VI SA/Wa 913/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2018 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę VI SA/Wa 913/18 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej "Prezes UOKiK") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] (dalej "WIIH") z dnia [...] listopada 2017 r., w oparciu o którą przedsiębiorcy B. W. i B. W. prowadzącym działalność jako wspólnicy spółki cywilnej K. s.c. w P. (dalej "Skarżacy" "Strona" lub "przedsiębiorca") wymierzono karę pieniężną w wysokości 5.000 zł (pięć tysięcy) złotych, z tytułu niedopełnienia obowiązków wynikających z art. 37 ust. 4 i art. 39 pkt 2 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (dalej "ustawa o zużytym sprzęcie"). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: W dniach [...] czerwca 2017 r., inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...], przeprowadzili kontrolę przedsiębiorcy B. i B., prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej: K. s.c. [...]. Za zgodą przedsiębiorcy czynności kontrolne w dniach [...] czerwca 2017 r. były prowadzone w siedzibie Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...]. Celem kontroli było między innymi sprawdzenie przestrzegania przez Stronę przepisów zawartych w art. 37 i art. 39 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. W toku kontroli ustalono, że kontrolowany przedsiębiorca prowadzi sprzedaż sprzętu elektrycznego i elektronicznego (zegarki i opaski elektroniczne, ładowarki,) za pomocą środków porozumiewania się na odległość (Internet). Sprzedaż ta prowadzona jest za pośrednictwem portalu aukcyjnego "[...]". Inspektorzy reprezentujący [...] WIIH stwierdzili naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku wynikającego z art. 37 ust. 4 ustawy o zużytym sprzęcie, polegającego na nieumieszczeniu w miejscu widocznym informacji, o których mowa w art. 37 ust. 1 -3 ww. ustawy, tj. wskazujących na to, że: dystrybutor obowiązany jest do nieodpłatnego odbioru zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych w punkcie sprzedaży, o ile zużyty sprzęt jest tego samego rodzaju i pełnił te same funkcje co sprzęt sprzedawany, dystrybutor dostarczając nabywcy sprzęt przeznaczony dla gospodarstw domowych, obowiązany jest do nieodpłatnego odbioru zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych w miejscu dostawy tego sprzętu, o ile zużyty sprzęt jest tego samego rodzaju i pełnił te same funkcje co sprzęt dostarczony, dystrybutor prowadzący jednostkę handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynoszącej co najmniej 400 m2 poświęconej sprzedaży sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych, jest obowiązany do nieodpłatnego przyjęcia w tej jednostce lub w bezpośredniej bliskości zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 25 cm, bez konieczności zakupu nowego sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych, a także nieumieszczenie w widocznym miejscu w punkcie sprzedaży informacji o punktach zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (wymóg wynikający z art. 39 pkt 2 ustawy o zużytym sprzęcie). Pismem z dnia 23 października 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej zawiadomił przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w art. 37 ust. 4, art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2015 roku o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Stronę pouczono, iż zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), zwanej dalej: ."Kpa", ma prawo brać czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań, a także przeglądać akta sprawy oraz sporządzać z nich notatki i odpisy. W dniu 17 listopada 2017 r. do [...] WIIH wpłynęło pismo Skarżącego stanowiące odpowiedź na ww. