VI SA/Wa 935/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Asesor WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Protokolant: Paweł Muszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2005 r. sprawy ze skargi T. S. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nr [...] z dnia [...] września 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz T. S. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] września 2004 r. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w [...] (dalej jako Rada OIRP) uchwałą nr [...], działając w oparciu o art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2.08.2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.- dalej jako ustawa o radcach prawnych) postanowiła odmówić T. S. uchylenia uchwały Rady OIRP w [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich z powodu osiągnięcia w konkursie przeprowadzonym w Izbie 36 punktów, co nie kwalifikowało kandydata do wpisania na listę aplikantów. Jednocześnie w uzasadnieniu uchwały wskazano, że Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs zgodnie z § 22-25 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt. 8 ustawy o radcach prawnych. Od powyższej uchwały o odmowie uchylenia w sprawie odmowy wpisu T. S. wniósł odwołanie w prawem przewidzianym terminie. W odwołaniu tym zakwestionował poprawność przeprowadzonego egzaminu powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 ( Dz. U. Nr 34, poz. 303), w którym Trybunał stwierdził, że art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP przez to, iż dopuszcza - co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych - możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., wydaną na podstawie art.33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady OIRP w [...]. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Rada stwierdziła, że w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się skarżący Trybunał stanął na stanowisku, iż "przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją - do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał - korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego". Natomiast rozstrzygnięcia związane z wpisem na listę aplikantów radcowskich wymagają uprzedniego przeprowadzenia konkursu, co wynika z art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, która to czynność w odniesieniu do konkretnej osoby nie może podlegać weryfikacji. W skardze do Sądu strona wnosi o uchylenie zaskarżonej uchwały Rady OIRP w [...] z dnia [...] września 2004 r. podtrzymując swoje argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie nie zmieniając swojego stanowiska w sprawie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym. Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 53, poz.1270 - dalej jako p.p.s.a ). Badając zaskarżone uchwały pod tym kątem Sąd uznał, że skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie obie uchwały zostały wydane na podstawie art. 33 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z art. 33 ust. 2 tej ustawy wpis na listę aplikantów radcowskich może nastąpić jedynie po przeprowadzeniu odpowiedniego konkursu. Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs stosownie do postanowień regulaminu wydanego na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, co potwierdza uzasadnienie uchwały z dnia [...] grudnia 2004 r. . Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszczał co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczenia tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania. Jak wynika z uzasadnień zaskarżonych uchwał skarżący nie spełnił wymogów przeprowadzonego konkursu, gdyż uzyskał 36 punkty poza wymaganym limitem 105 punktów. W tej sytuacji należy uznać, iż przyjęte w regulaminie zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską, uchwalonego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, miały istotny wpływ na treść kwestionowanych uchwał. Z drugiej strony trzeba podkreślić, że zarówno uchwała Rady OIRP w [...] z dnia [...] września 2004 r., jak też uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych, która zapadła w dniu [...] grudnia 2004 r. zostały podjęte w czasie kiedy przepis art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych utracił swoją moc, co nastąpiło w dniu 4 marca 2004 r. W myśl art. 145 a § 2 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast przepis art. 145 pkt 1 lit b) p.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny badający sprawę, do uchylenia decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przedmiotem bezpośredniej oceny Trybunału Konstytucyjnego w omawianej sprawie były wskazane w pytaniach prawnych ustawowe przepisy upoważniające, nie zaś treść wydanych na ich podstawie aktów wewnętrznych (regulaminów) samorządu radcowskiego. Nie oznacza to jednak, iż te akty wewnętrzne wydane w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał za niezgodne z Konstytucją nie mogą podlegać ocenie co do swojej zgodności z prawem w ramach postępowania sądowoadministracyjnego (vide pkt 18 uzasadnienia wyroku TK). W uzasadnieniu tym Trybunał stwierdził : "określenie istotnych elementów konkursu na aplikację w aktach o charakterze wewnętrznym ogranicza (a wręcz uniemożliwia) skuteczną kontrolę legalności decyzji w tych sprawach. W sytuacji, gdy osoby ubiegające się o przyjęcie na aplikację radcowską nie są jeszcze członkami korporacji zawodowej, podstawę prawną decyzji w ich sprawach mogą stanowić jedynie akty powszechnie obowiązujące wymienione w art. 87 Konstytucji RP, a nie akty o charakterze wewnętrznym, jakimi są uchwały korporacji zawodowych. Okoliczność, że zostały wydane na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych nie zmienia ich natury prawnej, a w szczególności nie nadaje im przymiotu powszechnego obowiązywania". Ponadto, wypada w tym miejscu przytoczyć treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który stanowi, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Dodatkowo podkreślić trzeba, że zapatrywania Trybunału umieszczone w pkt. 18 uzasadnienia wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. , odnoszące się do skuteczności przeprowadzonych konkursów na aplikację radcowską, dotyczą jedynie osób przyjętych na te aplikacje lecz nie mogą stanowić przeszkody do ubiegania się o wznowienie postępowania dla osób, które nie zostały zakwalifikowane na aplikację w wyniku konkursu przeprowadzonego w oparciu o regulamin uchwalony na podstawie niekonstytucyjnych przepisów. Wszystko to powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonych uchwał z obrotu prawnego. Organy samorządu ponownie rozpoznając sprawę powinny wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego powstałą w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego mającego na celu rozpoznanie wniosku o wpis na listę aplikantów w oparciu o nowe przepisy korporacyjne wydane na podstawie delegacji ustawowej. Z tych przyczyn w oparciu o art. 145 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.