VI SA/Wa 909/08
WyrokWSA w Warszawie2008-09-26
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Jolanta Królikowska – Przewłoka, Olga Żurawska – Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych innym podmiotom, ma prawo do wglądu do akt tych postępowań, powołując się na interes prawny wynikający z częściowej tożsamości lokalizacji objętych wnioskami?Ratio decidendi
Podmiot, który nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, nie ma prawa do wglądu do akt tego postępowania na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. Interes prawny musi być bezpośrednio powiązany z konkretną normą prawa materialnego i odnosić się do całości sprawy, a nie tylko do jej części. Interes faktyczny, nawet jeśli istnieje, nie stanowi podstawy do żądania wglądu do akt.Stan faktyczny
Spółka R. Sp. z o.o. złożyła wniosek o zmianę zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach, proponując nowe lokalizacje. Wnioski o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności w tych samych lub zbliżonych lokalizacjach złożyły inne podmioty. Organ odmówił spółce wglądu do akt postępowań prowadzonych wobec innych podmiotów, uznając, że spółka nie jest stroną tych postępowań. Po utrzymaniu odmowy przez Ministra Finansów, spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2008 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...]lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu do akt postępowań administracyjnych oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] odmawiające spółce R. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wglądu do akt postępowań prowadzonych w stosunku do innych podmiotów w przedmiocie wniosków o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] maja 2007 r., R. Sp. z o.o. wystąpiła o zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2006r., nr [...], którą Dyrektor Izby Skarbowej w S. udzielił Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] poprzez zastąpienie pięciu adresów - punktów gier nowymi adresami lokali, w tym m.in. "[...] " - ul. O.,; "[...] " - ul. W.,; [...] "[...] " - ul. P.
Decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w S. dokonał zmiany decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...]. Zmiana polegała na tym, że w załączniku nr 1 do ww. decyzji, zawierającym wykaz punktów gier na automatach o niskich wygranych wykreślono dwa punkty gier na automatach o niskich wygranych i wpisano w to miejsce dwie nowe lokalizacje. Jednocześnie odmówiono zmiany decyzji w zakresie zmiany punktów gier ujętych w załączniku nr 1 na punkty nr 9 w miejscowości P., nr 21 w P. nr 30 w S., uzasadniając odmową udzielenia wcześniej zezwolenia innym podmiotom, na prowadzenie działalności we wnioskowanych przez R. Sp. z o.o. w/w lokalizacjach.
W toku prowadzonego postępowania pełnomocnikom Spółki udostępnione zostały zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. akta ww. sprawy. Z czynności tej mającej miejsce w dniu 8 sierpnia 2007 r., sporządzony został protokół. W trakcie czynności zaznajamiania z aktami sprawy organ odmówił pełnomocnikom wglądu do akt postępowania innych spółek, które wcześniej uzyskały zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych m.in. w ww. trzech lokalach, o które R. Sp. z o.o. wnioskowała w piśmie z dnia 27 kwietnia 2007 r.
Pismami z dnia 22 sierpnia 2007 r., 8 września 2007 r. i 24 października 2007 r. pełnomocnik skarżącej spółki zwrócił się do organu z wnioskiem o doręczenie na piśmie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2007 r. o odmowie umożliwienia przeglądania akt sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w S. działając na podstawie art. 73 § 1, 74 § 2 k.p.a. odmówił wglądu do żądanych w ww. wystąpieniu R. Sp. z o.o. akt dotyczących postępowań administracyjnych innych Spółek.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, iż wyłącznie podmiotowi występującemu w postępowaniu na prawach strony przysługuje uprawnienie do przeglądania akt sprawy oraz sporządzenia z nich notatek i odpisów lub żądanie uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów.
Jednocześnie podkreślił, że R. Sp. z o.o. nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zakresie postępowań wszczętych z wniosków innych podmiotów o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Wobec powyższego nie może powoływać się na uprawnienia wynikające z art. 73 k.p.a., które przysługują wyłącznie stronie postępowania administracyjnego.
