VI SA/Wa 935/24
WyrokWSA w Warszawie2024-08-27
Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Sałek, Sędzia WSA Danuta Szydłowska, Asesor WSA Justyna Żurawska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na podmiot wykonujący czynności załadunkowe za przejazd pojazdem nienormatywnym jest zasadna, gdy stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i nacisku osi, a podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia?Ratio decidendi
Kara pieniężna nałożona na podmiot wykonujący czynności załadunkowe za przejazd pojazdem nienormatywnym jest zasadna, gdy wykazano, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, co wynika z faktu załadowania pojazdu przekraczającego dopuszczalną masę całkowitą i braku korekty załadunku pomimo możliwości. Odpowiedzialność załadowcy jest odrębna od odpowiedzialności przewoźnika i nie ma charakteru bezwzględnego, wymaga wykazania wpływu lub zgody na naruszenie.Stan faktyczny
W sprawie nałożono karę pieniężną na spółkę wykonującą czynności załadunkowe za przejazd pojazdem nienormatywnym, który przekroczył dopuszczalną masę całkowitą o 0,7 tony (1,75%) i nacisk na pojedynczą oś napędową o 0,9 tony (7,82%). Spółka zarzuciła błędy w pomiarach i nieuwzględnienie tolerancji wag, a także sprzeczność zarządzenia GITD z prawem. Sąd uznał, że spółka miała wpływ na powstanie naruszenia, ponieważ dokonała ważenia pojazdu przed i po załadunku, uzyskując wynik 40,5 tony, a mimo to nie skorygowała załadunku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Przedmiotem skargi S. z siedzibą w W. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Spółka") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego znak: [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2023 r. znak: [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 6 000 (sześć tysięcy) złotych.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] września 2023 r. w miejscowości G. (droga krajowa nr [...]) zatrzymano do kontroli pięcioosiowy pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] oraz z trzyosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował Ł. K. (dalej: "Kierowca"), który wykonywał, we własnym imieniu, przejazd drogowy z ładunkiem materiału paszowego - wysłodki buraczane prasowane z buraków cukrowych (ładunek podzielny). Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...].
W jej toku stwierdzono:
- przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu - zmierzona masa całkowita pojazdu wynosiła 40,7 tony; przekroczono zatem dopuszczalną masę całkowitą pojazdu o 0,7 tony, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,75%,
- przekroczono nacisk na pojedynczej osi napędowej - zmierzony nacisk pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,4 tony; przekroczono zatem dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu o 0,9 tony, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości o 7,82%.
Podmiotem wykonującym czynności załadowcze była skarżąca Spółka – zakład produkcyjny "C." z siedzibą w W.
W związku z wynikami kontroli wszczęto wobec Spółki, z urzędu, postępowanie, o czym zawiadomiono Stronę pismem z dnia 8 września 2023 r.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] października 2023 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji") nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 6 000 zł, w związku z naruszeniem zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047, ze zm.), dalej: "p.r.d.", i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej: "k.p.a.".
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka, zarzucając jej naruszenie:
1) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez:
- błędne przyjęcie, że rzeczywista masa całkowita pojazdu przekroczyła wartość dopuszczalną, podczas gdy z przeprowadzonego przez inspektorów ważenia, udokumentowanego protokołem kontroli wynikało, że rzeczywista masa całkowita pojazdu, przy uwzględnieniu błędu pomiaru, mogła wynosić 39,6 tony, a więc ważenie to nie dowiodło, że rzeczywista masa całkowita pojazdu przekroczyła dopuszczalną masę całkowitą masę całkowitą wynoszącą 40 ton;
- rzeczywista masa całkowita pojazdu przekroczyła dopuszczalną masę 40 ton na podstawie pomiaru z ważenia wykonanego w zakładzie Strony wskazującego masę 40,5 tony, nie uwzględniając błędu pomiaru wagi w zakładzie Strony wielkości +/- 2% oraz przy braku znajomości warunków ważenia pojazdu w zakładzie Strony, takich jak temperatura czy pochylenie terenu lub kalibracja wagi;
2) art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w sytuacji stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej wielkości nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich, możliwe jest zignorowanie stwierdzonego przez kontrolerów błędu pomiaru i dokładności wagi wielkości +/- 2% w zakresie pomiaru rzeczywistej masy całkowitej.
W związku z wniesionym odwołaniem, decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r., zaskarżoną w sprawie, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ odwoławczy", "GITD") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia
[...] października 2023 r.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b p.r.d., § 3 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022, ze zm.), dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych".
