VI SA/Wa 975/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi I. z siedzibą w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia patentu oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] marca 2018 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "organ", "UP RP"), działając na podstawie na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm., dalej: "p.w.p."), utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] września 2017 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 11 sierpnia 2016 r. patentu oznaczonego numerem Pat. [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 12 rok ochrony. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] września 2017 r. UP RP stwierdził wygaśnięcie patentu udzielonego na rzecz I. w Z. z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 12 rok ochrony. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją skarżąca zażądała uchylenia tej decyzji. Wskazała, ze powodem niedotrzymania terminu do wniesienia opłaty za 12. rok ochrony patentu na wynalazek było dokonanie przelewu na niewłaściwy rachunek bankowy. UP RP nie uwzględnił powyższej argumentacji i powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytoczył treść art. 90 ust. 1 pkt 3 oraz art. 224 ust. 2 i ust. 4 p.w.p., stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie ostatnim dniem 12. roku ochrony wynalazku był 11 sierpnia 2016 r., tak więc podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny, tj. 12. rok ochrony upływał w tym właśnie dniu. Zgodnie z przepisem art. 224 ust. 4 zd. 1 p.w.p. opłata za 12. rok ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona także w dodatkowym sześciomiesięcznym terminie, przy czym termin dodatkowy nie podlega przywróceniu. UP RP podkreślił, że uprawniony nie wniósł wymaganej opłaty w żadnym z powyższych okresów, dlatego zasadnie stwierdzono wygaśnięcie patentu z dniem 11 sierpnia 2016 r. Organ stanął też na stanowisku, iż błędny opis konta, na który powinna zostać uiszczona opłata za kolejny rok ochrony ww. patentu nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, o której mowa w art. 243 ust. 6 p.w.p. W myśl tego przepisu do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Pojęcie siły wyższej ujmowane jest bowiem w orzecznictwie i doktrynie jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny i któremu nie można zapobiec. Do niniejszej kategorii zaliczane są zdarzenia o charakterze katastrof przyrodniczych (np. powodzie, huragany, trzęsienia ziemi) lub nadzwyczajnych zaburzeń życia zbiorowego [np. wojna, rozruchy), które uniemożliwiają uprawnionemu dokonanie określonej czynności. Za nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu powyższych przepisów nie można, w ocenie organu, uznać argumentów przedstawionych w uzasadnieniu niniejszego wniosku. Błąd na poleceniu przelewu do Urzędu Patentowego, na którym umieszczony został nieprawidłowy numer konta bankowego co spowodowało, że opłata za kolejny rok ochrony nie została wniesiona w terminie nie wyłącza odpowiedzialności uprawnionego za brak wniesienia opłat okresowych w terminie. Uiszczanie corocznych opłat za ochronę wynalazku ma charakter cykliczny, podobnie jak opłacanie należności podatkowych, opłat wynikających z umów najmu, kredytu itp., zatem dopełnianie obowiązku ich uiszczania nie jest zdarzeniem wpadkowym i nieregularnym, lecz stałym i dającym się zaliczyć do zwykłych czynności związanych z zarządzaniem. Zdaniem Urzędu niedopełnienie powyższego obowiązku przez uprawnionego nie wynikło z okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienia nie można było przewidzieć czy też im zaradzić. W skardze do tut. Sądu na decyzję UP RP z [...] marca 2018 r. strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazała m.in., że w wyniku omyłki nie została uiszczona prawidłowo opłata. W tym samym czasie skarżący dokonał przelewów za przedłużenie ochrony patentów o nr Pat. [...], Pat. [...] oraz Pat. [...], do których skarżący jest uprawniony, a które również w wyniku błędu systemu nie zostały prawidłowo przekazane na konto organu. Jednostka - Politechnika [...] w G., która otrzymała przelew, nie poinformowała uprawnionego o dodatkowych środkach, które wpłynęły na jej rachunek bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Wobec powyższego skarżący będąc przekonanym o prawidłowym opłaceniu kolejnego roku ochrony patentu, korzystał z przysługującego mu prawa wyłącznego. W związku z wolą dalszego utrzymywania ochrony skarżący dokonał płatności za 13. rok ochrony w dniu 6 lipca 2017 r. w kwocie 900,00 zł. Skarżący zwrócił także uwagę na to, że zarówno skarżący, jak i Politechnika [...] w G. są jednostkami sektora finansów publicznych i podlegają reżimowi ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Wobec tego Politechnika [....] - niezwłocznie po wpłynięciu na jej konto dodatkowych środków niezwiązanych z zawartymi umowami, a także z uwagi na tytuły, jakimi zostały opisane przelewy - powinna poinformować skarżącą o błędnie skierowanym przelewie bankowym. Nienależnie otrzymane środki zostały zwrócone na konto skarżącej w dniu 8 września 2017 r. Powyższe - zdaniem strony skarżącej - wskazuje na zawinienie w niniejszej sprawie przez osobę trzecią. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że korzystanie z patentu rodzi konieczność uiszczania opłat za kolejne okresy ochronne w określonych ustawowo terminach (art. 222 i nast. p.w.p.). Nieuiszczenie opłaty okresowej w wymaganym terminie powoduje wygaśnięcie patentu i daje UP RP kompetencję do wydania decyzji stwierdzającej to wygaśnięcie (art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 p.w.p.). Zgodnie bowiem z art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. W sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, organ wydaje decyzje stwierdzające wygaśnięcie patentu (art. 90 ust. 2 p.w.p.). W myśl art. 224 ust. 1 p.w.p. termin do uiszczenia opłaty jednorazowej za ochronę lub opłaty za pierwszy okres ochrony, określonej w decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji, wynosi trzy miesiące od daty doręczenia wezwania. Jednocześnie zgłaszający może uiścić opłatę za dalsze rozpoczęte okresy ochrony lub opłatę wymaganą do przedłużenia ochrony na okresy rozpoczęte przed tym terminem. Natomiast według ust. 2 art. 224 p.w.p. (który to przepis ma zastosowanie w sprawie niniejszej, gdyż chodzi o opłatę za 12. rok ochrony), opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane, z zastrzeżeniem ust. 1, z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Stosownie do treści art. 224 ust. 3 p.w.p. opłaty okresowe, o których mowa w ust. 2, mogą być uiszczone w ciągu jednego roku przed terminem określonym w ust. 2. Opłaty te podlegają zwrotowi, jeżeli przed tym terminem udzielone prawo zostanie unieważnione lub wygaśnie. Opłaty za okresy ubiegłe i za okres bieżący nie podlegają zwrotowi. Z kolei art. 224 ust. 4 p.w.p. stanowi, że opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu. Z przedstawionych regulacji wynika, że ustawa Prawo własności przemysłowej nie dopuszcza przywrócenia terminu podstawowego, określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym, mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku (art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p.) wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym, termin dodatkowy do uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 p.w.p. spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego). W wyroku z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2501/14 NSA stwierdził, że ww. przepis art. 224 ust. 4 p.w.p. stanowi jedyną prawną możliwość uchylenia się od skutków niezachowania terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Rację bytu tego przepisu można by kwestionować, gdyby jednocześnie było możliwe zachowanie prawa do uiszczenia opłaty podstawowej po terminie, na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. NSA zaakcentował, iż upływ terminu do uiszczenia opłaty wywołuje skutki materialnoprawne, a mianowicie wygaśnięcie prawa z patentu (decyzja o wygaśnięciu patentu ma charakter deklaratoryjny). Wygaśnięcie patentu następuje bowiem z mocy prawa, z dniem upływu terminu do uiszczenia opłaty. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w zakresie wynikającym z powołanych przepisów Urząd Patentowy dokonał wystarczających ustaleń faktycznych. Bezsporna jest bowiem okoliczność, iż strona skarżąca nie uiściła opłaty za 12 rok ochrony. Tych ustaleń strona skarżąca w żadnym zakresie nie podważa. Obowiązek dozorowania opłat spoczywa na uprawnionym, który winien nieprzerwanie czuwać nad prawidłowym i terminowym wypełnianiem ciążących na nim obowiązków, zwłaszcza będąc świadomym negatywnych konsekwencji ich zaniedbań. Uiszczanie opłat za ochronę wynalazku ma charakter cykliczny, zatem dopełnienie obowiązku ich uiszczania nie jest zdarzeniem wpadkowym i nieregularnym, lecz stałym i dającym się zaliczyć do zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przedstawione przez uprawnionego okoliczności w przedmiocie niedochowania terminu nie mogą także stanowić podstawy do przyjęcia, iż miały miejsce w sprawie okoliczności nadzwyczajne, których wystąpienia nie można było przewidzieć, czy też im zaradzić (art. 243 ust. 6 p.w.p.). Nie są bowiem nimi zaniedbania strony skarżącej w dokonywaniu przelewu opłat za ochronę patentową. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Urząd Patentowy RP w sposób prawidłowy dokonał oceny okoliczności przedstawionych przez skarżącego. Zarzuty naruszenia art. 7 i 80 k.p.a. nie są więc zasadne. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.