Pismem z dnia 9 stycznia 2008 r. R. Sp. z o.o. wniosła zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] grudnia 2007 r. Żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i nakazania Dyrektorowi Izby Skarbowej w S. udostępnienia skarżącej akta postępowań wszczętych na skutek wniosków innych podmiotów o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach i niskich wygranych na terenie województwa [...] obejmujących punkty o lokalizacjach: "[...] " – ul O.; "[...] " - ul. W.; "[...] " - ul. P.; ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:
* naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniach o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] dotyczących punktów ww. trzech lokalizacjach wszczętych z wniosku innego podmiotu, przedmiotowo tożsamych z postępowaniem wszczętym przez skarżącą;
* naruszenie art. 73 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że skarżąca nie ma prawa przejrzenia akt postępowań wszczętych z wniosku innego podmiotu, przedmiotowo tożsamych z postępowaniem wszczętym przez skarżącą;
* niezastosowanie art. 7, art. 9, art. 10 § 1 k.p.a. i art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co skutkowało naruszeniem konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności, w szczególności prawa czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca spółka m.in. wskazała, że w tej samej sprawie tj. o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych obejmującego punkty w ww. trzech lokalizacjach, z wnioskiem wystąpiła skarżąca, jak również inne podmioty, a zatem zaistniała tożsamość spraw administracyjnych. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku tożsamości przedmiotu kilku spraw, winny być one prowadzone łącznie. Natomiast organ I instancji nie powiadomił skarżącej o przedmiotowo tożsamym postępowaniu administracyjnym toczącym się z wniosku innego podmiotu. Wobec powyższego skarżąca nie brała udziału w tym postępowaniu – postępowaniu przedmiotowo tożsamym z postępowaniem wszczętym z wniosku R. Sp. z o.o. Tym samym odmowa organu udostępnienia akt w sprawie, w której inny podmiot uzyskał zezwolenie co do tych samych punktów gry, które obejmował wniosek skarżącej, powoduje naruszenie art. 73 k.p.a., a w konsekwencji zasad wyrażonych w art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie skarżącej była ona stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w ww. postępowaniach wszczętych z wniosku innych podmiotów, a jedynie z uwagi na uchybienia proceduralne organu nie brała udziału w tych postępowaniach.
Skarżąca podniosła, że "interes prawny" R. Sp. z o.o. wynika z treści art. 6 ustawy z dnia 22 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którymi podejmowanie, wykonywanie i kończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Podkreślił, że postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku innego podmiotu dotyczy interesu prawnego skarżącej, bowiem w wyniku takiego postępowania wydaje się rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach ,innego podmiotu, wpływające na prawa i obowiązki skarżącej.
Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] grudnia 2007 r. W uzasadnieniu podkreślił, że stosownie do treści art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. w każdym stadium postępowania administracyjnego tylko strona ma prawo wglądu w akta sprawy oraz utrwalenia na własny użytek wiadomości zawartych w aktach sprawy przez sporządzenie z nich notatek i odpisów. Przy czym strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów, o ile uzasadni to ważnym interesem strony. Zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a. procesową formą odmowy umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów jest postanowienie. Ze względu na konieczność zapewnienia obywatelowi prawa do sądu, przepis ten powinien być interpretowany w sposób rozszerzający, tj. powinien mieć zastosowanie również wtedy, gdy organ administracyjny odmawia wglądu w akta sprawy, dlatego, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania. W przeciwnym bowiem razie istotny spór dotyczący tego, czy określony podmiot jest stroną postępowania, nie byłby poddany kontroli w administracyjnym postępowaniu instancyjnym oraz w postępowaniu przed sądem administracyjnym (wyrok NSA OZ w Gdańsku z dnia 5 września 200Ir., sygn. akt II SAB Gd 127/00).
Minister Finansów mając na względzie brzmienie art. 28 k.p.a., zgodnie z którym przymiot strony wiąże się z interesem prawnym lub obowiązkiem wyprowadzonym z konkretnie oznaczonego przepisu prawa materialnego stwierdził, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego lub obowiązku w zakresie postępowań wszczętych z wniosków innych podmiotów. Podkreślił jednocześnie, że istotnym jest odróżnienie interesu prawnego od interesu faktycznego, którego istnienie nie stanowi podstawy do uznania podmiotu za stronę postępowania administracyjnego. Organ nie podzielił stanowiska skarżącej o zaistnieniu tożsamości spraw administracyjnych prowadzonych z wniosków różnych spółek, w których R. Sp. z o.o. powinna także brać udział jako strona. W wyniku tych postępowań bowiem zostały wydane rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach innych podmiotów, zgodnie z ich żądaniami, zawartymi we wnioskach złożonych do Dyrektora Izby Skarbowej w S..
Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że podnoszoną przez spółkę R. Sp. z o.o. kwestię dotyczącą wielości stron w postępowaniu administracyjnym reguluje art. 62 k.p.a. Przepis ten umożliwia, a nie nakazuje, połączenie do rozpoznania w jednym postępowaniu kilku spraw administracyjnych, gdy występują łącznie przesłanki w nim określone tj. prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy oprawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej. Natomiast w razie braku którejkolwiek z ww. przesłanek, przepisu art. 62 k.p.a. nie można zastosować. Z tego względu organ I instancji nie mógł zastosować ww. przepisu.
Minister Finansów nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanych przez skarżącą w przedmiotowym zażaleniu przepisów art. 28 i art. 73 k.p.a. Tym samym za nieuzasadniony uznał zarzut dotyczący niezastosowania postanowień art. 7, art. 9 i art. 10 §1 k.p.a. oraz przepisu art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie którego strona zakończonego postępowania administracyjnego, czy toczącego się postępowania sądowo-administracyjnego będzie mogła domagać się wglądu do akt sprawy.
Pismem z dnia 31 marca 2008 r. R. Sp. z o.o. złożyła, za pośrednictwem Ministra Finansów, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] wnosząc o jego uchylenie i o zasądzenie od Ministra Finansów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Zarzuciła rozstrzygnięciu :
- naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 28 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniach o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] dotyczących punktów o lokalizacjach: [...] " - ul. O.; "[...] " - ul. W.; "[...] " - ul. P., wszczętych z wniosku innego podmiotu, przedmiotowo tożsamych z postępowaniem wszczętym przez skarżącą;
- naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 73 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędne zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że skarżąca nie ma prawa przejrzenia akt postępowań wszczętych z wniosku innego podmiotu, przedmiotowo tożsamych z postępowaniem wszczętym przez skarżącą;
- niezastosowanie art. 7, art. 9, art. 10 § 1 k.p.a. i art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co skutkowało naruszeniem konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności, w szczególności prawa czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania administracyjnego.
Strona m.in. stwierdziła, że w tej samej sprawie tj. o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych obejmującego punkty w ww. trzech lokalizacjach, z wnioskiem wystąpiła skarżąca, jak również inne podmioty, a zatem zaistniała tożsamość spraw administracyjnych.
W przypadku zaś tożsamości przedmiotu kilku spraw, winny być one prowadzone łącznie. Prowadzenie w jednym postępowaniu administracyjnym spraw wielu podmiotów o różnych interesach prawnych stanowi procesową gwarancję równości stosowania prawa oraz realizację zasady praworządności i zaufania do organów administracji publicznej. Wielość stron w jednej sprawie administracyjnej wystąpi w przypadku tożsamości spraw administracyjnych, a więc gdy rozstrzygana jest sprawa tożsama pod względem przedmiotowym treść uprawnienia, podstawa prawna i stan faktyczny, której rozstrzygnięcie ukształtuje sytuację wielu podmiotów. W przypadku wszczęcia postępowania na żądanie strony, organ administracji publicznej jest zobowiązany ustalić, czy w postępowaniu tym powinny uczestniczyć inne osoby będące stronami postępowania i zawiadomić te osoby o wszczęciu postępowania. Z uwagi na fakt, że organ I instancji nie powiadomił skarżącej o przedmiotowo tożsamym postępowaniu administracyjnym toczącym się z wniosku innego podmiotu, nie brała ona udziału w tym postępowaniu, a przedmiotowo tożsamym z postępowaniem wszczętym na skutek wniosku skarżącej.
Skarżąca podnosząc zarzut naruszenia przepisów proceduralnych m.in. stwierdziła, że odmowa organu udostępnienia akt w sprawie, w której inny podmiot uzyskał zezwolenie co do tych samych punktów gier, które obejmował wniosek skarżącej - stanowi naruszenie art. 73 k.p.a. Tym samym naruszone zostały zasady wyrażone w art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. tj. obowiązku organu informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
W ocenie skarżącej organ administracji błędnie przyjął, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu wszczętym z wniosku innego podmiotu, przedmiotowo tożsamym z postępowaniem wszczętym z wniosku skarżącej i odmówił wglądu do akt tych postępowań a jedynie z uwagi na uchybienia proceduralne organu nie brała udziału w tych postępowaniach. Zdaniem pełnomocnika "interes prawny" skarżącej wynika z treści art. 6 ustawy z dnia 22 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 i art. 22 Konstytucji I Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którymi podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.