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej
5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, wynosi 40 ton, a dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 - 11,5 tony (§ 3 ust. 1 pkt 2 oraz § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych). Dopuszczalna norma dotycząca nacisków osi jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie.
W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że nacisk na pojedynczej osi napędowej przekroczono o 0,9 tony (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 7,82%), a rzeczywistą masę całkowitą samochodu ciężarowego przekroczono o 0,70 tony (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,75%). Przy czym podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
W związku z powyższym, zdaniem GITD, kara pieniężna na Spółkę jako załadowcę winna zostać nałożona na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) p.r.d. i wynosi 6 000 zł. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że przyczyną wystąpienia naruszenia było załadowanie zbyt dużej ilości ładunku. Pojazd w zakładzie Spółki został zważony przed załadunkiem i po jego dokonaniu. W ocenie organu odwoławczego dochowaniem należytej staranności nie było wypuszczenie pojazdu, którego waga z załadunkiem wynosiła 40,5 tony. Wynika to z oświadczenia kierowcy oraz protokołu ważenia nr [...] wykonanego przez Spółkę. Zdaniem organu okoliczności te jednoznacznie dowodzą, że załadowca miał wpływ na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu wypuszczając na drogę pojazd nienormatywny. Strona miała wiedzę i godziła się na dopuszczenie do naruszenia obciążając pojazd zbyt dużą ilością ładunku. Jednocześnie strona zignorowała nienormatywność pojazdu. Stwierdzone naruszenia nastąpiły na skutek zdarzeń i okoliczności, które Strona jako profesjonalny podmiot zajmujący się czynnościami załadunkowymi, powinna była przewidzieć. Dalej GITD wyjaśnił, że art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej m.in. na załadowcę, jako przesłanki warunkowej odpowiedzialność wskazuje jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń.
Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] stycznia 2024 r. wniosła Spółka, zaskarżając ją w całości. Decyzji tej zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organy, że rzeczywista masa całkowita pojazdu przekroczyła wartość dopuszczalną, podczas gdy z przeprowadzonego przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego ważenia, udokumentowanego protokołem kontroli wynikało, że rzeczywista masa całkowita pojazdu, przy uwzględnieniu zasad pomiaru, mogła wynosić 39,6 tony, a więc ważenie to nie dowiodło, że rzeczywista masa całkowita pojazdu przekroczyła dopuszczalną masę całkowitą wynoszącą 40 ton;
2) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że Skarżący wypuścił w trasę pojazd, którego rzeczywista masa całkowita przekroczyła dopuszczalną masę 40 ton, nie uwzględniając korekty pomiaru wagi w zakładzie Strony o 2% oraz przy braku znajomości warunków ważenia pojazdu w zakładzie Strony, takich jak temperatura czy pochylenie terenu lub kalibracja wagi;
3) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i nieustalenie w postępowaniu administracyjnym warunków ważenia pojazdu, takich jak temperatura czy pochylenie terenu lub kalibracja wagi, a także nieustalenie treści instrukcji producenta wagi i warunków jej legalizacji, w tym co do przewidzianych w nich wartości, które należy odjąć od ustaleń miernika wagi, co powoduje, że brak jest podstaw do ustalenia poprawności i dokładności wykonanych w trakcie kontroli pomiarów;
II. prawa materialnego, tj.:
1) art. 140aa ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 140aa ust. 3 punkt 2 p.r.d. poprzez ich niezastosowanie, pomimo że zgodnie z przyjętymi regułami pomiarowymi, rzeczywista masa całkowita pojazdu nie przekraczała w trakcie kontroli dopuszczalnej wielkości, a przekroczenie dotyczyło wyłącznie nacisku na pojedynczą oś pojazdu w przypadku przewozu ładunku sypkiego, na co Skarżący nie miał żadnego wpływu;
2) art. 87 ust. 1 w zw. z art. 7 Konstytucji RP, polegające na zastosowaniu w niniejszej sprawie przez GITD § 31 ust. 2 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, w brzmieniu ustalonym zarządzeniem nr 32/2020 z dnia 17 lipca 2020 r. oraz zarządzeniem nr 35/2020 z dnia 13 sierpnia 2020 r., podczas gdy przywołany zapis zarządzenia pozostaje w sprzeczności z artykułem 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.
Mając na uwadze powyższe, Spółka wniosła o uchylenie decyzji zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, a nadto – o zasądzenie kosztów postępowania oraz o dopuszczenie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu z dokumentu w postaci wydruku z mapy turystycznej Polski na okoliczność pochylenia nawierzchni w miejscu kontroli.
