VI SA/Wa 943/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2005r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej na uiszczenie opłaty drogowej w wysokości niższej niż wymagana 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2004r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Dnia [...] sierpnia 2004r. o godzinie 8:21 Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego [...] poddał kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego marki [...], nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 15700 kg i przyczepy marki [...], nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 16000 kg będący własnością J. Z. prowadzącego przedsiębiorstwo "T.". W protokole kontroli stwierdzono, wykonywanie transportu drogowego z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana wskazując, że kierowca okazał kartę półroczną opłat za przejazd po drogach krajowych dla pojazdu powyżej 12000 kg- 3 osie oraz kartę dobową wypełnioną dla przyczepy. W zespole pojazdów stwierdzono 4 osie. Do protokołu dołączono kopię kartę opłat półroczną dla pojazdu [...], Euro 0, powyżej 12 t, nie więcej niż trzy osie oraz kartę opłat dobową wypełnioną dla przyczepy [...], powyżej 12 t, nie więcej niż trzy osie. Protokół został podpisany przez kierowcę J. Z. bez zastrzeżeń. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego [...] nałożył na J. Z. karę pieniężną w wysokości 1000zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana. Jako podstawę prawną decyzji podał art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 204 z 2004r., poz. 2088/ oraz lp. 1.4.3. załącznika do tej ustawy a także § 2 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. nr 150 z 2001r. poz.1684 z późn. zmianami/. W uzasadnieniu wskazał, że zespół pojazdów miał 4 osie, zaś kierowca okazał do kontroli kartę opłat z opłatą mniejszą od wymaganej. Od tej decyzji odwołał się J. Z. Wskazał, że uiścił opłatę wyższą niż wymagana, nie zaś niższą niż wymagana. Podniósł, że karta dobowa Euro 0 dla pojazdu powyżej 12 t. mającego nie więcej niż 3 osie kosztuje 30 zł, zaś karta Euro-1 dla takiego samego pojazdu kosztuje 27 zł. Karta dobowa Euro 0 dla pojazdów powyżej 12 t. mających 4 osie i więcej kosztuje 45 zł. Mając w pojeździe półroczną kartę Euro-0 dla pojazdu powyżej 12 t. mającego nie więcej niż trzy osie oraz dobową kartę Euro-1 dla pojazdu powyżej 12 t. mającego nie więcej niż 3 osie uiścił opłatę wyższą niż należna. Sytuacja jego jest nietypowa i nieprzewidziana przez ustawodawcę, a dla samej przyczepy nie ma specjalnej karty drogowej, dlatego wykupił dla przyczepy dobową kartę opłaty drogowej dla samochodu. Suma obu kart jest wyższa niż opłata za przejazd pojazdem powyżej 12 t. mającego 4 osie i więcej. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Jako podstawę prawną decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał art. 138 § 1 p. 1 k.p.a., art.42 ust.1, art. 87 ust.1 i art.92 ust.1 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym oraz lp.1.4.3. załącznika do tej ustawy a także § 2 i § 4 ust.1 i 2 oraz § 5 cytowanego wyżej Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący miał dwie karty opłat: dobową dla przyczepy i półroczną dla samochodu, obie prawidłowo wypełnione, każda dla pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej / dalej DMC/ powyżej 12 t., mającego nie więcej niż 3 osie, zaś w dacie kontroli jechał zespołem pojazdów o DMC powyżej 12 t. mającym 4 osie. Zgodnie z § 2 ust. Rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001r. stawki opłat określa się w zależności od czasu przejazdu pojazdu samochodowego, jego rodzaju, DMC oraz liczby osi i emisji spalin. Wskazał, że skarżący w swoim odwołaniu porównywał