VI SA/Wa 979/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w L. na decyzję Rzecznika Finansowego z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2024 r., nr [...], Rzecznik Finansowy (dalej: "organ", "Rzecznik"), na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1809, dalej: "ustawa"), nałożył na T. Spółka Akcyjna z siedzibą w L. (dalej: "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 48500 zł w związku z naruszeniem przez skarżącą obowiązków wynikających z art. 30 i 31 ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pismem z 19 lipca 2023 r. – w związku z napływającymi do organu sygnałami klientów skarżącej dotyczące braku realizacji postanowień umów pożyczek zawartych przy udziale skarżącej w ramach projektu finansowania bieżącej działalności operacyjnej skarżącej poprzez zawieranie umów pożyczek z inwestorami, prowadzonego pod nazwą "[...] finansowy" - zwrócił się do skarżącej z prośbą o przedstawienie stosownych wyjaśnień oraz przekazanie odpowiednich dokumentów. Skarżąca pismem z 24 sierpnia 2023 r. udzieliła częściowej odpowiedzi, wskazując, że powodem niekompletnej odpowiedzi były ograniczone zasoby osobowe i organizacyjne, a także ogrom prac związanych i wynikających ze złożenia przez skarżącą wniosku o otwarcie postępowania układowego. Pismem z 18 września 2023 r. Rzecznik wezwał skarżącą do uzupełnienia informacji. W odpowiedzi, pismem z 2 października 2023 r. skarżąca odmówiła udzielenia informacji, twierdząc, że nie jest podmiotem rynku finansowego. Skarżąca nie udzieliła także odpowiedzi na pismo organu z 12 października 2023 r. wzywające do przedłożenia dokumentów finansowych potwierdzających przychód osiągnięty w 2022 r. W piśmie z 19 grudnia 2023 r. skarżąca wniosła o umorzenie postępowania, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na brak przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, podnosząc, że nie jest ona podmiotem rynku finansowego. Powołując się na art. 30 ustawy, organ wskazał, że podmiot rynku finansowego przekazuje, na wniosek organu, wzorzec umowy o świadczenie usług, którym posługuje się w swojej działalności oraz inne dokumenty i formularze stosowane przy zawieraniu i wykonywaniu tych umów, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Organ podkreślił, że skarżąca nie udzieliła merytorycznej odpowiedzi w terminie do 10 sierpnia 2023 r. oraz odmówiła udzielenia odpowiedzi na pismo organu z 18 września 2023 r., w związku z czym naruszyła ww. przepis. W ocenie organu, skarżąca dopuściła się także naruszenia art. 31 ustawy, bowiem wnioskowane przez Rzecznika informacje miały charakter wskazany w tym przepisie i ich nieprzekazanie w terminie również powinno zostać ukarane. Mając powyższe na uwadze, organ, na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 ustawy, nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 48500 zł. Przy ustaleniu jej wysokości, organ podkreślił, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę w zakresie zarówno uznaniowości zastosowania sankcji, jak również skali jej dolegliwości dla podmiotu rynku finansowego. Z uwagi na to, że skarżąca nie udzieliła informacji dotyczących przychodów osiągniętych w 2022 r., a także fakt, iż oficjalne dokumenty finansowe publicznie dostępne są z lat 2021- 2020, organ, kierując się kryterium możliwości finansowych, wziął pod uwagę informacje w zakresie kapitału własnego skarżącej oraz zysku netto uwzględnione w publicznie dostępnym sprawozdaniu finansowym skarżącej sporządzonym na dzień 31 grudnia 2021 r., które wyniosły odpowiednio 4 093 828,6 zł oraz 4 328 473,29 zł. Wysokość nałożonej kary pieniężnej stanowi 1,18 % kapitałów własnych posiadanych przez skarżącą na koniec 2021 r. oraz 1,12 % zysku netto osiągniętego przez w 2021 r. Zdaniem organu, kara pieniężna w wysokości 48500 zł nie spowoduje zagrożenia wypłacalności skarżącej. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie jej uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ustawy, będących materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej na podmiot niebędący podmiotem rynku finansowego w rozumieniu ustawy, podczas gdy art. 32 ust. 1 ustawy upoważnia organ do nałożenia kary pieniężnej wyłącznie na podmiot rynku finansowego, co skutkowało przekroczeniem przez organ kompetencji wynikających z przedmiotowych przepisów prawa materialnego, a tym samym wydaniem zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie skarżąca wniosła, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: 1) wyciągu z pozwu z 12 grudnia 2023 r. wniesionego przez organ przeciwko skarżącej do Sądu Okręgowego w [...] na okoliczność tego, że sam organ nie kwalifikuje działalności prowadzonej przez skarżącą jako usług finansowania społecznego w rozumieniu właściwych przepisów unijnych i krajowych , co wyklucza uznanie skarżącej za podmiot rynku finansowego (dostawcę usług finansowania społecznego); 2) obwieszczenia z 16 stycznia 2024 r., sygn. [...], opublikowanego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych na okoliczność: złożenia przez skarżącą do Sądu Rejonowego [...] w [...] z siedzibą w S. wniosku o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego; trudnej sytuacji finansowej skarżącej; zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że skarżąca nie jest podmiotem rynku finansowego w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. a-o ustawy, a zatem nałożenie na nią kary pieniężnej, na podstawie art. 32 ustawy, jest działaniem bezprawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wskazał, że działalność skarżącej w zakresie usług polegających na kojarzeniu inwestorów z właścicielami projektów statuuje ją jako dostawcę usług finansowania społecznościowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1503 z 7 października 2020 r. w sprawie europejskich dostawców usług finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/1129 i dyrektywę (UE) 2019/1937 (Dz.Urz. UE L z 2020 r. Nr 347, dalej: "rozporządzenie 2020/1503"), a zatem jest ona podmiotem rynku finansowego w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. m ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy organ właściwie uznał skarżącą za podmiot rynku finansowego w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. m ustawy i w konsekwencji nałożył na nią, na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy, karę administracyjną za brak przekazania informacji w związku z wykonywaną działalnością. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, do zadań Rzecznika należy podejmowanie działań w zakresie ochrony klientów podmiotów rynku finansowego, których interesy reprezentuje. Podjęcie czynności przez Rzecznika następuje z urzędu lub na wniosek klienta podmiotu rynku finansowego (art. 24 ustawy), tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, przy czym jak wynika z art. 25 ustawy, Rzecznik lub upoważniony przez niego pracownik Biura Rzecznika może występować do podmiotów rynku finansowego oraz innych podmiotów, których działalność wiąże się z rozpatrywaną sprawą, o udzielenie informacji lub wyjaśnień, udostępnienie akt oraz dokumentów, w szczególności: a) w sprawach indywidualnych, b) w sprawach postanowień wzorców umów, które według Rzecznika są niekorzystne dla klientów podmiotów rynku finansowego, c) w sprawach dotyczących wewnętrznych regulacji tych podmiotów rynku finansowego, które według Rzecznika są niekorzystne dla klientów, d) na temat nieprawidłowej obsługi klientów, świadczonej przez podmioty rynku finansowego. Z tym uprawnieniem skorelowany jest obowiązek przekazania żądanych przez Rzecznika dokumentów, informacji czy wyjaśnień (art. 31 ustawy), którego wyegzekwowanie może ułatwić prawo posłużenia się przez ten organ względem podmiotu niestosującego się do nałożonego na niego obowiązku sankcji w postaci nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Stosownie bowiem do art. 32 ust. 1 ustawy, na podmiot rynku finansowego, który narusza obowiązki nałożone w art. 4 ust. 1, art. 6- 10, art. 30 i art. 31, Rzecznik może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 1000 000 zł. Podmiotem rynku finansowego, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 3 lit. m ustawy jest dostawca usług finansowania społecznościowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. e rozporządzenia 2020/1503, co oznacza osobę prawną świadczącą usługi finansowania społecznościowego. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia, usługa finansowania społecznościowego oznacza kojarzenie inwestorów zainteresowanych finansowaniem przedsięwzięć gospodarczych z właścicielami projektów z wykorzystaniem platformy finansowania społecznościowego, obejmujące którekolwiek z poniższych działań: ułatwianie udzielania pożyczek (i); subemisję bez gwarancji przejęcia emisji, o której mowa w sekcji A pkt 7 załącznika I do dyrektywy 2014/65/UE, w odniesieniu do zbywalnych papierów wartościowych i instrumentów dopuszczonych na potrzeby finansowania społecznościowego, wystawionych przez właścicieli projektów lub spółkę celową, oraz przyjmowanie i przekazywanie zleceń klientów, o którym mowa w pkt 1 tej sekcji, w odniesieniu do tych zbywalnych papierów wartościowych i instrumentów dopuszczonych na potrzeby finansowania społecznościowego (ii). Zgodnie z motywem 1 rozporządzenia 2020/1503, finansowanie społecznościowe (tzw. "crowdfunding") stanowi coraz ważniejszy rodzaj pośrednictwa, w ramach którego dostawca usług finansowania społecznościowego, bez przyjmowania na siebie ryzyka, obsługuje ogólnodostępną platformę cyfrową, aby kojarzyć lub ułatwiać kojarzenie potencjalnych inwestorów lub pożyczkodawców z przedsięwzięciami gospodarczymi ubiegającymi się o finansowanie. Takie finansowanie może przyjmować formę pożyczek lub nabycia zbywalnych papierów wartościowych, lub innych instrumentów dopuszczonych na potrzeby finansowania społecznościowego. Motyw 2 ww. rozporządzenia stanowi, że świadczenie usług finansowania społecznościowego wiąże się na ogół z udziałem trzech rodzajów podmiotów: właściciela projektu, który przedstawia projekt do sfinansowania, inwestorów, którzy finansują przedstawiony projekt, oraz organizacji pośredniczącej w formie dostawcy usług finansowania społecznościowego, który łączy właścicieli projektów i inwestorów za pomocą platformy internetowej. Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, że na skutek informacji uzyskanych od klientów skarżącej dotyczących braku realizacji postanowień umów pożyczek zawartych przy udziale skarżącej w ramach projektu finansowania bieżącej działalności operacyjnej skarżącej w postaci zawierania umów pożyczek z inwestorami, prowadzonego pod nazwą "[...] finansowy", Rzecznik zainicjował postępowanie interwencyjne i w piśmie z 19 lipca 2023 r. zwrócił się do skarżącej o udzielenie wyjaśnień i złożenie dokumentów w przedmiocie zawieranych umów pożyczek w ramach ww. projektu, a następnie wszczął postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, którego skutkiem było wydanie omawianych decyzji. W piśmie z 24 sierpnia 2023 r. skarżąca, udzielając częściowej odpowiedzi na wezwanie organu, wskazała, że umowy z klientami zawierane były na odległość za pośrednictwem dedykowanej strony internetowej, która pozwalała na wygenerowanie umowy pożyczki oraz jej opłacenie. Do zawarcia umowy dochodziło w formie dokumentowej w postaci elektronicznej w chwili zaakceptowania treści umowy pożyczki w systemie elektronicznym na dedykowanej stronie internetowej. Skarżąca podkreśliła, że odsetki od pożyczek były wypłacane do końca maja 2023 r. Problemy z regulowaniem zobowiązań finansowych z tytułu prowadzonych kampanii crowdfundingu pożyczkowego zaczęły się z końcem maja 2023 r., a ich głównym powodem był brak uzyskania wystarczającej skali sprzedaży produktów, który wynikał m.in. z czynników zewnętrznych, takich jak gospodarcze efekty pandemii, trwająca wojna na Ukrainie, inflacja, a także wstrzymanie rozmów inwestycyjnych z potencjalnymi inwestorami prywatnymi i dystrybutorami produktów alkoholowych z uwagi na ogólnopolską nagonkę meidalną wokół grupy kapitałowej M. S.A., do której