W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że niezasadnie organ nie zastosował korekty pomiarów wagi w wysokości 2%, skoro takie założenie wynika z zarządzenia nr 28/2014. O występowaniu niedokładności pomiarów świadczy także różnica pomiędzy wynikiem pomiaru uzyskanym przez organ (40,7 tony) i przez Skarżącego (40,5 tony). Strona zakwestionowała także pomiar dokonany w swoim zakładzie produkcyjnym wskazując, że uzyskany wynik nie dowodzi przekroczenia dopuszczalnego progu 40 ton. Zarzuciła, że decyzja nie przywołuje takich parametrów podczas ważenia jak: temperatura, pochylenie nawierzchni oraz iż z treści decyzji nie wynika, w jaki sposób została wyznaczona masa całkowita pojazdu z użyciem dwóch wag, dla których dopuszczalne obciążenie to 10 000 kg. Strona zarzuciła także, że organy wyłączyły zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., stosując § 31 ust. 2 zarządzenia nr 28/2014, mimo że zarządzenie organu nie stanowi źródła prawa.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Pismem z dnia 16 kwietnia 2024 r., w odpowiedzi na wniosek organu, Strona oświadczyła, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w sprawie jest decyzja z dnia [...] stycznia 2024 r. wydana przez GITD, którą utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2023 r. o nałożeniu na Spółkę jako podmiot wykonujący czynności załadunkowe kary pieniężnej w wysokości 6 000 zł, na podstawie art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 2 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b p.r.d. Stwierdzono bowiem przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych, bez zezwolenia kategorii V.
Z treści art. 2 pkt 35a u.d.p. wynika, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony m.in. pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ (art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d.). Jednocześnie, stosownie do ust. 2 art. 64 p.r.d. "Zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I". Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (ust. 3 art. 64 p.r.d.).
Stosownie do treści art. 140aa ust. 1 p.r.d. "Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.". Przy czym kara pieniężna o której mowa w ust. 1, może zostać nałożona także i na podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 (art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d.).
Przepis art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) p.r.d. stanowi zaś, że karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości: za brak zezwolenia kategorii V: 6000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%. Dodać przy tym należy, że w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia (art. 140ab ust. 2 p.r.d.).
Warunki techniczne pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Wedle § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może co do zasady przekraczać w przypadku:
zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Natomiast, stosownie do § 5 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku: pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 - 11,5 tony.
W sprawie skontrolowany w dniu [...] września 2023 r. pojazd to pojazd członowy pięcioosiowy (dwuosiowy pojazd silnikowy oraz trzyosiowa naczepa). Wykonywano nim przejazd drogowy ładunkiem z materiałem paszowym w postaci wysłodków buraczanych prasowanych z buraków cukrowych. W sprawie nie ma sporu co do tego, że był to ładunek sypki, podzielny, a załadunku tego materiału dokonała Skarżąca.
Jak ustalono w toku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2023 r. skontrolowany pojazd to pojazd nienormatywny. Pomierzona rzeczywista masa całkowita pojazdu wyniosła 40,7 tony, a nacisk pojedynczej osi napędowej – 12,1 tony, co oznacza że wskazane wyżej parametry zostały przekroczone odpowiednio o 1,75% oraz o 7,82%. Powyższe zostało stwierdzone w protokole kontroli. Kierowca uczestniczący w kontroli nie zgłosił uwag zarówno do samej kontroli jak i treści protokołu. Oświadczenie takiej treści znajduje się na stronie 3 tego dokumentu.
Niewątpliwie protokół jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Zdaniem Sądu dla postępowania o wymierzenie kary na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym protokół ma szczególne znaczenie, gdyż potwierdza fakty z przeszłości, które w ograniczony sposób mogą być weryfikowane w chwili orzekania. Z tego faktu zatem wynika szczególna rola protokołu jako dokumentu potwierdzającego ustalenia faktyczne, co oznacza, że wykazane w nim fakty nie mogą być zakwestionowane tylko samym zarzutem, że są niewiarygodne lub nieprawdziwe, skoro nie zostaje zakwestionowana poprawność sporządzenia protokołu (por. wyrok NSA z 9.07.2019r. II GSK 1710/17). W sprawie istotne jest także, że zarówno przed załadowaniem materiału jak i po jego załadowaniu, pojazd był ważony na terenie zakładu Spółki. Wynik ważenia masy pojazdu dokonany przez Spółkę jest zbieżny z wynikiem ważenia wykazanym w protokole kontroli, gdyż wyniósł 40,5 tony.
