VI SA/Wa 923/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Grzelak Asesor WSA Andrzej Kuna (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2006r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. C. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W wyniku przeprowadzonej kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...] należącego do Pana A. C., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] września 2005 roku nałożył karę pieniężną w wysokości 3.000 zł na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym i lp. 1.4.1 załącznika do ustawy. Podstawą faktyczną nałożenia kary pieniężnej było ustalenie, że transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne wykonywany był bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Okazana karta, według kontrolującego, nie mogła stanowić dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, ponieważ wypełniona została w sposób wskazujący na zamiar wielokrotnego jej użycia, poprzez wpisanie danych łatwo usuwalnym środkiem pisarskim, co umożliwiało wymazywanie zapisów i ponowne wykorzystanie karty. W odwołaniu z dnia [...] września 2006 roku skarżący podniósł, że karta zakupiona w dniu [...] sierpnia 2005 roku została tego samego dnia wypełniona długopisem, czytelnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie uzasadnione jest podejrzenie, że w przyszłości planował jej ponowne użycie. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp. 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004. Nr 204, poz. 2088 ze zmianami), § 2 ust. 2, § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. W uzasadnieniu decyzji, Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, iż zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych wynika, iż dowodem uiszczenia opłaty jest prawidłowo i czytelnie wypełniona karta opłaty drogowej. Zapobiegać ma to nie tylko posługiwaniu się jedną kartą przy wykonywaniu przewozów wieloma pojazdami przez jednego przedsiębiorcę, ale i posługiwaniu się taką kartą przez więcej niż jednego przedsiębiorcę. Wobec powyższego karta opłaty jako dokument urzędowy musi być wypełniona trwale, bez możliwości powtórnego jej wykorzystania. Ponadto jak wynika z § 5 ust. 3 ww. rozporządzenia uiszczenie opłaty drogowej nie następuje tylko poprzez jej zakup ale i poprzez jej wypełnienie w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia. Karta opłaty powinna być wypełniona wyraźnie i jednoznacznie. Zapisy na karcie opłaty nie mogą budzić żadnych wątpliwości co do jej ważności. Przedstawiona do kontroli w dniu [...].08.2005 r. karta opłaty za przejazd po drogach krajowych nie spełnia ww. wymagań. W przedmiotowym przypadku karta opłaty była wypełniona w taki sposób, że przy jej dotyku zawarte na niej wpisy ulegały zatarciu. Pismem z dnia [...] marca 2006 roku skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego: 1. naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 kpa polegające na sprzecznym ze stanem prawnym wydaniu decyzji nakładającej karę pieniężną. 2. naruszenie art. 92 ust. 1 i 4 w zw. z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym polegające na błędnym wywiedzeniu z treści ustawy oraz rozporządzenia do niej, możliwości nałożenia kary pieniężnej za wypełnienie karty w sposób nieprzewidziany żadnym przepisem ani tego rozporządzenia ani ustawy o transporcie drogowym. 3. naruszenie art. 107 kpa w zw. z art. 84 kpa polegające na oparciu uzasadnienia faktycznego decyzji na niekompletnym materiale dowodowym wymagającym dla stwierdzenia jego istoty wiadomości specjalnych wymagających opinii biegłego. 4. naruszenie § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 19.01.2001r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego poprzez dokonanie z przekroczeniem swych uprawnień przez osoby kontrolujące swobodnej interpretacji treści karty opłaty drogowej. W uzasadnieniu skargi podniósł między innymi, że karta opłaty zatrzymana w dniu kontroli spełniała wszystkie warunki wskazane zarówno w ustawie o transporcie drogowym jak i w rozporządzeniu. Dalej skarżący wywodzi, iż czynności przedsięwzięte przez kontrolujących funkcjonariuszy spowodowały, że zapisy na karcie zaczęły ulegać zacieraniu a nie definitywnemu ścieraniu. Jak wiadomo karta opłaty jest wykonana z papieru o szczególnych właściwościach, podobnego do tego, z którego wykonane są banknoty. Zapis na takim papierze długopisem żelowym, piórem kulkowym czy atramentowym powoduje, że napisy przy pocieraniu mogą ulegać rozmazywaniu ale nigdy definitywnemu starciu. Zawsze będzie ślad po starciu i dopiero w przypadku ponownego napisania na tak uprzednio startej karcie mogłoby to skutkować przyjęciem, iż została ona wypełniona sprzecznie z ustawą tj. "z naniesionymi poprawkami". Należy zauważyć, iż inspektorzy kontrolujący samochody nie mają uprawnień do interpretacji zapisów na karcie (zobacz: wyrok WSA z dnia 18 maja 20004r., II S.A. 4139/02, LEX nr 148921). Sytuację prawną ich reguluje rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2001r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego, które w sposób wyraźny wskazuje jakie uprawnienia przysługują osobom kontrolującym. Stwierdzają oni jedynie, czy karta jest wypełniona prawidłowo albo nie jest. W odpowiedzi na skargą Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze. zm.). Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo. Art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wprowadza obowiązek uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych. Natomiast tryb wnoszenia takich opłat określa wydane na podstawie art. 42 ust. 7 tej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). § 2 ust.1 cyt. rozporządzenia ustala rodzaje opłat: dobowa, siedmiodniowa, miesięczna, półroczna i roczna, a w § 2 ust. 2 stawki tych opłat. Zgodnie § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia wniesienie opłaty dokonuje się poprzez nabycie karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu w myśl § 5 tego rozporządzenia. Karta opłaty, dla zachowania ważności tego dokumentu jako potwierdzającego wniesienie opłaty, powinna zostać wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Wypełnienia karty opłaty, stosownie do wymagań określonych w § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, dokonuje jednostka upoważniona do jej sprzedaży za wyjątkiem kart opłat dobowych i siedmiodniowych, które w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, może wypełnić przedsiębiorca. Zgodnie z § 5 ust. 3 rozporządzenia, kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, daty i godziny określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Powołane rozporządzenie regulując sposób wypełnienia karty opłaty nie określa, jaki środek pisarski winien być do jej wypełnienia użyty, ani też nie zawiera postanowień wskazujących wprost na obowiązek wypełnienia karty w sposób trwały. Jednakże z istoty regulacji objętej powołanym rozporządzeniem wynika, iż karta opłaty w taki właśnie sposób winna być wypełniona. Karta opłaty (prawidłowo wypełniona) stanowi bowiem dowód uiszczenia opłaty za określony przejazd po drogach krajowych i jako taka winna zawierać zapisy o charakterze trwałym. Ta okoliczność determinuje środek pisarski, którym wypełniający kartę winien się posłużyć. Kwestia środka pisarskiego użytego przez skarżącego do wypełnienia karty wymagała rozstrzygnięcia z zachowaniem zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Każdy z organów orzekających w sprawie był bowiem związany przepisami procedury administracyjnej. Postępowanie winno być zatem prowadzone w sposób zapewniający pełną realizację zasad ogólnych tej procedury i reguł dotyczących postępowania dowodowego. Z art. 6 i 7 k.p.a. statuujących zasadę praworządności i prawdy obiektywnej wynika dla organu administracji publicznej obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, a także w świetle art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania (w sposób zgodny z regułami postępowania dowodowego) i rozpatrzenia materiału dowodowego, a ocena i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W takim zakresie żaden z organów postępowania w sprawie nie przeprowadził, a skutkiem tego stanu rzeczy jest naruszenie powołanych przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji uznanie przez Sąd, iż ww. decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Czyniąc istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenie faktyczne, a stwierdzenie użycia do wypełnienia karty środka pisarskiego łatwo usuwalnego jest takim ustaleniem, organ winien wskazać w uzasadnieniu decyzji dowody, na których w tym względzie się oparł. W uzasadnieniach decyzji takich dowodów nie wskazano, a z akt administracyjnych wynika, iż w takim zakresie postępowania dowodowego żaden z organów nie przeprowadził uznając za miarodajne własne przekonanie. Należy jednak podnieść, iż stosownie do art. 77 § 4 k.p.a. nie wymagają dowodu tylko fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu, a powyższe ustalenie na takich faktach się nie opiera. Skarżący konsekwentnie twierdzi, iż karta opłaty została wypełniona prawidłowo i nie miał jej zamiaru ponownie wykorzystać. Skoro zatem organ za podstawę zaskarżonej decyzji przyjął ustalenie pozostające w sprzeczności z wskazanym przez skarżącego stanem rzeczy, to na nim spoczywał ciężar dowodu i pełne wyjaśnienie sprawy w tym zakresie. Mając zatem na uwadze, iż zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte z naruszeniem powołanych przepisów prawa procesowego Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.