VI SA/Wa 946/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. S., kierującego pojazdem ciężarowym marki [...] o nr rej. [...], karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, za naruszenie polegające na nieuiszczeniu opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] sierpnia 2012 r. po drodze ekspresowej [...] na odcinku węzeł S. – węzeł B.. W podstawie prawnej ww. decyzji powołano m.in. art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 260). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 201/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne "Czy art. 13k ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. 2013 r., poz. 260) jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP". Zgodnie z treścią przepisu art. 13k ust. 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: 1) bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł; 2) bez uiszczenia tej opłaty w pełnej wysokości - wymierza się karę pieniężną w wysokości 1.500 zł. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd poddał w wątpliwość konstrukcję normy prawnej zawartą w cytowanym wyżej przepisie, obligującą organ do nakładania kar pieniężnych na podmiot generalnie niemający wpływu na zaistnienie naruszenia prawa polegającego na nieuiszczeniu opłaty elektronicznej przez kierującego pojazdem mechanicznym. Wskazał, że o ile można się zgodzić z unormowaniem nakładającym sankcję na kierującego (osobę niebędącą przedsiębiorcą lub niewykonującą przewozu w jego imieniu), który podlega przepisom obligującym do wnoszenia opłaty z uwagi na przekroczenie rzeczywistej masy całkowitej (ponad 3,5 t), to budzi zasadnicze wątpliwości przyjęty w ustawie o drogach publicznych automatyzm, polegający na nakładaniu kar na kierującego, a nie na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy w ramach działalności swojego przedsiębiorstwa. W ocenie Sądu pytającego, należy mieć na uwadze z jednej strony konsekwentne jak dotychczas stanowisko ustawodawcy, jak również sądów administracyjnych, aprobowane przez Trybunał Konstytucyjny (vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06), że celem regulacji prawnych o charakterze karnym zawartych w ustawie o drogach publicznych jest wymuszenie stosownej organizacji działalności przedsiębiorstw transportowych, przy czym na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek i odpowiedzialność z tytułu dyscyplinowania własnych pracowników. Nadto, zdaniem Sądu pytającego, zakwestionowany przepis jest zredagowany w sposób nieprecyzyjny, dopuszczający dowolną interpretację pojęcia "przejazd", umożliwiający wielokrotne nakładanie kar za przejazd bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej w zależności od liczby tzw. "bramownic" (urządzeń kontrolnych), co stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą proporcjonalności. Sąd pytający zwrócił również uwagę, że zgodnie z zasadą określoności kar, mającą zastosowanie także w postępowaniu administracyjnym, nie jest dopuszczalna sytuacja, w której podmiot podlegający sankcji karnej jest zmuszony doszukiwania się podstaw nałożenia kary w aktach innych, niż ustawa. W tym kontekście wskazał na brak stosowych unormowań w polskim porządku prawnym. W myśl art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z przepisu tego wynika konieczność istnienia zależności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny od innego toczącego się postępowania. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, jeśli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy sądowoadministracyjnej, na tle której wystąpiło. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną będzie zatem takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi o tym, czy zakwestionowany w skardze akt, czynność lub bezczynność są zgodne z prawem materialnym, albo czy przed wydaniem tego aktu (czynności, bezczynności) nie doszło do popełnienia takich uchybień formalnych, które mogły mieć wpływ na jego treść. Zdaniem Sądu, ocena konstytucyjności art. 13k ust. 1 ustawy o drogach publicznych ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, bowiem dotyczyć będzie podmiotu, na który kara ma być nałożona. Powyższe potwierdza, iż pomiędzy niniejszą sprawą sądowoadministracyjną, a innym postępowaniem (zainicjowanym w sprawie VI SA/Wa 201/13), o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. istnieje związek tego rodzaju, że wynik postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, będzie miał charakter prejudycjalny dla niniejszej sprawy. Z tego powodu zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest zasadne i nie nosi cechy dowolności.