Na gruncie ustawy Prawo o ruchu drogowym, odpowiedzialność załadowcy ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd i jest niezależna od odpowiedzialności przewoźnika. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na ten podmiot powstaje bowiem wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy lub dowody wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w art. 140aa ust. 1 p.r.d. Odpowiedzialność podmiotów określonych w art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. nie ma charakteru bezwzględnego. Zatem samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie jest wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty. W omawianej sytuacji właściwy organ musi wykazać, że okoliczności sprawy lub dowody wskazują na wpływ lub godzenie się – w tym przypadku – załadowcy, na powstanie naruszenia warunków przewozu, przy czym chodzi tu o wpływ lub godzenie się o charakterze realnym i bezpośrednim. I tego, zdaniem Sądu, organy dokonały. Zauważyć przy tym trzeba, że wpływ lub godzenie się na naruszenie norm dotyczących obciążenia pojazdu został przez organy oceniony przez pryzmat konkretnego naruszenia w warunkach tej sprawy (przekroczenie masy całkowitej, przejazd pojazdem o naciskach osi większych niż dopuszczalne na drodze).
W ocenie Sądu, w sprawie słusznie GITD uznał, że Skarżąca miała wpływ na powstanie naruszenia i godziła się na dopuszczenie do przejazdu pojazdu niespełniającego wymogów normatywności.
Stosownie do art. 61 ust. 1 p.r.d. ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej. Nadto ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę (art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d.).
Jak już wyżej wskazano, Spółka zarówno przed załadowaniem pojazdu jak i po jego załadowaniu, dokonała ważenia. Wynik ważenia był jednoznaczny – masa całkowita pojazdu przekraczała dopuszczalną wartość 40 ton, bo wyniosła 40,5 tony. W tej sytuacji Spółka miała możliwość korekty załadunku, jednakże z tej możliwości nie skorzystała. A zatem bezsprzecznie Skarżąca zarówno miała wpływ jak i co najmniej godziła się na powstanie naruszenia. Podniesione na obronę argumenty Spółki, że organ ma obowiązek uwzględnienia korekty, odejmując od rzeczywistego pomiaru 2%, nie zasługiwały na uwzględnienie.
W tym zakresie słusznie zauważyła Spółka (str. 12 skargi), że zarządzenie GITD nr 28/2014, następnie zmienione zarządzeniami nr 32/2020 (Dz.Urz. GITD z 2020 r. poz. 32) oraz nr 35/2020 (Dz.Urz. GITD z 2020 r. poz. 35) nie stanowi źródła prawa. W katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, określonym w art. 87 ust 1 i 2 Konstytucji RP, nie ma zarządzeń organów władzy publicznej. W orzecznictwie akceptuje się jednak zasadniczo stosowanie zapisów omawianego zarządzenia, w sytuacji gdy organ czyni to na korzyść Strony.
W sprawie organ nie zastosował korekty wyników pomiarów, uznając zasadnie brak podstaw do takiego działania. Prawidłowo zatem przyjęto wartości wszystkich parametrów odczytane wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag).
Również i argument skargi, że urządzenie do ważenia stosowane w zakładzie Strony wykazuje się tolerancją pomiaru +/- 2%, nie podważa ustaleń faktycznych organów w zakresie wyników masy całkowitej pojazdu. W takiej sytuacji należyta staranność wymaga założenia, że rzeczywista masa całkowita może być większa o 2%, aniżeli wynika to ze wskazania urządzenia, a w konsekwencji dokonania korekty ilości towaru do poziomu nieprzekraczającego wartości dopuszczalnych całkowitej masy pojazdu (zespołu pojazdów). Przyjmując odmiennie Spółka przyjęła na siebie ryzyko poniesienia odpowiedzialności w sytuacji gdy w toku kontroli zostanie stwierdzona nienormatywność pojazdu. I taka sytuacja zaistniała w sprawie.
Mając zatem na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wobec wykazania przez organ nienormatywności pojazdu, którym dokonano przejazdu po drogach publicznych, i wobec braku zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii V, zaszła podstawa do wymierzenia Spółce jako załadowcy kary pieniężnej w oparciu o przepisy art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) p.r.d.
Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, w sprawie organy nie naruszyły przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Stosownie do treści art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej ma kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania. Z zasady tej wynika obowiązek organu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania przepisów prawa. Realizacja tej zasady ma ścisły związek z zasadą praworządności, gdyż ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zaś art. 80 k.p.a. dotyczy podstawowej zasady postępowania dowodowego, a to zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta, aby nie przekształciła się w dowolną, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny.
W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nienaruszający przepisów postępowania, w tym przepisów zarzuconych przez Stronę. Organ ustalił okoliczności faktyczne sprawy, istotne z punktu widzenia zastosowanych przepisów prawa materialnego. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla przyjęcia zasadniczych w sprawie ustaleń faktycznych sprowadzających się do tego, że przedmiotowy zespół pojazdów przekraczał dopuszczalne parametry zarówno masy całkowitej pojazdu jak i nacisku osi, a Skarżąca jako załadowca miała wpływ i godziła się na to. Pomiary zespołu pojazdów dokonane zostały w sposób prawidłowy, z użyciem wag do tego przeznaczonych, legitymujących się odpowiednimi certyfikatami (świadectwami) z odpowiednią datą ważności. Sąd stwierdza, że w sprawie brak jest jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby wzbudzić wątpliwości co do poprawności przeprowadzonej procedury ważenia. Sąd nie podziela przy tym stanowiska Strony, że nie zostały ustalone warunki ważenia pojazdu, takie jak temperatura czy pochylenie terenu. Temperatura otoczenia w miejscu ważenia wskazana została w protokole kontroli, a pochylenie terenu wynika z zawartego w aktach sprawy protokołu pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, dokonanego przez uprawnionego geodetę. Treść instrukcji producenta wagi (SAW 10C III) również znajduje się w aktach sprawy wraz z protokołami legalizacji ponownej. Z protokołów tych wynika, że wagi spełniają wymagania określone prawem i mogą być użytkowane zgodnie z obowiązującym prawem w okresie ważności legalizacji (w sprawie: waga nr fabr. [...] do dnia 2 lipca 2025r., a waga nr fabr. [...] – do dnia 30 czerwca 2025 r.). Nadmienić przy tym należy, że wagi SAW III przeznaczone są do ważenia całkowitej masy wieloosiowej samochodów ciężarowych czy nacisku osi, podczas jednej procedury ważenia. Przy czym sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć masę całkowitą pojazdu. Dopuszczalne jest także stosowanie wag w parach. Powyższe wynika z instrukcji obsługi.
W sprawie organy nie naruszyły także przepisów art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Przepis ten odnosi się do podmiotu wykonującego przejazd. W tym zakresie wskazać należy, że kwestia odpowiedzialności przewoźnika, a podmiotu wykonującego czynności załadunkowe, to dwie odrębne odpowiedzialności. Odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Natomiast istota odpowiedzialności załadowcy sprowadza się do czynności załadunkowych i ich wpływie na nienormatywność pojazdu. Przy czym, możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący czynności załadunkowe powstaje wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody niewątpliwie wykazują jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia obowiązków. Przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego czynności ładunkowe wskazuje ustawodawca w art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., o czym już była mowa wyżej.
W sprawie taka sytuacja miała miejsce, co już wyżej wykazano, zatem brak jest okoliczności mogących zwolnić Spółkę z odpowiedzialności, co trafnie dostrzegł organ odwoławczy.
W konsekwencji w sprawie nie mogło dojść do naruszenia norm Konstytucji z art. 87 ust. 1 w zw. z art. 7, albowiem przepis art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., co już wyżej wyjaśniono, nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Sąd nie podzielił zatem stanowiska skargi w tym zakresie.
Sąd oddalił wniosek dowodowy Strony o przeprowadzenie dowodu z wydruku z mapy turystycznej Polski na okoliczność pochylenia nawierzchni w miejscu kontroli, albowiem wydruk ten nie wypełnia dyspozycji art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.". W ocenie Sądu w sprawie istotnych wątpliwości które mogłyby zostać wyjaśnione za pomocą załączonego do skargi wydruku z mapy brak. Sąd podkreśla, że w aktach sprawy znajduje się sporządzony przez uprawnionego geodetę protokół pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Są tam wskazane konkretne wartości pochylenia terenu dla konkretnego miejsca ważenia pojazdów.
Podsumowując, w ocenie Sądu, w sprawie nie zastały naruszone ani przepisy prawa materialnego, ani przepisy postępowania, w tym wskazane przez Stronę w skardze, w sposób zobowiązujący Sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Dlatego, w oparciu o przepis art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło