VI SA/Wa 97/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2020 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę Decyzją z [...] października 2019 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej unieważnił przysługujące R. sp. z o. o. w R. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Litery nagrobkowe" nr [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 w związku z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.) – zwanej dalej "p.w.p.". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że 8 kwietnia 2019 r. K. M. i M. R. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej wystąpili do Urzędu Patentowego z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Litery nagrobkowe", obejmującego krój dziesięciu liter, a udzielonego na rzecz skarżącego z pierwszeństwem od [...] września 2017 r. Organ ocenił to żądanie za uzasadnione. Przyjął, że wnioskodawcom przysługiwał interes prawny w ubieganiu się unieważnienia wzoru przemysłowego, bowiem są realnymi konkurentami skarżącego. Podobnie, jako on, wprowadzają do obrotu metalowe akcesoria nagrobkowe, w tym litery. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej zauważył, że sporny wzór ograniczony jest do wyglądu od frontu wybranych liter alfabetu i nie dotyczy ich tylnej strony. Organ stwierdził, że wzór jest pozbawiony indywidualnego charakteru, o czym świadczy to, że litery należące do wzoru przysługującego skarżącemu niewiele różnią się od tych, które zaprezentowano w katalogu włoskiej firmy "C." z 2015 r. Zauważył ponadto, że o indywidualnym charakterze liter świadczyłoby ich znaczne odróżnianie się od znanych krojów liter, a litery należące do spornego wzoru stanowią nieznaczną modyfikację opracowanego w 1931 r. kroju liter "Times New Roman". We wniesionej przez R. sp. z o. o. skardze na powyższą decyzję podniesiono zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257. ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." polegające na pominięciu istotnych okoliczności sprawy i brak wyczerpującego uzasadnienia oraz stwierdzenie faktów niepopartych materiałem dowodowym. Ponadto spółka zarzuciła naruszenie art. 102 pkt 1 i art. 104 pkt 1 p.w.p. poprzez przyjęcie, że wzór przemysłowy nie odznacza się indywidualnym charakterem. Skarżąca spółka podniosła, że objęte ochroną litery mają wiele cech istotnych, takich jak dukt, czyli rytm grubych i cienkich elementów liter, ich zakończeń, kątów pochylenia, długości dolnych i górnych wydłużeń, a zestaw w katalogu "C." jest inny niż zestaw i układ liter wzoru. W ocenie strony te elementy zorientowany użytkownik, jakim jest kamieniarz, dostrzeże bez trudu. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325), obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Przede wszystkim podzielić należy stanowisko organu, wedle którego uczestnikom postępowania przysługiwał w tej sprawie interes prawny. Jak bowiem wynika z akt sprawy rzeczywiście są oni realnymi konkurentami skarżącego, prowadzą działalność gospodarczą o tym samym profilu. Funkcjonowanie w obrocie ochrony obejmującej sporny wzór przemysłowy utrudniać więc może swobodne gospodarowanie tym przedsiębiorcom. Dlatego sformułowane przez wnioskodawców żądanie unieważnienia wzoru przemysłowego należało merytorycznie rozpoznać. Również w pozostałym zakresie stan faktyczny został w tej sprawie ustalony prawidłowo, na podstawie zgromadzonych zgodnie z przepisami prawa dowodów i ich rzetelnej oceny. Nie można organowi przypisać naruszenia wskazanych w skardze art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 k.p.a. Postępowanie w tej sprawie, po myśli art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. toczyło się w trybie spornym, a zatem w świetle utrwalonego w orzecznictwie poglądu, organ był związany żądaniem wnioskodawcy, na którym spoczywał także ciężar wykazania przesłanek zasadności swojego roszczenia (zob. np. wyrok NSA z 7 września 2011 r., sygn. akt II GSK 838/10, ONSAiWSA 2013/3/44). Z tego obowiązku wnioskodawcy się wywiązali, składając dowody na okoliczność zasadności twierdzenia o braku indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego. Trafnie organ ocenił, że zgłoszony wzór obejmował dziesięć wybranych liter, nie zaś cały alfabet, co determinowało przedmiot oceny, dokonywanej według kryterium indywidualnego charakteru owego wzoru. Ta bowiem podstawa, poza brakiem nowości została wskazana przez wnioskodawców identyfikujących podstawę prawną żądania z art. 102, art. 103 i art. 103 p.w.p. Od razu należy podkreślić, że stanowcze ustalenie braku indywidualnego charakteru analizowanego wzoru czyniło zbytecznym dalsze poszukiwania zasadności utrzymywania jego ochrony ze względu na ewentualny brak nowości. Badając to, czy wzór spełnia kryterium indywidualnego charakteru należało posługiwać się art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. i