VI SA/Wa 95/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Grażyna Śliwińska Sędziowie : Sędzia NSA Zdzisław Romanowski WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.) Protokolant: Paweł Muszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2005 r. sprawy ze skargi M. G. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Sygn. akt VI SA/Wa 95/ 05 U Z A S A D N I E N I E Z akt administracyjnych wynika , iż pismem z dnia [...] marca 2004 r. skarżący M. G. wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z podaniem o wznowienie postępowania w trybie art. 145a kpa w sprawie zakończonej uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. W uzasadnieniu wniosku M. G. wskazał, że konkurs w wyniku którego podjęta została wspomniana uchwała przeprowadzony został w oparciu o niezgodny z Konstytucją przepis art. 60 pkt 8 b ustawy o radcach prawnych i dlatego postępowanie należy uznać za nieważne. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., podjętą jak wynika z jej części wstępnej w sprawie odmowy wznowienia postępowania, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] działając na podstawie art.146 § 2 oraz art. 149 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego odmówiła uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. w sprawie odmowy przyjęcia skarżącego na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2003/2004. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że skarga o wznowienie postępowania z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. nie może być uwzględniona z uwagi na fakt, że uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o odmowie przyjęcia na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2003/2004 została podjęta prawidłowo, zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami w tym zakresie oraz, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. M. G. pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. wniósł odwołanie od powyższej uchwały do Krajowej Rady Radców Prawnych zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz merytoryczne rozstrzygniecie sprawy bez żadnej podstawy prawnej. Podniósł, iż powołany przez organ art. 149 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego nie daje podstawy do odmowy uchylenia uchwały odmawiającej wpisu na I rok aplikacji, a organ zobowiązany był do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania z uwagi na przesłanki określone w art. 145a kodeksu postępowania administracyjnego i dopiero po wznowieniu postępowania powinien przeprowadzić postępowanie rozpoznawcze co do przyczyn wznowienia. Jednocześnie wskazał, iż bezpodstawne jest powoływanie przez organ jako podstawy odmowy uchylenia uchwały o odmowie wpisania na listę aplikantów uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które nie ma mocy wiążącej. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004r., podjętą w sprawie odwołania od odmowy wznowienia postępowania, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdzając w uzasadnieniu tej uchwały, że uchwała Nr [...] z dnia [...] marca 2003r. odmawiająca wpisania M. G. na listę aplikantów radcowskich podjęta była w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych. Podstawą wydania tej decyzji nie był natomiast art. 60 pkt 8b tej ustawy, który został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny. W niniejszej sprawie nie zachodzi więc formalna przesłanka do wznowienia postępowania. Zdaniem organu II instancji należy wziąć po uwagę również charakter sprawy której wniosek dotyczy oraz specyfikę postępowania poprzedzającego podjęcie uchwały. Powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego Krajowa Rada Radców Prawnych stwierdziła, że przeprowadzone konkursy na aplikację nie mogą podlegać weryfikacji, a zakwestionowane przepisy, do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny korzystały z domniemania konstytucyjności. W dniu [...] grudnia 2004r. M. G. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, iż Krajowa Rada Radców Prawnych w ogóle nie odniosła się do zarzutu przekroczenia przez Okręgową Radę Radców Prawnych w [...] dyspozycji art.149 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, jednocześnie jakby nie zauważając treści uchwały podjętej przez organ I instancji stwierdza, że nie zachodzą formalne podstawy wznowienia postępowania. Ponadto jak wskazuje, nie można zgodzić się z argumentacją iż zaskarżona uchwała o odmowie wpisania skarżącego na pierwszy rok aplikacji podjęta została w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych , a nie art.60 pkt 8 b powołanej ustawy, którego niekonstytucyjność została stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Albowiem w przepisie art.33 powołanej ustawy jest odesłanie do konkursu ( pkt 2 i 3) o którym mowa właśnie w art. 60 pkt 8b. Jednocześnie uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na które powołuje się Krajowa Rada Radców Prawnych w swojej uchwale, nie ma mocy powszechnie wiążącej i nie może ograniczać prawa skarżącego do żądania wznowienia postępowania zgodnie z art. 145a kpa. Krajowa Rada Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje stanowisko, że podstawą wydania uchwały z dnia [...] marca 2003 r. odmawiającej wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich był art. 33 ustawy o radcach prawnych, a nie art. 60 pkt 8b tej ustawy objęty wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a więc w sprawie tej nie występuje formalna przesłanka do wznowienia postępowania. Powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ponownie podkreśliła, że przeprowadzone konkursy na aplikację radcowską zachowują swoją skuteczność i nie podlegają procedurze wznowienia, czy też wzruszenia ich rezultatów, a przepisy dotychczasowe, do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał, korzystają z domniemania konstytucyjności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 z póź. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując wniesioną skargę z punktu widzenia powyższych kryteriów uznać należy, iż zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. naruszają prawo. Skarżący M. G. wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie jego wpisu na listę aplikantów radcowskich w trybie art. 145a kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie, rozpoznając wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] zaniechała wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie. Wydała natomiast w dniu [...] kwietnia 2004 r. uchwałę Nr [...], w której jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazała odmowę wznowienia postępowania, ale faktycznie dokonała w tej uchwale rozstrzygnięcia merytorycznego odmawiając uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 2003r. w sprawie odmowy przyjęcia skarżącego na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2003/2004. Rozstrzygnięcie takie w świetle art. 149 kodeksu postępowania administracyjnego było niedopuszczalne. Stosownie do treści art. 149 § 3 k.p.a. odmowa wznowienia postępowania może mieć miejsce w sytuacji, gdy wznowienie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych tj. podanie złożyła osoba nie będącą stroną postępowania lub z przyczyn przedmiotowych np. sprawa nie należy do drogi postępowania administracyjnego lub decyzja nie jest ostateczną, ewentualnie wniosek o wznowienie strona złożyła po upływie ustawowego terminu. W sytuacji jednak gdy strona wnosi o wznowienie postępowania powołując się na okoliczności , które wyczerpują jedną z przyczyn wznowienia wymienionych w kodeksie postępowania administracyjnego - w przedmiotowej sprawie określoną w art.145a § 1 k.p.a.-i nie zachodzą przeszkody formalne, organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania. Wszczęcie postępowania następuje w formie postanowienia, które otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. A zatem niedopuszczalna jest ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Stanowisko takie potwierdza ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest nieprawidłowa, a stwierdzenie czy przyczyna wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikając skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjne z dnia 16.05.1997 r. II SA 1549/55 LEX nr 29921; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjne z dnia 08.06.2001 r. II SA 420/01 LEX nr 77650). Tym samym Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] rozpatrując wniosek skarżącego o wznowienie postępowania miała prawo badać tylko dopuszczalności wznowienia z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych oraz kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu z art. 145a § 2 kpa. Nie mogła natomiast na tym etapie postępowania oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez skarżącego M. G. faktycznie wystąpiły. Tę kwestię Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] mogła rozważać dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] października 2004 r. nr [...] utrzymała w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. W uchwale Krajowej Rady Radców Prawnych jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazano odwołanie od odmowy wznowienia postępowania. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że faktycznie taki był jej przedmiot rozstrzygnięcia. Krajowa Rada Radców Prawnych nie odniosła się więc do rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w uchwale Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] są więc wewnętrznie sprzeczne co słusznie podniósł w swojej skardze M. G. Doszło w nich do pomylenia instytucji wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy oraz odmowy wznowienia postępowania. Rozpoznając ponownie sprawę organy winny mieć na uwadze powyższe rozważania i w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, a więc je wznowić w formie postanowienia, albo odmówić jego wznowienia już w formie decyzji. Skutkiem wznowienia postępowania może być dopiero przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy w przedmiocie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich. Odmawiając wznowienia postępowania organ powinien natomiast wskazać formalne przyczyny odmowy wznowienia postępowania, albowiem przesłanką odmowy wznowienia nie może być negatywny wynik ustaleń, co do przyczyn wznowienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.