VI SA/Wa 972/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi O. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 69 ust. 2 w związku z art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.) sprzeciwił się wpisowi O. G. na listę adwokatów Izby [...] dokonanemu uchwałą nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister wyjaśnił, iż na wniosek O. G. z dnia [...] stycznia 2008 r. złożony w Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] uchwałą z dnia [...] stycznia 2008 r. Rada ta postanowiła wpisać ww. na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, iż w dniu [...] lipca 2004 r. został on wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby w [...], natomiast dnia [...] stycznia 2005 r. został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby [...]. Po zaliczeniu wymaganych kolokwiów oraz po zamknięciu cyklu szkolenia merytorycznego zdał z wynikiem pozytywnym egzamin adwokacki. Minister wskazał, iż od momentu wpisania O. G. na listę aplikantów adwokackich do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęło jedynie 3 lata, 4 miesięce i 23 dni, a tym samym nie został zachowany ustawowy okres odbywania aplikacji wynikający z art. 76 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Zapis określający moment rozpoczęcia aplikacji znajdował się w obowiązującym ówcześnie Regulaminie aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z 2003 r. Zgodnie z § 1 ust. 3 Regulaminu aplikacja adwokacka rozpoczynała się z dniem złożenia ślubowania i licząc od tego momentu O. G. odbywał aplikację jedynie przez 3 lata, 2 miesiące i 4 dni, przyjmując natomiast za dzień rozpoczęcia aplikacji datę podjęcia uchwały o wpisie na listę aplikantów adwokackich tj. [...] lipca 2004 r. a jako ostatni dzień aplikacji - dzień egzaminu zawodowego - 3 lata, 5 miesięcy i 8 dni. Minister, przywołując orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazał, iż przepis art. 76 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze jest przepisem prawa materialnego i stanowi regułę. W konkluzji Minister uznał, iż nie można przyjąć, że O. G. odbył trzyipółletnią aplikację adwokacką, co jest jednym z niezbędnych warunków wpisu na listę adwokatów. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, O. G., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust 1 oraz art. 78 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres aplikacji kończy się z chwilą zakończenia się egzaminu adwokackiego oraz zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 8 kpa w zw. z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na nierównym traktowaniu aplikantów adwokackich, 7 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji RP, polegające na nieuwzględnieniu słusznego interesu strony a także art. 77 § 1 i 107 § 3 kpa, polegające na pominięciu dowodów na okoliczność kontynuowania przez skarżącego aplikacji po złożeniu egzaminu zawodowego. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawił stan faktyczny sprawy i podniósł m.in., iż jako egzaminowany aplikant zdobywał umiejętności praktyczne pod nadzorem patrona, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a zatem cele aplikacji zostały spełnione. W ocenie skarżącego, z uwagi na niejednoznaczne przepisy ustawy Prawo o adwokaturze, organ powinien kierować się przy załatwieniu sprawy słusznym interesem obywateli, wynikającym z art. 7 kpa. W niniejszej sprawie organ nie ustalił wszystkich możliwych do przyjęcia, na gruncie obowiązujących przepisów, terminów rozpoczęcia i zakończenia odbywania aplikacji. Tym samym nie wybrał z nich takiego, który uwzględniałby słuszny interes obywateli, a mianowicie interes skarżącego. Polega on na wpisaniu skarżącego na listę adwokatów i umożliwieniu jak najszybszego rozpoczęcia wykonywania tego zawodu zaufania publicznego. W sprawie niniejszej nie miała miejsca sytuacja, która uniemożliwiałaby wzięcie pod uwagę słusznego interesu obywateli, bowiem takiemu działaniu nie sprzeciwia się żaden przepis prawa materialnego oraz istotny interes społeczny. Ten ostatni, bowiem jest, według skarżącego, zbieżny ze słusznym interesem skarżącego. Nadto skarżący wskazał, iż wielu aplikantów innych Izb uzyskało skuteczny wpis na listę adwokatów, mimo braku pełnego okresu aplikacji, co świadczy o odmiennym traktowaniu obywateli znajdujących się w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej i narusza słuszny interes skarżącego. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu nierównego traktowania Minister dodał, iż to organ samorządu adwokackiego wpisując skarżącego na listę rażąco naruszył prawo, czemu sprzeciwił się organ zaskarżoną decyzją. Na rozprawie w dniu 4 września 2007 r., z uwagi na wystąpienie w sprawie zagadnienia prejudycjalnego Sąd zawiesił postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Pismem z dnia [...] października 2008 r. organ poinformował, iż O. G. ponownie złożył egzamin adwokacki i Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. został wpisany na listę adwokatów Izby [...]. W tej sytuacji Minister wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania i umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Pismem z dnia [...] października 2008 r. skarżący poinformował Sąd, iż nie cofa skargi i wnosi o jej merytoryczne rozpoznanie bez zbędnej zwłoki. Wyrokiem z dnia 15 października 2008 r. w sprawie II GSK 494/07 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zagadnienie prawne będące prejudykatem w niniejszej sprawie i z tych względów postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2008 r. podjęto zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) - dalej "p.p.s.a", Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Sytuację bezprzedmiotowości może wywołać jedynie zdarzenie zaszłe w toku postępowania sądowoadministracyjnego, tzn. takie, które nie istniało przed jego wszczęciem, a wystąpiło dopiero w toku rozpoznawania skargi. (...) W przepisie tym chodzi o zdarzenia będące przeszkodami o charakterze trwałym, powodującymi niemożność dalszego toku postępowania. (tak J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wyd. Prawnicze, Warszawa 2004, str. 235, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2004 r., III SA 1600/02). W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości sprzeciwiającą się wpisowi na listę adwokatów Izby [...] A zatem przedmiotem postępowania był dostęp do wykonywania zawodu prawniczego. W dniu [...] lipca 2008 r. skarżący ponownie zdał egzamin korporacyjny i Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. został wpisany na listę adwokatów Izby [...]. Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwił się przedmiotowemu wpisowi i tym samym żądanie strony zostało uwzględnione. Zmiana nastąpiła po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego. Okoliczności powyższe wskazują na to, że postępowanie, którego przedmiotem było uzyskanie przez skarżącego wpisu na listę adwokatów Izby [...] stało się bezprzedmiotowe. Należy, więc uznać, że żądanie strony zostało uwzględnione i mieści się w przewidzianej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przyczynie uzasadniającej umorzenie postępowania. Okoliczność ta wywołała istotną zmianę stanu faktycznego sprawy zawisłej przed sądem administracyjnym. Uwzględnienie żądania strony oznacza, bowiem, że przestał istnieć przedmiot postępowania, a co za tym idzie - w rozumieniu powołanego przepisu - postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Poprzez zmianę stanu faktycznego zrealizowana została materia postępowania. Zaistniałe zdarzenie stało się przeszkodą, i to o charakterze trwałym, skutkującą niemożnością dalszego postępowania powodując tym samym bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. Ponieważ bezprzedmiotowość, o której wyżej mowa, wystąpiła dopiero w toku postępowania i nie istniała przed jego wszczęciem, spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.