stwierdzić to, czy ogólne wrażenie, jakie wzór wywołuje na zorientowanym użytkowniku różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, której oznacza się pierwszeństwo. Obowiązkiem organu była także weryfikacja kwestii swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru. W tej sprawie stawiane przez powyższe przepisy wymagania i wyznaczone nimi ramy postępowania wyjaśniającego nie zostały naruszone. Przeciwnie, organ przekonująco umotywował przyczyny, dla których ocenił, że w zakresie kroju liter występuje duża swoboda twórcza. Ocenę tę wypada podzielić, skoro nie tylko – jak podał organ – w popularnym edytorze tekstów oferowanych jest ponad sto różnych krojów liter, ale na rynku dostępnych jest wiele edytorów konkurencyjnych, w tym darmowych, o również szerokim wachlarzu czcionek. Celnie organ podniósł, że w edytorze Microsoft Word występuje znana od lat 30-tych XX wieku czcionka Times New Roman, do której litery należące do spornego znaku wykazują znaczące podobieństwo. Zasadnie organ przypisał istotne znaczenie włoskiemu katalogowi dla sformułowania wiążącej oceny w tym zakresie. Litery, które zamieszczono we wzorze, okazały się łudząco podobne do tych, które zaprezentowano w tym katalogu, przy czym katalog opublikowano przed uzyskaniem przez zgłaszającego sporny wzór ochrony. Ocena podobieństwa rzecz jasna, dotyczyć mogła tylko wyglądu liter od frontu, nie zaś ich ukształtowania w przestrzeni. Posłużenie się tym kryterium było wystarczające do wyrażenia jednoznacznej oceny co do braku indywidualnego charakteru spornego wzoru. Przedmiotem analizy prowadzonej na podstawie art. 104 ust. 1 p.w.p. mogły być wszak tylko te elementy, które pozostawały widoczne dla oka, wizualnie dostępne użytkowe części składowe wzoru. Unormowanie to koresponduje zresztą z punktem 12 preambuły dyrektywy nr 98/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz.U.UE.L.1998.289.28), który wyklucza spod ochrony te części wzoru, które pozostają niewidoczne "podczas normalnego użytkowania produktu" ani tych cech danej części składowej, "które nie są widoczne podczas jej montowania". Podzielić zatem należy pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 796/11, LEX nr 1217419, w którym przyjęto, że "istota każdego wzoru przemysłowego zawiera się co do zasady w jego zewnętrznej, postrzegalnej postaci wyróżniającej się czy to specyficznym kształtem, liniami konturów, kolorystyką, czy ornamentacją lub wreszcie strukturą bądź materiałem. Wszystkie te wymieniony wyżej cechy, właściwe tylko dla danego wzoru i "budujące" jego zewnętrzną postać, będą dla potrzeb udzielenia prawa z rejestracji decydowały o tym czy mamy do czynienia z wytworem swoistym, oryginalnym - lub inaczej - wytworem mającym indywidualny charakter.". Skarżącemu nie udało się zakwestionować daty publikacji włoskiego katalogu ani jego źródła. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, podczas rozprawy z 18 lipca 2019 r., na której ów katalog złożono (k. 84-85 tomu II akt administracyjnych) taki zarzut nie został sformułowany. Wobec tego fakt zamieszczenia w tym katalogu wspomnianego wzoru liter nagrobkowych wykonanych czcionką Romano wykluczał możliwość uznania liter spornego wzoru za noszące indywidualny charakter. Powyższej oceny nie zmienia przyjęcie perspektywy profesjonalisty – kamieniarza używającego liter nagrobkowych. Niewątpliwie temu również znane byłyby wcześniejsze kroje liter. Wskazywane przez skarżącego jako charakterystyczne: rytm grubych i cienkich elementów liter, ich zakończeń, kątów pochylenia, długości dolnych i górnych wydłużeń stanowią ogólnikowe elementy opisu. Strona w żaden sposób nie sprecyzowała, na czym konkretnie ta charakterystyka miałaby polegać. Zresztą, jak trafnie przyjął organ, skoro w zgłoszeniu ujęto 10 odmian liter, które nie stanowią całego alfabetu, to wskazane cechy także nie mogą być im wspólne. Wbrew twierdzeniu skargi organ nie pominął tego, że przedmiotem ochrony były litery przestrzenne, ale dokonywał oceny jedynie wizualnie dostępnego frontu. Dlatego też szczegóły wytłoczeń liter znajdujące się z ich tyłu, niewidoczne nie mogły wpłynąć na ocenę w tej sprawie. Brak indywidualnego charakteru stanowi samoistną przesłankę jego unieważnienia. Dlatego ustalenie to było wystarczające do wydania zaskarżonej decyzji i nie wymagało dalszego badania, w szczególności podniesionej we wniosku o unieważnienie kwestii braku nowości wzoru. Organ nie naruszył art. art. 107 § 3 k.p.a., bo uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sformułowane w sposób prawidłowy. Rzetelnie prezentuje tok postępowania, okoliczności które udowodniono i te, których udowodnić się nie udało, jak również wskazuje na dowody, które legły u podstaw tych ocen. Powołano także przepisy, które stanowiły podstawę prawną rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.