawa. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., działając na podstawie art.33 ust. 1 ustawy o radcach prawnych oraz na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa Krajowa Rada Radców Prawnych wniosek ten odrzuciła. W uzasadnieniu uchwały powołano się na cytowany wyżej wyrok NSA, mocą którego została oddalona skarga wnioskodawcy na kwestionowane przez niego uchwały o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich. W dniu [...] lipca 2000 r. skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie lub zmianę przedmiotowej uchwały. Krajowa Rada Radców Prawnych w dniu [...] października 200 r. podjęła uchwałę Nr [...] oddalającą ten wniosek z uwagi na brak nowych przesłanek w sprawie. W skardze do Sądu strona wnosi o uchylenie zaskarżonej uchwały jako rażą-co naruszającej prawo w szczególności art.2 i 65 Konstytucji RP, art.6 Międzyna-rodowego Paktu Praw Gospodarczych i Kulturalnych oraz art. 34 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 1-5 i art. 60 pkt 8 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu sprzed 15 września 1997 r. Ponadto skarżący zarzuca, że Krajowa Rada Radców Prawnych nie miała uprawnień do uchwalania regulaminu dotyczącego konkursu na aplikan-tów radcowskich a zatem regulamin ten został wydany bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o odrzucenie skargi jako niedopusz-czalnej z uwagi na rozstrzygnięcie sprawy wyrokiem Naczelnego Sądu Admini-stracyjnego z dnia 25 listopada 1997 r., gdzie stwierdzono, że uchwały samorządu są zgodne z prawem i nie naruszają przepisów postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2002 r. postępowanie w sprawie niniejszej zostało zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku przedstawieniem Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Naczelny Sąd Administracyjny do rozstrzy-gnięcia zagadnienia prawnego : " czy przepis art. 60 pkt 8 lit. b) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest zgodny z art.17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 2 oraz art. 87 Konstytucji RP ". Przedstawione zagadnienie prawne zostało rozpatrzone przez Trybunał Kon-stytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. - P 21/02 ( Dz. U. Nr 34, poz. 303 ) i w dniu 31 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał postanowienie o podjęciu postępowania w sprawie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie : - ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 ), - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ). Jednocześnie została uchylona ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wy-miar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod wzglę-dem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym. Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związa-ny zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 53, poz.1270 - dalej jako p.p.s.a ). Badając zaskarżone uchwały pod tym kątem Sąd uznał, że skarga jest zasad-na aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Przede wszystkim podkreślić należy, że w postępowaniu w sprawie wniosku o przyjęcie na aplikację radcowską organy samorządu radcowskiego obowiązane są stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ( vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r., III RN 71/17/526, OSNP 2001/17/526 ). Rozstrzygnięcie w sprawie wpisu lub odmowy wpisu określonej osoby na listę aplikantów radcowskich, mającej znamiona prawne decyzji administracyjnej ( art. 1 § 2 kpa ) podejmują w drodze uchwał organy samorządu radcowskiego ( art. 31 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej uchwały). Nie ma więc najmniejszych wątpliwości co do tego, że na gruncie obowiązującego porządku prawnego postępowanie w spra-wie przyjęcia na aplikację radcowską powinno się toczyć z zachowaniem wymagań prawnych określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zachowanie tych wymagań oznacza, że złożony przez stronę postępowania admini-stracyjnego wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały właściwy organ samo-rządu winien rozpoznać z uwzględnieniem treści przepisu art. 157 kpa. Stosownie do art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważ-ności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jeżeli zatem z żądaniem stwierdzenia nieważności wystąpiła strona postępowania administracyjnego, organ nie może odmówić wszczęcia postępowania nadzorczego. Organ samorządu wła-ściwy do stwierdzenia nieważności danego aktu administracyjnego ( w tym wy-padku uchwały) obowiązany jest przeprowadzić postępowanie w sprawie nieważ-ności zakwestionowanej uchwały i zakończyć je stosowną uchwałą, która w zależ-ności od dokonanych ustaleń będzie stwierdzała nieważność uchwały albo odmówi stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli okaże się, że przesłanki nieważności nie wystąpiły. Natomiast w rozpatrywanej sprawie Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] czerwca 200 r. odrzuciła wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności uchwały Nr [...] z dnia [...] października 1996 r. oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. Nr [...]. Takiej treści rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego nie przewidują przepisy Kodeksu postępowa-nia administracyjnego. Uwagi te dotyczą w równej mierze uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2000 r. mocą której oddalono wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2000 r. o uchylenie lub zmianę uchwały z dnia [...] czerwca 2002 r. Skoro wniosek skarżącego potraktowany został jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony w trybie art. 127 § 3 kpa ( o czym można domniemywać z pouczenia zawartego w uchwale), zatem osnowa uchwały Krajo-wej Rady powinna odpowiadać treści art. 138 kpa. Z drugiej strony treść tej uchwały i część jej uzasadnienia może wskazywać , że chodzi o wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 kpa. Oceniając zatem prawidłowość działania organów samorządu Sąd doszedł do przekonania, że zostały naruszone także przepisy procesowe dotyczące systemu weryfikacji aktów administracyjnych. Na system ten składa się bowiem nie tylko postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, wznowienia postępowania lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidło-wych. System ten jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności a to oznacza, że po- szczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Taka sytuacja zaistniała w sprawie gdyż doszło do zastosowania przez organ dwóch różnych trybów postę-powania : raz trybu stwierdzenia nieważności (art.156 kpa) i drugi raz uchylenia lub zmiany decyzji ( art. 154 kpa ). Na tryb stwierdzenia nieważności wskazuje treść uchwały i uzasadnienie z dnia [...] czerwca 2000 r., zaś uchwała z [...] paździer-nika 2000r. na tryb zmiany bądź uchylenia ( art.154 kpa ). Ponieważ oba te systemy weryfikacji oparte są na innych przesłankach, obowiązkiem organu było wyjaśnie-nie czy w związku ze złożonym przez stronę w dniu [...] marca 2000 r. wnioskiem strona żąda stwierdzenia nieważności ( pkt 2 wniosku ) czy zmiany bądź uchylenia uchwał ( pkt 1 wniosku ). Pomocnym w tym zakresie przepisem jest przepis art. 64 § 2 kpa, który pozwala na sprecyzowanie przez stronę treści swego żądania i wybo-ru trybu weryfikacji uchwały. Dopiero po ostatecznym wyjaśnieniu intencji strony można było przystąpić do rozpatrzenia wniosku w trybie dla niego właściwym. Wszystkie te uchybienia powodują konieczność wyeliminowania zaskarżo-nych uchwał z obrotu prawnego jako wadliwych pod względem formalnym. Z tych przyczyn w oparciu o art. 145 pkt 1 li. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sen-tencji wyroku.