dwie karty dobowe dla pojazdów 3 osie z jedną kartą dobową dla pojazdu 4 osiowego. To porównanie jest zdaniem organu nieuprawnione, bowiem skarżący miał kartę dobową i półroczną, a wartość jednego dnia opłaconego kartą półroczną jest 6,46 zł. Tę wartość obliczył dzieląc cenę karty półrocznej 840 zł przez 130 dni jazdy /26 tygodni po 5 dni pracy w tygodniu/. Karta dobowa kosztuje 27zł. Zatem mając kartę dobową i półroczną skarżący uiścił opłatę niespełna 34 zł, zaś za przejazd zespołem 4 osiowym powinna być uiszczona opłata 45zł. Rozporządzenie nie przewiduje dokupywania i łączenia kart. Tę decyzję skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Wskazał, że rozporządzenie nie uwzględnia wszystkich sytuacji, które mogą zaistnieć w życiu. Nie przewiduje także zwrotu pieniędzy za niewykorzystany dzień użytkowania karty półrocznej, a takie niewykorzystanie miałoby miejsce, gdyby na dzień przejazdu pojazdu z przyczepą kupił kartę dobową dla całego zespołu pojazdów, mimo posiadania karty półrocznej dla samochodu. Podniósł, że bezsensowne jest porywanie wartości dnia transportu opłaconego kartą półroczną i dobową, gdyż karta półroczna jest zawsze tańsza bo opłacona z góry. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu decyzji II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/ dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona. Zgodnie z art.42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy zobowiązani są do wniesienia opłaty. Zgodnie z art.42 ust.2 cytowanej ustawy stawki opłaty uzależnione są od czasu przejazdu po drogach, rodzaju pojazdu samochodowego, DMC oraz liczby osi i emisji spalin. Minister Infrastruktury na podstawie delegacji, zawartej w art.42 ust.7 ustawy wydał cytowane wyżej rozporządzenie z 14 grudnia 2001r. W rozporządzeniu tym określił w rodzaj i stawki opłat i tryb ich wnoszenia, zgodnie z zasadami zawartymi w art.42 ust.2 ustawy tj. w zależności od czasu przejazdu po drogach, rodzaju pojazdu samochodowego, DMC oraz liczby osi i emisji spalin. Zgodnie z § 4 ust.2 rozporządzenia właściwie wypełnione karty opłaty drogowej są dowodem potwierdzającym wniesienie opłaty. Zgodnie z § 5 ust.6 rozporządzenia karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż przewidziany rozporządzeniem, albo zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Dalej rozporządzenie zawiera 25 załączników określających wzory różnych kart opłat dla różnych pojazdów o różnej dopuszczalnej masie całkowitej, różnej ilości osi, na uprawniające do przejazdu przez różny okres czasu. Rozporządzenie zawiera też wyjaśnienie, że dopuszczalna masa całkowita obliczana jest łącznie z masą całkowitą przyczepy. Rozporządzenie nie zawiera unormowania, które zakazywałoby łączenia kart. Jest to zrozumiałe, gdyż posiadanie karty nie jest celem samym w sobie, tylko służy udokumentowaniu wniesienia stosownej, wymaganej prawem opłaty. Badając karty okazane przez przedsiębiorcę należy więc badać czy są one dowodem uiszczenia właściwej opłaty drogowej, mając na uwadze, że kary pieniężne przewidziane art.92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym nakładane są zgodnie z l.p.1.41., 1.4.2., 1.4.3., 1.4.4. załącznika do ustawy za brak opłaty drogowej, brak karty w pojeździe, zbyt niską opłatę, nieprawidłowo wypełnioną kartę. Nie ma kary za kartę niewłaściwą, dokumentującą np. zbyt wysoką opłatę. Co do zasady nie ma więc przeszkód wynikających z przepisów prawa do łączenia kart, jeśli karty są należycie wypełnione i dokumentują należytą opłatę za konkretny przejazd w konkretnej dacie. Jak zaznaczono wyżej celem jest pobranie należnej opłaty za przejazd, która to opłata może być uiszczona tylko przy pomocy karty opłaty. Zważywszy powyższe