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Strona wskazała w tym piśmie, że stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości, w tym okoliczności, w których doszło do naruszenia ww. przepisów stanowią, w jej opinii, znikomą szkodliwość czynu. Natomiast kara pieniężna w najniższym przewidywanym zakresie (tj.: 5.000 zł) będzie bardzo dotkliwa. Ponadto poinformowała, że kontrola przyniosła już skutek wychowawczy, a stwierdzone nieprawidłowości zostały niezwłocznie usunięte. W dniu [...] listopada 2017 r., [...] WIIH wydał decyzję o sygnaturze [...], na mocy której Skarżącemu wymierzono karę pieniężną w wysokości 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych) z tytułu niedopełnienia obowiązków wynikających z art. 37 ust. 4 i art. 39 pkt 2 ww. ustawy. Odnośnie znikomej szkodliwości czynu, organ uznał, że brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na gruncie art. 189 f § 1 pkt 1 kpa. W szczególności, pomimo zaprzestania naruszania prawa przez przedsiębiorcę już w toku kontroli, nie zachodzi pierwsza z przesłanek wynikających z przytoczonego uregulowania, a mianowicie waga naruszenia prawa stwierdzonego w toku kontroli nie jest znikoma. Organ ocenił, że przedsiębiorca nie realizując w żadnej mierze ciążących na nim obowiązków o charakterze informacyjnym wynikających z art. 37 ust. 1-3 oraz art. 39 pkt 2 ustawy o zużytym sprzęcie, naruszył prawo w stopniu wysokim. Prowadzenie przez przedsiębiorcę sprzedaży przez Internet, za pośrednictwem portalu [...], naraża również liczną grupę potencjalnych konsumentów na brak wymaganych ustawą informacji. Dotychczasowa działalność przedsiębiorców, którzy nie byli karani za naruszenie przepisów ww. ustawy, została uwzględniona przez organ podczas ustalania wysokości kary, która w efekcie wymierzona została w najniższej możliwej wysokości. W dniu 5 stycznia 2018 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: "Prezesem UOKiK" albo "organem drugiej instancji") otrzymał za pośrednictwem [...] WIIH odwołanie od ww. decyzji. Strona w odwołaniu wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary lub umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, wskazując na znikomą, w jej opinii, szkodliwość naruszenia przez nią obowiązku oraz konieczność zastosowania art. 189 f kpa. Pismem z dnia 17 stycznia 2018 r., Prezes UOKiK poinformował Skarżącego wnoszącego odwołanie o przysługującym prawie do zapoznania się z aktami sprawy i prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona postępowania nie skorzystała z przysługujących jej praw. W dniu [...] lutego 2018 r., Prezes UOKiK utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji powtórzył argumentację organu I instancji i wskazał, iż nie zachodzą przesłanki pozwalające na odstąpienie od wymierzenia kary. We wniesionej skardze z dnia 10 kwietnia 2018 r., Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art.189 f § 1 pkt 1 kpa poprzez niewłaściwą ocenę znikomej wagi naruszenia, naruszenie art. 189 f § 2 oraz § 3 kpa poprzez nie odstąpienie od wymierzenia kary, naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 8 i 9 kpa poprzez brak jednoznacznego i wyraźnego wskazania przez organ zakresu kontroli, powołanie przez organ przepisu bez wyjaśnienia o jaki przepis chodzi oraz niepoinformowanie Skarżącego o prawie do wstrzymania wykonania decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 kpa, organ przytoczył jego brzmienie, wyjaśnił jego interpretację i wskazał, że nie doszło do jego naruszenia. W sposób analogiczny odniósł się do zarzutu naruszenia art. 8 § 1 kpa przy czym zaznaczył, iż w ocenie Prezesa UOKiK, organ w sposób wyraźny i jednoznaczny wskazał, że negowany przez Skarżącego fragment wskazuje, iż organ drugiej instancji powołuje się na ustawę o zużytym sprzęcie. Przechodząc do ostatniego zarzutu Skarżącego o braku informacji o możliwości wstrzymania wykonania decyzji Prezes UOKiK zaznaczył, że Ustawodawca nie nakłada, na organ obowiązku informowania o prawie do wnoszenia o wstrzymanie wykonania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz.1369 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Należy nadmienić, że rola Sądu polega na sprawowaniu kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Nadto, w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Decyzje obu instancji nie budzą bowiem zastrzeżeń, z punktu widzenia ich zgodności z prawem. Na wstępie dalszych rozważań nadmienić należy, że zgodnie z art. 91 pkt 25 ustawy o zużytym sprzęcie, administracyjnej karze pieniężnej, podlega ten kto wbrew przepisom art. 37 ust. 4 nie umieszcza w widocznym miejscu w punkcie sprzedaży informacji w zakresie, o którym mowa w art. 37 ust. 1-3. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej w tym wypadku, stosownie do art. 92 pkt 3 cyt. ustawy, wynosi od 5.000 zł do 300.000 zł. Stosownie zaś do art. 93 ust. 2 tej ustawy, administracyjne kary pieniężne za naruszenie przepisów, o których mowa w art. 91 pkt 22-26, wymierza w drodze decyzji właściwy Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć stanowiły przepisy powoływanej już ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. W myśl art. 37 ust.4 ustawy: 1. Dystrybutor obowiązany jest do nieodpłatnego odbioru zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych w punkcie sprzedaży, o ile zużyty sprzęt jest tego samego rodzaju i pełnił te same funkcje co sprzęt sprzedawany. 2. Dystrybutor, dostarczając nabywcy sprzęt przeznaczony dla gospodarstw domowych, obowiązany jest do nieodpłatnego odbioru zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych w miejscu dostawy tego sprzętu, o ile zużyty sprzęt jest tego samego rodzaju i pełnił te same funkcje co sprzęt dostarczony. 3. Dystrybutor prowadzący jednostkę handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynoszącej co najmniej 400 m2 poświęconej sprzedaży sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych, jest obowiązany do nieodpłatnego przyjęcia w tej jednostce lub w jej bezpośredniej bliskości zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 25 cm, bez konieczności zakupu nowego sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych. 4. Dystrybutor jest obowiązany do umieszczenia w widocznym miejscu w punkcie sprzedaży informacji w zakresie, o którym mowa w ust. 1-3. Dystrybutor udostępniający na rynku sprzęt za pomocą środków porozumiewania się na odległość jest obowiązany do przekazania tych informacji w sposób umożliwiający zapoznanie się z nimi, w szczególności na stronie internetowej lub w formie komunikatu. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Skarżący nie zamieścił w punkcie sprzedaży powyższych informacji, a ponadto nie zastosował się do wymagań wynikających z art. 39 pkt 2 ustawy tj. umieszczenia w widocznym miejscu w punkcie sprzedaży informacji o punktach zbierania zużytego sprzętu, a w przypadku udostępniania na rynku sprzętu za pomocą środków porozumiewania się na odległość - do przekazania tych informacji w sposób umożliwiający zapoznanie się z nimi, w szczególności na stronie internetowej lub w formie komunikatu. Skarżący zarzuca decyzji organu drugiej instancji niewłaściwą interpretację art. 189 f § 1 kpa poprzez złą ocenę znikomej wagi naruszenia, a w konsekwencji nie odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej. Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (adresata zakazu). Przepis § 1 przewiduje dwie przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, które muszą zostać spełnione łącznie, a mianowicie: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa; 2) za to samo zachowanie na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej albo kara za wykroczenie albo wykroczenie skarbowe albo strona została prawomocnie skazana za przestępstwo albo przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W zaskarżonej decyzji Prezesa UOKiK o znikomej wadze naruszenia w przypadku przepisów ustawy o zużytym sprzęcie można byłoby mówić w przypadku, gdyby wymagana prawem informacja była umieszczona w sposób niepełny, brakowało w niej części zapisów etc. Natomiast z całą mocą należy stwierdzić, iż nie dotyczy to sytuacji, gdy wymagane prawem informacje były całkowicie nieuwidocznione. Strona podnosi, że interpretacja [...] WIIH jak i Prezesa UOKiK nie obejmuje skutków naruszenia. Z argumentem tym w sposób oczywisty nie można się zgodzić. Organy wywiodły, że zupełny brak informacji wynikający z art. 37 ust. 4 i art. 39 ustawy o zużytym sprzęcie spowodował absolutny brak dostępu nabywców do ww. informacji. Odnosząc się zaś do sytuacji skarżącego tj. braku jakiejkolwiek wymaganej informacji, trudno zgodzić się z argumentem, iż waga naruszenia jest znikoma, skoro wszyscy jej nabywcy, jak również potencjalni nabywcy, którzy odwiedzają