VI SA/Wa 917/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej organem) decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. T. (zwanego dalej stroną/skarżącym) od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500 złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ ustalił, że odcinek drogi krajowej, po której stwierdzono poruszanie się kontrolowanego autobusu w dniu 17 maja 2015 r., został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 12 lit. c na odcinku węzeł Olsztynek Zachód - węzeł Rączki do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Organ stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Jego zdaniem z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że autobus o numerze rejestracyjnym [...], nie był wyposażony w urządzenie viaBox służące do naliczania i uiszczania opłaty elektronicznej, a poruszał się w dniu 17 maja 2015 r. po płatnym odcinku drogi ekspresowej S7 wymienionej we wspomnianym wyżej rozporządzeniu. Wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z informacji zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat, bezsprzecznie wynika, że strona postępowania nie dopełniła powyższego obowiązku. Korzystający nie zawarł umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Dopełnienie tej czynności po przejeździe nie konwaliduje zarejestrowanego w systemie elektronicznego poboru opłat naruszenia. W tym miejscu należy wskazać, że uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 udp. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób. Wskazał, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Wskazał, że Organ prowadzący postępowanie ma prawo (gdy jest to uzasadnione okolicznościami) zażądać od strony składającej odpis dokumentu przedłożenia oryginału tego dokumentu. Odbywa się to w trybie uzupełnienia materiału dowodowego (wezwanie), w takim trybie organ może żądać też oryginałów dokumentów, jeżeli złożone zostały tylko kopie. Sankcją za niezłożenie dokumentów w trybie uzupełnienia wniosku jest pozostawienie go bez rozpatrzenia, (por. F. Elżanowski [w:] M. Wierzbowski, R. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2015, Legalis). W tym stanie rzeczy organ uznał, że jego postępowanie jest prawidłowe. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając nieważność opisaną w art. 156 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania w wyniku rażących zaniedbań w zakresie objętym treścią art. 7 i art. 77 § 1 kpa, a także pominięcie do oceny skutków sprzedaży pojazdu będącego rzeczą ruchomą przepisów art. 535 kc i art. 548 § 1 kc w szczególności przez pominięcie, że z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego wszelkie ciężary związane z tą rzeczą. Podniósł, że w chwili ujawnienia zdarzenia podlegającego karze pieniężnej właścicielem i zarazem posiadaczem samochodu nie był już skarżący, lecz kupujący, a organ mając o tym wiedzę, choćby nie potwierdzoną żądanym oryginałem dokumentu, bądź jego uwiarygodnionym odpisem miał pełne możliwości dokonania takich ustaleń. Wskazał, że Organ dysponował wiedzą, kto był właścicielem, nie otrzymał jedynie od skarżącego dokumentu w żądanej przez siebie formie. Jego zdaniem w myśl art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Podniósł, że informacja uzyskana od skarżącego, że nie był właścicielem pojazdu w chwili zdarzenia z jednoczesnym wskazaniem, kto był takim właścicielem, nie mogła spowodować dalszego ustalania właściciela przez organ w celu nałożenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa na osobę, która jest stroną postępowania. Wskazał, że poinstruował kupującego o obowiązkach w zakresie VIATOLA i wskazał wyraźnie od jakiego punktu drogowego taki obowiązek jest wymagalny. W związku z powyższym wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2015 roku znak: [...] tego samego organu oraz zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500 złotych. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązany jest na podstawie art. 7 i 77 kpa, nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody ocenił z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 kpa, tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2012, poz. 1137 ze zm., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ha ust. 6 udp w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S oraz klasy GP i G - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia. Na wstępie należy zauważyć, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych (udp), jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, określonej w przepisach art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, jest ustalenie kto był właścicielem albo ponoszącym odpowiedzialność posiadaczem pojazdu w chwili kontroli. Rację ma skarżący twierdząc, że organ dysponował wiedzą, kto był właścicielem pojazdu w chwili kontroli. Organ miał możliwość zgromadzenia dowodów w sposób mogący wskazać na właściciela pojazdu. Faktem jest, że skarżący nie przedstawił organowi żądanego potwierdzonej za zgodność kopii lub oryginału faktury. Niemniej jednak wystąpienie do organów skarbowych o uzyskanie potwierdzenia istnienia takiej faktury i gromadzenia dowodów w sposób przewidziany w art. 75 § 1 kpa - jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Informacja uzyskana od skarżącego, że nie był właścicielem pojazdu w chwili zdarzenia z jednoczesnym wskazaniem, kto był takim właścicielem, mogła spowodować ustalanie właściciela przez organ w celu nałożenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa na osobę, która jest stroną postępowania. W tym stanie rzeczy należy uznać , że organy obu instancji nie wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz nie przeprowadziły dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na niepełnym materiale dowodowym zebranym w toku kontroli, i ewentualne wydanie rozstrzygnięcia jest przedwczesne. Organ winien wstąpić do organów skarbowych o potwierdzenie istnienia takiej faktury i w zależności od tych ustaleń podejmować dalsze czynności. Wobec tego nie jest możliwe, uznanie że stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, zostało uzasadnione w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu we wskazanym stanie faktycznym nie jest możliwe podzielenie argumentów skarżącego co do nieważności decyzji z uwagi na skierowanie jej do osoby nie będącej stroną postępowania, bowiem kwestia strony postępowania podlega dalszej analizie. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.