należy uznać, że dopuszczalne jest uiszczenie opłaty za przejazd zespołem pojazdów mającym 4 osie i więcej, o DMC powyżej 12 t., za który opłata dla Euro 0 wynosi 45 zł, przy pomocy dwóch kart dobowych, z których każda jest dla pojazdu mającego nie więcej niż 3 osie o DMC powyżej 12 t.. Opłata za każdą z takich kart wynosi 30 zł dla Euro 0 i 27 zł dla Euro 1. Przy pomocy takich kart uiszczona opłata wyniosłaby 2x 30 zł = 60 zł lub 2 x 27zł = 54zł tj. byłaby wyższa niż należna, a uiszczenie opłaty wyższej nie podlega karze. Kolejno należy rozważyć czy może być uiszczona opłata za przejazd po drogach krajowych przy pomocy połączenia karty półrocznej dla samochodu i dobowej wykupionej i wypełnionej dla przyczepy na konkretny dzień. Niemożność połączenia kart i dokupienia opłaty /przy pomocy karty dobowej/ do już uiszczonej opłaty /przy pomocy karty półrocznej/ powodowałaby konieczność wykupienia karty dobowej na cały zespół pojazdów i konieczność nieskorzystania w tym dniu z karty półrocznej, która była już opłacona. Zaznaczyć należy, że zwrot tej opłaty w omawianej sytuacji nie jest możliwy. Przedsiębiorca uiściłby opłatę za przejazd samochodem dwukrotnie: raz przy pomocy niewykorzystanej karty półrocznej a drugi raz w cenie karty dobowej kupionej dla zespołu pojazdów. Zważywszy niewłaściwość powyższego rozwiązania w ocenie sądu możliwe jest łączenie kart dla udokumentowania wniesienia stosownej opłaty, bowiem brak przepisu, który zakazywałby łączenia kart. Aby jednak dokonać łączenia kart należy ustalić zasady wyceny opłat wniesionych przy pomocy kart długoterminowych, bowiem sumować można tylko rzeczy jednego rodzaju. Tak jak ułamki przed dodawaniem należy sprowadzić do wspólnego mianownika, tak kartę długoterminową należy przeliczyć na odpowiednią ilość kart dobowych. Przyjąć należy, że karta półroczna, która uprawnia do 182 przejazdów dobowych jest odpowiednikiem 182 kart dobowych. Każdy dzień opłacony przy pomocy karty półrocznej jest odpowiednikiem ceny zawartej w karcie opłaty dobowej przewidzianej dla tego samego typu pojazdu. Zatem karta półroczna dla pojazdu mającego 3 osie i DMC powyżej 12 t. jest każdego dnia odpowiednikiem karty dobowej i dokumentuje uiszczenie opłaty 27 zł /Euro 0/ lub 30zł /Euro 1/. Nie jest uprawniona operacja myślowa polegająca na podzieleniu ceny karty półrocznej przez prawdopodobną ilość dni jej używania i wyliczenie wartości dziennej, bowiem z woli ustawodawcy, uiszczenie opłat z góry stawia właściciela karty półrocznej w takiej samej sytuacji jak właściciela dużo droższej karty dobowej. Wobec powyższego należy uznać, że przedsiębiorca, który ma wykupioną kartę półroczną dla samochodu może dołączyć do niego przyczepę i dokupić i wypełnić kartę dobową dla przyczepy. Opłata uiszczona przy pomocy karty dobowej wraz z równowartością opłaty dobowej uiszczonej przy pomocy karty półrocznej, musi być nie mniejsza niż wymagana opłata dobowa dla zespołu pojazdów. W sprawie niniejszej skarżący za przejazd zespołem mającym 4 osie, DMC powyżej 12 ton powinien uiścić opłatę dobową 45 zł. Posiadając dwie karty okazane w czasie kontroli udokumentował kartą półroczną Euro 0 uiszczenie opłaty równoważnej opłacie dobowej 30 zł, a kartą dobową Euro 1 uiścił opłatę 27 zł - razem 57 zł. Nie uiścił więc opłaty niższej niż wymagana. Zatem nałożenie na niego kary nie miało podstawy prawnej. Ze wskazanych wyżej względów stosownie do art. 145 § 1 p. 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/ Sąd orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.210 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzygnął o kosztach postępowania z uwagi na brak wniosku w tej kwestii. O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.