jej stronę internetową na portalu [...] są całkowicie pozbawieni prawa do ww. informacji. Ocena, czy wielu konsumentów posiada taką wiedzę (o możliwości prawidłowego pozbycia się zużytego sprzętu), co strona podnosi w odwołaniu, nie wpływa na obowiązki strony do informowania nabywców i nie oddziałuje w sposób łagodzący na wymiar kary. Sąd podziela stanowisko Prezesa UOKiK, iż pierwsza przesłanka z art. 189 f kpa nie została spełniona. Z tego względu spełnienie przez Skarżącego drugiej przesłanki dotyczącej zaprzestania naruszenia, nie ma wpływu na odstąpienie od nałożenia kary ponieważ aby można było zastosować art. 189 f kpa muszą zostać spełnione łącznie obie przesłanki wynikające z tego przepisu, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Organy, wbrew zarzutom skargi, szczegółowo wyjaśniły stan faktyczny sprawy i w wyniku tego ustaliły, że Skarżący nie dopełnił obowiązku umieszczenia informacji, o której mowa w art. 37 ust. 1 cyt. ustawy. Uregulowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie zebranie z urzędu lub na wniosek strony oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Oczywiście chodzi tu o wyjaśnienie okoliczności faktycznych w takim stopniu, w jakim wymaga tego rozstrzygnięcie sprawy. Zasada ta jest podstawową regułą każdej nowoczesnej regulacji procesowej. Należy pamiętać, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny - chociaż jeszcze niewystarczający - prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Zawsze bowiem niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy będzie prowadziło do wydania wadliwej decyzji. Odnosząc się do zarzutu niedokładnego zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, Prezes UOKiK słusznie wskazał, że zgodnie z art. 79 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli musi zawierać następujące elementy: 1.oznaczenie organu; 2.datę i miejsce wystawienia; 3.oznaczenie przedsiębiorcy; 4.wskazanie zakresu przedmiotowego kontroli; 5.podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia. Sąd podziela zdanie organu, iż wskazanie kontrolowanemu zakresu, w postaci powołania się na przepisy prawa, jest wystarczające. Strona nie musi mieć wskazanego konkretnego artykułu, który będzie podlegał kontroli, co więcej jako profesjonalista powinien wiedzieć jakie obowiązki i na podstawie jakich przepisów są na niego nakładane. Wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, dopełniając wymogu z art. 77 § 1 K.p.a., informując zarazem Stronę o służących jej uprawnieniach procesowych. Art. 107 § 1 pkt 7, kpa wskazuje co powinno zawierać pouczenie do decyzji. Elementy te są wymienione enumeratywnie i są to: pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Ustawodawca nie nakłada, więc na organ obowiązku informowania o prawie do wnoszenia o wstrzymanie wykonania decyzji. Powyższe wskazuje, że zarzut naruszenia art. 9 kpa ze względu na brak informacji o możliwości wstrzymania decyzji w przypadku zaskarżenia jej do sądu jest chybiony. Sąd zauważa, iż organy obu instancji w sposób wyraźny i jednoznaczny wskazały podstawę prawną wydanych decyzji. WIIH prawidłowo, zgodnie z art. 91 pkt 25 i pkt 26 lit. c oraz art. 93 ust. 2 ustawy o zużytym sprzęcie oraz art. 104 § 1 Kpa wymierzył przedsiębiorcom B. W. i B. W. prowadzącym działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej K. s.c. w P. administracyjną karę pieniężną. Przepisy powyższe w sposób niewymagający dodatkowych założeń i wykładni, nakazują właściwym organom wymierzyć jedną karę podmiotowi, który nie wykonywał obowiązków określonych ww. przepisami, choćby nastąpiła niezwłoczna próba usunięcia nieprawidłowości. Wykazanie, że podmiot nie wykonał powyższego obowiązku powoduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Sąd podziela stanowisko Prezesa UOKiK, iż wymierzając karę administracyjną powoływał się na ustawę o zużytym sprzęcie. Artykuł 91 tej ustawy stanowi bowiem, że "administracyjnej karze pieniężnej podlega ten kto". Nie wskazuje tu więc na możliwość ukarania podmiotu, który nic dopełnił określonych obowiązków, ale stanowi obligatoryjny nakaz jej nałożenia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.