Związek normatywny między interesem prawnym skarżącej a postępowaniem administracyjnym wszczętym z wniosku innego podmiotu wyraża się w tym, że postępowanie to dotyczy interesu prawnego skarżącej w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu, wpływające na prawa i obowiązki skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko prezentowane w trakcie postępowania administracyjnego. Ponadto podniósł, iż w przedmiotowej sprawie istotne jest, że Spółka R. Sp. z o.o. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. wystąpiła do organu I instancji na podstawie art. 155 k.p.a. o zmianę uzyskanego wcześniej zezwolenia na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych. Zmiana ta miała polegać na zamianie dotychczasowych 5 lokalizacji punktów gry na automatach o niskich wygranych na nowe - w tym m.in. na sporne lokalizacje w: "[...] " - ul. O.; "[...] " - ul. W.; "[...] " - ul. P..
Natomiast dwa inne podmioty wystąpiły w trybie zwykłym do organu I instancji z wnioskami o udzielenie zezwolenia na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], które ostatecznie otrzymały. Spółki te ubiegały się o różne punkty gry, przy czym jedna z nich ubiegała się także o 2 lokalizacje, a druga spółka o 1 lokalizację z ww. trzech spornych adresach lokali, w których miały zostać usytuowane punkty gry na automatach o niskich wygranych. W związku z powyższym w ocenie Ministra Finansów nie można zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącej o zaistnieniu tożsamości trzech spraw administracyjnych różnych spółek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga spółki R. Sp. z o.o. z siedzibą w P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] nie naruszają prawa.
Treść przepisów art. 73 i art. 74 k.p.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, że zarówno uprawnienie do przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, jak i uwierzytelniania sporządzonych odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, przysługuje, pod określonymi tam warunkami, wyłącznie podmiotowi występującemu w postępowaniu na prawach strony.
Pojęcie strony postępowania administracyjnego zostało zdefiniowane w art. 28 k.p.a. Z treści tego przepisu wynika zaś, iż przymiot strony wiąże się wyraźnie z interesem prawnym lub obowiązkiem wyprowadzonym z konkretnie oznaczonego przepisu administracyjnego prawa materialnego, który może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu.
W orzecznictwie przyjmuje się, że istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa – oczywiście nie tylko do prawa administracyjnego, ale za każdym razem norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych norm – norma, której treść można do końca ustalić. Interes prawny nie może być wywodzony tylko z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej (J. Zimmermana OSP 1997/4/83, glosa aprobująca do uchwały siedmiu sędziów SN z dnia 6 lutego 1996 r.). Interes prawny powinien być przy tym rozważony w całokształcie regulacji prawnej dotyczącej sfery praw i obowiązków danego podmiotu, a nie tylko ograniczony do jednego przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 21 września 2004 r. sygn. akt GSK 41/04, nie publ.). Jednocześnie jednak jego immanentną cechą pozostaje bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, na której jest budowany interes prawny, przy czym podkreśla się, iż powiązanie takie musi istnieć pomiędzy organem prowadzącym postępowanie a każdą ze stron. Natomiast stosunki prawne między stronami, jeżeli nawet istnieją, nie mają znaczenia dla sprawy administracyjnej (wyrok NSA z 20 kwietnia 2005 r., sygn. akt II GSK 37/05).
Stwierdzić zatem należy, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu.
Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
W sprawie niniejszej skarżąca wystąpiła z wnioskiem na podstawie art. 155 k.p.a. o zmianę uzyskanego wcześniej zezwolenia na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych. Zmiana ta miała polegać na zamianie dotychczasowych 5 lokalizacji punktów gry na automatach o niskich wygranych na nowe - w tym m.in. na sporne lokalizacje w: "[...] " - ul. O.; "[...] " - ul. W.; "[...] " - ul. P..
Natomiast jak wynika z akt administracyjnych sprawy, dwa inne podmioty wystąpiły w trybie zwykłym do organu I instancji z wnioskami o udzielenie zezwolenia na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], które ostatecznie otrzymały. Spółki te ubiegały się o różne punkty gry, przy czym jedna z nich ubiegała się także o 2 lokalizacje, a druga spółka o 1 lokalizację z ww. trzech spornych adresach lokali, w których miały zostać usytuowane punkty gry na automatach o niskich wygranych. Rozstrzygnięcie organu w sprawach z wniosków wskazanych powyżej podmiotów było powodem negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej odnośnie ustalenia powyższych trzech lokalizacji punktów gry na automatach o niskich wygranych.
Skarżąca wystąpiła do organu na podstawie art. 73 k.p.a. o zgodę na zapoznanie się z aktami ww. postępowań wywodząc swój interes prawny z faktu, iż rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innych podmiotów wpłynęły w niniejszej sprawie na jej prawa i obowiązki. Podniosła, iż sprawy powinny zostać prowadzone łącznie w jednym postępowaniu ponieważ zachodzi w nich tożsamość przedmiotu sporu. Wskazała również na art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 i 22 Konstytucji RP jako akty prawne będące podstawą jej żądania.
W ocenie Sądu nie sposób jednak uznać powyższej argumentacji za zasadną. Należy stwierdzić bowiem, iż w sprawie niniejszej mamy do czynienia z trzema odrębnymi postępowaniami administracyjnymi prowadzonymi w stosunku do trzech różnych podmiotów. Przedmiotem tych dwóch postępowań było rozpoznanie wniosków stron o udzielenie zezwolenia na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych w różnych lokalizacjach na terenie województwa [...] zaś skarżąca wystąpiła o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Zakres wniosków powyższych podmiotów dotyczyły wielu różnych lokalizacji zaś jedynym łączącym je elementem były trzy sporne lokalizacje. Taki stan rzeczy oznacza, że nie można mówić o tożsamości ww. spraw, a co za tym idzie o połączeniu i prowadzeniu jednego postępowania (art. 62 k.p.a.). Zgodnie bowiem ze stanowiskiem doktryny dopuszczalność rozpatrzenia kilku spraw w jednym postępowaniu administracyjnym uzależniona jest od łącznego wystąpienia trzech przesłanek: identycznego stanu faktycznego, identycznej podstawy prawnej oraz właściwości jednego organu administracji publicznej (Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2005 r., str. 357). W rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze odmienny zakres rozpoznawanych przez organ wniosków, stwierdzić należy, iż pomiędzy sprawami nie zachodziła przesłanka identycznego stanu faktycznego nie można było więc spraw prowadzić w jednym postępowaniu. Tym samym organ zasadnie przyjął, iż skarżąca nie mogła zostać uznana, o co wnosiła w trakcie postępowania administracyjnego, niejako automatycznie za stronę postępowania w sprawach z wniosków innych podmiotów. A tym samym nie mogła domagać się na tej podstawie udostępnienia akt administracyjnych przedmiotowych postępowań.
Niezasadnym jest zarzut skarżącej naruszenia art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniach o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] dotyczących punktów w spornych lokalizacjach, wszczętych z wniosku innego podmiotu.
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby posiadała interes prawny uprawniający ją do wglądu w akta spraw wszczętych z wniosków innych podmiotów w sprawach dotyczących lokalizacji punktów gry na automatach o niskich wygranych. Posiada ona interes faktyczny w udzieleniu zezwolenia na lokalizację przedmiotowych automatów jednak nie może on być podstawą do udzielenia jej wglądu do akt w trybie art. 73 k.p.a.
Podkreślić należy przy tym, iż jak wskazano powyżej w sprawie niniejszej możemy mówić jedynie o częściowej tożsamości przedmiotu ww. postępowań ograniczającej się do trzech spornych lokalizacji. Nie można zaś, jak słusznie wskazał organ, posiadać interesu prawnego jedynie do części sprawy administracyjnej. Interes prawny odnosić się musi do całości sprawy w jej przedmiotowych granicach.
Interesu prawnego strony skarżącej nie można także wywieść z treści art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Istotą interesu prawnego jest bowiem jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Jego podstawą nie może być sam fakt istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż w sprawach o udzielenie innym podmiotom zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych skarżącej nie przysługiwał status strony (art. 28 k.p.a.). Tym samym skarżąca nie była uprawniona do przeglądania akt sprawy na podstawie art. 73 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonych decyzjach naruszenia prawa, a zarzuty skargi uznał za nieuzasadnione. Zważywszy powyższe działając na podstawie art.151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło