VI SA/Wa 914/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant Referent Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz T. W. kwotę 1117 zł (słownie: tysiąc sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., znak [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego dalej także "GITD" na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postepowania administracyjnego (Dz. U z 2018 r. p. 2096 ze zm.), art. 2 ust. 35a, art.64 ust. 1 i 2, art. 64d, art.140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U z 2018 r., p. 1990 ze zm. Dz. U z 2018 r. p.1481) dalej "prd", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz U. z 2018 r. p.2068 ze zm.) dalej "udp", § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. p. 2022 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] o nałożeniu na T. W. dalej także "skarżący" kary pieniężnej w wysokości 5.000 złotych za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 5 listopada 2018 r. w miejscowości R. na drodze krajowej [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr. rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...] o nr. rej. [...]. Pojazdem kierował Pan P. W., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem podziemnym postaci dwóch traktorów oraz frezarki gruntowej w imieniu T. W. na trasie P.- W.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] listopada 2018 r. W wyniku zważenia pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu członowego o 0,03 m i przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu przy uwzględnieniu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę o 0,9 tony. Wyniki kontroli skutkowały wszczęciem przeciwko przedsiębiorcy postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2018 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, gdyż w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 140aa ust 4 prd. Poza ty podniosła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną kwalifikację prawną wymagalności posiadania zezwolenia kategorii III w sytuacji dysponowania przez nią takim zezwoleniem . Strona uznała, że organ I instancji błędnie przyjął, że przewożony przez stronę ładunek w postaci 2 traktorów oraz frezarki gruntowej należy uznać za ładunek podzielny, którego nie obejmowało posiadane zezwolenie. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał na przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie tj. przywołał treść art. 140aa ust. 1 prd i art. 140ab prd art. 2 ust 35a prd, art. 64 prd. Jak stanowi § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia wysokość pojazdu z zastrzeżeniem ust. 11, nie może przekraczać 4 m. Organ II instancji przywołał wyniki ważenia pojazdu tj. wysokość pojazdu członowego z ładunkiem – 4,03 m (po odjęciu błędu w wysokości 1 %)- przekroczenie dopuszczalnej długości 0,003 m, nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu- 10-9 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 w górę)- przekroczenie o 0,9 tony: GITD wskazał, że droga nr [...], którą poruszał się pojazd została zaliczona do kategorii dróg, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. W ustalonym stanie faktycznym, zdaniem GITD, należy nałożyć na stronę karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze krajowej a) o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej, b) o szerokości przekraczającej 3,4 m, c) o długości nieprzekraczającej: - 15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, - 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla drogi o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 tony. Stosownie do treści art. 140ab ust 1 pkt 2 prd karę pieniężną o której mowa w art. 140aa ust 1 ustala się w wysokości- 5.000 zł za brak zezwolenia kategorii III-VI. W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi 5 000 złotych. Organ poza tym wskazał, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] kwietnia 2018 r. Zespół pojazdów został zważony przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/III o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami deklaracji z dnia [...] stycznia 2018 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli z dnia [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Strona posiadała zezwolenie na przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym kategorii III nr 19 w terminie od 9.04.2018 r. do 8.04.2019 r., jednakże było ono nieodpowiednie w stosunku do rzeczywistych rozmiarów pojazdu wraz z ładunkiem. Zgodnie bowiem z tabelą "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" stanowiącej załącznik do ustawy – Prawo o ruchu drogowym, pojazd poruszający się po drodze publicznej o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m, o długości nieprzekraczającej 15 m dla pojedynczego pojazdu i 23 m dla zespołu pojazdów oraz o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, zakwalifikowany jest do zezwolenia kategorii III. W przedmiotowej zaś sprawie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu członowego z ładunkiem – 4,03 m (po odjęciu błędu o wysokości 1 %) a więc przekroczenie dopuszczalnej wysokości wyniosło 0,03 m oraz nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu – 10,9 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę- przekroczenie o 0,9 t. Posiadane przez stronę zezwolenie kategorii III nie przewiduje odstępstw od dopuszczalnego nacisku osi obowiązujących na danej drodze, w tym konkretnym przypadku drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnym nacisku 10 t. GITD odpowiadając na zarzut strony wskazał, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 35a prd, pojazd nienormatywny jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Należy zauważyć, że jeżeli w zbiorze przedmiotu naruszenia znajdują się "pojazdy nienormatywne" to tym bardziej dyspozycja art. 140aa ust. 1 prd będzie miała zastosowanie do pojazdu nienormatywnego. Dokonywanie wykładni danego przepisu nie może następować w oderwaniu od pozostałych przepisów zawartych w przedmiotowej ustawie. Jak natomiast stanowi art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, ruch "pojazdu" nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem przestrzegania warunków przejazdu określanych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1. Natomiast art. 64 ust. 2 prd, stanowi, że zabrania się przewozu "pojazdem" nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Konsekwencją nieprzestrzegania wyżej wymienionych przepisów, jest kara pieniężna nałożona na podstawie art. 140aa ust. 1 prd. Zatem w równym stopniu dotyczy to sytuacji skontrolowanego "pojazdu", jak i "pojazdów" tak jak i "nacisku na osi" i "nacisków osi". Poza tym organ II instancji podniósł, że jak stanowi art. 2 pkt 57 prd, nacisk osi oznacza sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. Tym samym o kwestii "nie normatywności" danego pojazdu decyduje to, czy jego parametry odpowiadają parametrom przewidzianym dla danej drogi. GITD zauważył, że są to "normy" prawa abstrakcyjne tj. mają one opisać jak najszerszy zbiór regularnych sytuacji. Zatem skoro mowa jest o "naciskach osi" to należy to rozumieć jako przekroczenie nacisku, zarówno osi pojedynczej, jak i wielokrotnej, napędowej, nie napędowej, czyli każdej osi pojazdu. Za "pojazd nienormatywny" może być uznany zarówno pojazd, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych jak i również pojazd, którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy zawierając w treści definicji "lub". Jakkolwiek rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.) zostało wydane na podstawie delegacji art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, to nie sposób przyjąć, iż zawarte w jego treści wartości dopuszczalnych norm nie obowiązują. To przecież przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym określają warunki dopuszczenia pojazdu do ruchu po drogach publicznych oraz zasady poruszania się po tych drogach. Rozporządzenie jest aktem wykonawczym do ustawy Prawo o ruchu drogowym i określa warunki na jakich pojazd może być w ogóle dopuszczony do ruchu po drogach publicznych, a zatem oczywistym jest, że należy za podstawę mieć normy zawarte w tym rozporządzeniu. Organ wyjaśnił, że definicja ładunku niepodzielnego znajduje się w treści art. 2 ust. 35a prd, który stanowi, iż ładunek niepodzielny to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich koszów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielny na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Natomiast poruszanie się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych zostało obwarowane licznymi obostrzeniami wymienionymi w art. 64 ust. 1, 2 i 3 prd. Zalicza się do nich wymóg uzyskania zezwolenia. Przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub II (art. 64 ust. 2 prd). Stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Przepis art. 64 ust. 2 ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Zatem z treści art. 140ab ust. 2 prd wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. W tym stanie rzeczy, zdaniem GITD należy uznać, że przewożony ładunek w postaci 2 traktorów i frezarki nie można uznać za ładunek niepodzielny. Z wykonanej podczas kontroli drogowej dokumentacji fotograficznej bezpiecznie wynikało, że ładunek nie był ze sobą połączony, stanowił trzy osobne, a więc podzielne ładunki. GITD odnosząc się do przesłanek wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy przewidzianych w art. 140 aa ust. 4 prd podał, że prd nie definiuje pojęcia "należytej staranności" czy "braku wpływu" w związku z czym w zakresie należytej staranności należy posiłkować się regulacjami zawartymi w kodeksie cywilnym. Zgodnie z art.355 § 1 i 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. p.380 z późn.zm.) dłużnik zobowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. W niniejszej sprawie, zdaniem organu II instancji strona nie wykazała ani należytej staranności ani braku wpływu na powstanie naruszenia. Odnosząc się do zarzutu niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy GITD wskazał, że organ I instancji nie naruszył kpa a poza tym wypełnił obowiązek wynikający z art. 7,77,80 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Prawidłowo zostało sporządzone uzasadnienie decyzji zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Na decyzję GITD z dnia [...] lutego 2019 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 140aa ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym- poprzez jego nie zastosowanie w przedmiotowej sprawie i nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 5.000,00 zł, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i zgromadzone w sprawie dowody przemawiały za przyjęciem, że wykonujący przejazd skarżący (którego działalność nie świadczy usług z zakresu zarobkowego transportu drogowego) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia, co powinno było skutkować umorzeniem przedmiotowego postępowania wobec T. W. prowadzącego działalność gospodarczą P. w oparciu, o powyższy przepis ustawy Prawo o ruchu drogowym, 2. art. 140aa ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym- poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie w sytuacji gdy skarżący wykazał, że spełnione zostały określone tym przepisem przesłanki warunkujące umorzenie postepowania w niniejszej sprawie. 3. art. 140aa w zw. z art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym- poprzez błędne uznanie, że przejazd wykonywany przez stronę w dniu 05.11.2018 r. był przejazdem wykonywanym przez pojazd nienormatywny bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy skarżący posiadał wymagane zezwolenie kategorii III w ramach którego mieściło się przekroczenie wysokości o 0,03 m, a zmierzony podczas kontroli nacisk na oś 10900 kg nie przekraczał dopuszczalnego na większości dróg krajowych nacisku w wysokości 11500 kg, a nadto zmierzone przekroczenie nacisku na oś nie występowało na wszystkich osiach ważonego pojazdu, jak również nie przekroczyło dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. 4. art. 64 ust 2 w zw. z art. 2 ust 35b ustawy Prawo o ruchu drogowym- poprzez błędne przyjęcie, że przewożony przez skarżącego w dniu kontroli ładunek w postaci 2 traktorów i frezarki gruntowej uznać należało za ładunek podzielny, którego nie obejmowało posiadane przez skarżącego zezwolenie kategorii III, w sytuacji, gdy powyższy ładunek uznać należało, za ładunek niepodzielny, albowiem jego rozdzielenie wiązałoby się dla strony z niewspółmiernie wysokimi kosztami, Podnosząc powyższe zarzuty strona wniosła o: I. na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a) § 2 oraz PrPostSądadm uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...].12.2018 r., nr decyzji [...] i umorzenie postepowania, II. na podstawie art. 140 ac ustawy Prawo o ruchu drogowym wnoszę o wydanie przez Organ II-ej instancji postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty: W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. p 2188 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; z tym, że kontrola ta w myśl § 2 w/w artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada zaskarżoną decyzję, postanowienie, akt bądź inną czynność z zakresu administracji publicznej mając na uwadze obowiązujące w dacie orzekania przepisy prawa materialnego i przepisy postepowania, nie kieruje się natomiast względami słuszności bądź też zasadami współżycia społecznego. Niezależnie od powyższego sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2018 r. p 1302 z późn. zm. dalej p.p.s.a.). Mając powyższe kryteria na uwadze sąd uznał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Zaskarżoną decyzją GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Stwierdzono bowiem, że w czasie przejazdu po drodze krajowej nr [...] doszło do przekroczenia wysokości pojazdu o 0,03 m a także przekroczenia nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 0,9 t (przy uwzględnieniu dopuszczalnego nacisku na tej drodze do 10 ton). Posiadane przez stronę zezwolenie kategorii III okazało się być nieodpowiednie w stosunku do rzeczywistych rozmiarów pojazdu wraz z ładunkiem. Należy mieć na uwadze, że w dniu 21 marca 2019 r. zapadł wyrok Trybunału sprawiedliwości UE (czwartej izby) w sprawie C- 127/17, zgodnie z którym "nakładając na przedsiębiorstwo transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych Rzeczpospolita Polska uchyliła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczane obciążenia w ruchu międzynarodowym zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r. w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53". Powyższy wyrok wpływa na legalność podjętych decyzji w powyższej sprawie. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z art.. 3 dyrektywy 96/53 dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdów wynosi 11,5 tony, zaś w niniejszej sprawie po zważeniu pojazdu ustalono nacisk na jego pojedynczej osi napędowej. 10,9 t a nie przekraczający wielkości ustanowionej w przepisach wspólnotowych. Z powyższych względów zaskarżona decyzja nie może się ostać i podlega uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu organ uwzględni powyższy wyrok i wyda ponownie decyzję, którą uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 kpa. O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a.