VI SA/Wa 910/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Natalia Charewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie ustanowienia tłumaczem przysięgłym oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. K. uchylił decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2005 r., którą to decyzją odmówiono ustanowienia odwołującej się tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż Prezes Sądu Okręgowego w K. odmawiając ustanowienia B. K. tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego podniósł, iż z racji ukończenia studiów w zakresie filologii germańskiej w 2004 roku, posiada krótki okres pracy zawodowej. Posiadając jedynie minimum warunków formalnych wymaganych od kandydata na tłumacza nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków tłumacza przysięgłego. Uchylając zaskarżoną decyzję i umarzając postępowanie pierwszej instancji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż w dniu 27 stycznia 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U. Nr 273, poz. 2702), która zasadniczo zmieniła tryb postępowania w sprawie ustanowienia tłumacza przysięgłego, określiła organy właściwe do stwierdzenia uprawnień jak i praw do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego oraz wymagania stawiane kandydatom. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Sprawiedliwości uznał, iż postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych stało się bezprzedmiotowe zgodnie z art. 105 k.p.a. Na powyższą decyzję w części, w jakiej umarza ona postępowanie w sprawie, Pani B. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej kontrolę, nakazanie organowi wydania decyzji pozytywnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 138 k.p.a. poprzez brak zajęcia stanowiska przez organ odwoławczy w kwestii wadliwości postępowania przed organem I instancji. Wskazywała, iż nowe regulacje nie powinny mieć zastosowania do postępowania toczącego się na podstawie wniosku złożonego przed wejściem w życie nowych przepisów oraz podnosiła, iż nie można orzec o bezprzedmiotowości postępowania, bowiem przedmiot postępowania - konkretna sprawa istnieje. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż stosownie do art. 6 k.p.a. był zobowiązany do rozpoznania sprawy na podstawie obowiązującego prawa. W przypadku zastosowania przepisów nieobowiązujących, decyzja wydana na ich podstawie, jako rażąco naruszająca prawo dotknięta jest wadą nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Ocena zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania, zadaniem Sądu, nie jest możliwa bez oceny całej decyzji, zaskarżona decyzja posiada jedną sentencję (uchylenie i umorzenie postępowania pierwszej instancji), umorzenie postępowania I instancji jest konsekwencją uprzedniego uchylenia decyzji wydanej przez Prezesa Sądu Okręgowego w K. Skarżąca wniosek o ustanowienie tłumaczem przysięgłym złożyła w dniu [...] grudnia 2004 r. W tej dacie obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112 z późn. zm.). W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia, biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, ustanawia przy sądzie okręgowym prezes tego sądu. Wymogi, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o ustanowienie tłumaczem przysięgłym zawarte były w § 17 i § 18. Zgodnie z tymi przepisami tłumaczem przysięgłym może być ustanowiona osoba spełniająca warunki określone w § 17 pkt 1 - 6, która między innymi wykaże odpowiednią znajomość języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem oraz umiejętność tłumaczenia. Sposób wykazania znajomości języka obcego oraz umiejętności tłumaczenia określił § 18 ust. 1 i 2. Zgodnie z tym przepisem znajomość języka i umiejętność tłumaczenia można wykazać poprzez wylegitymowanie się dyplomem ukończenia i uzyskania tytułu zawodowego magistra odpowiednich dla danego języka wyższych studiów filologicznych czy studiów w zakresie lingwistyki stosowanej. Znajomość języka i umiejętność tłumaczenia może być również, za zgodą Ministra Sprawiedliwości, wykazana innym, niż opisanym wyżej dyplomem czy świadectwem lub może być stwierdzona w inny sposób. Skarżąca spełniała wymogi określone w § 18 ust. 1 w/w rozporządzenia; ukończyła studia wyższe na kierunku filologia w zakresie filologii germańskim wraz z przygotowaniem pedagogicznym i uzyskała tytuł magistra. Decyzja o ustanowieniu tłumaczem przysięgłym na gruncie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 1987 roku miała charakter uznaniowy, co oznacza, iż prezes sądu okręgowego nie miał obowiązku ustanowienia tłumaczem przysięgłym każdej osoby spełniającej warunki określone w w/w rozporządzeniu. Organ I instancji uzasadnił, dlaczego uznał, iż pomimo spełnienia przez skarżącą warunków formalnych nie może ustanowić jej tłumaczem przysięgłym. Z dniem 27 stycznia 2005 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U. Nr 273, poz. 2702) zmienił się zasadniczo tryb postępowania ustanawiania tłumaczy przysięgłych. Organem I instancji nie jest już prezes sądu okręgowego, organem właściwym do nadawania uprawnień tłumaczom przysięgłym jest Państwowa Komisja Egzaminacyjna, powoływana przez Ministra Sprawiedliwości (art. 3). Zdanie egzaminu skutkuje nabyciem uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza, potwierdzonym świadectwem wydanym przez Ministra Sprawiedliwości (art. 5 ust. 2). Ustawa nie zawiera przepisów intertemporalnych nakazujących stosowanie dotychczasowych przepisów do postępowań wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia jej w życie. Ustawa zawiera tylko przepis art. 33 zapewniający ochronę praw nabytych przez dotychczasowych tłumaczy przysięgłych. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że organ odwoławczy jest zobowiązany uwzględnić zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2002 r. sygn. akt III RN 59/01 OSNP 2003/3/56). Jeżeli pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji a rozpatrzeniem odwołania uchylone zostały przepisy, które stanowiły podstawę prawną decyzji, organ odwoławczy może jedynie uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie I instancji jako bezprzedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA 1325/98 LEX nr 47971). Minister Sprawiedliwości musiał zatem uwzględnić stan prawny istniejący w dacie podejmowania decyzji. Skoro organem I instancji nie jest już prezes sądu okręgowego, organ odwoławczy nie mógł dokonywać oceny wydanej decyzji przez ten organ, tylko stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zobowiązany był uchylić decyzję i umorzyć postępowanie. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje z racji braku podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie złożonego wniosku. Ustawą z 25 listopada 2004 r. został stworzony nowy zawód - tłumacz przysięgły. Ustawodawca unormował status tłumaczy jako tłumaczy publicznych, którzy wykonują tłumaczenia nie tylko na potrzeby sądu, prokuratury czy policji, również na potrzeby całego społeczeństwa. Zmienił organ właściwy do nadawania uprawnień tłumaczom publicznym z sądów na Państwową Komisję Egzaminacyjną. Projekt ustawy był szeroko konsultowany. (vide: Uzasadnienie do projektu ustawy - System Informacji Prawnej LEX ("Omega") 34/2005). Pomimo pozostawienia takiego samego określenia "tłumacz przysięgły" jest to nowy zawód, który mogą wykonywać osoby spełniające inne wymagania niż tłumacze przysięgli ustanowieni przy sądach okręgowych. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.