należy skarżąca. W konsekwencji skarżąca podniosła, że nie była w stanie uzyskać wystarczającej skali sprzedażowej, która pozwoliłaby na obsługiwanie odsetek od transz pożyczek. W ocenie Sądu, opisane przez skarżącą działania w postaci zawieranych przez nią umów pożyczek z tytułu prowadzonych kampanii finansowania społecznościowego, czyli tzw. crowdfundingu pożyczkowego, definiują ją jako podmiot rynku finansowego, tj. dostawcę usług finansowania społecznościowego w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e rozporządzenia 2020/1503. Skarżąca, jak sama wskazała w piśmie z 24 lipca 2023 r., prowadziła kampanię crowdfundingu pożyczkowego za pośrednictwem dedykowanej strony internetowej (https://[...]finansowy.pl). Na ww. stronie internetowej widnieje informacja "[...] Finansowy, Rób biznes z [...]", co wskazuje, że właścicielem projektu jest ww. osoba, która firmuje ten projekt swoim nazwiskiem. Skarżaca natomiast zawierała pożyczki z inwetorami w sposób opisany krok po kroku na ww. stronie internetowej (w zakładce "Na czym polega projekt [...] finansowy? Jak to działa?"). Tym samym należy uznać, że działalność skarżącej miała charakter pośrednika obsługującego ogólnodostępną platformę cyfrową (ww. stronę internetową) kojarzącego inwestorów zainteresowanych finansowaniem przedsięwzięcia gospodarczego w postaci zawieranych umów pożyczek z właścicielem projektu, wskazanym na tej stronie internetowej. Nie znajduje zatem uzasadnienia argument skarżącej, podniesiony w toku postępowania administracyjnego w piśmie procesowym z 19 grudnia 2023 r., że umowy te zawierała z poszczególnymi inwestorami w imieniu własnym, z którymi samodzielnie nawiązywała wcześniej kontakt, co oznacza w jej ocenie, że nie świadczy usług finansowania społecznościowego, a w szczególności nie obsługuje platformy cyfrowej, której zadaniem miałoby być łączenie potencjalnych inwestorów z jakimikolwiek podmiotami trzecimi. Twierdzenie to przeczy temu, co skarżąca sama wskazała w piśmie z 24 sierpnia 2023 r., jak również informacjom, które znajdują się na stronie internetowej dedykowanej do zawierania przedmiotowych umów pożyczek. Podkreślić należy, że skarżąca nie zawierała ww. umów w imieniu własnym, lecz zawierała je w ramach kampanii pożyczkowej [...] Finansowy/Inwestycje [...], co jasno wskazała w piśmie z 24 sierpnia 2023 r. oraz co widnieje na stronie internetowej https://[...]finansowy.pl. Oznacza to, że wykonywana przez nią działalność spełniała wszystkie opisane powyżej przesłanki do uznania jej jako dostawcę usług finansowania społecznościowego. W świetle przedstawionych uwag, niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ustawy, bowiem skoro skarżaca, jako podmiot rynku finansowego nie udzieliła pełnej merytorycznej odpowiedzi w terminie do 10 sierpnia 2023 r. na pismo organu z 19 lipca 2023 r. oraz odmówiła udzielenia odpowiedzi na pismo organu z 18 września 2023 r., to organ zasadnie, na podsatwie art. 32 ust. 1 ustawy, nalożył na nią karę pieniężną w związku z niewykonaniem ww. obowiązków wynikających z art. 30 i art. 31 ustawy. Tym samym nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegający na wydaniu zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Odnosząc się natomiast do wysokości wymierzonej, na podsatwie art. 32 ust. 2 ustawy, kary pieniężnej (której skarżąca w skardze nie kwestinowała), wskazać należy, iż ocena organu w tym przedmiocie nie budziła zastrzeżeń Sądu, bowiem stanowisko organu jest w tym zakresie racjonalne i spójne, z uwzględnieniem przesłanek określonych w tym przepisie, tj. stopnia i okoliczności naruszenia oraz możliwości finansowych skarżącej. Organ podkreślił, że skarżąca nie udzieliła informacji dotyczących przychodów osiągniętych w 2022 r., a oficjalne dokumenty finansowe publicznie dostępne są z lat 2021-2020. Kierując się zatem kryterium możliwości finansowych z tego okresu, organ słusznie wziął pod uwagę informacje w zakresie kapitału własnego skarżącej oraz zysku netto uwzględnione w publicznie dostępnym Sprawozdaniu finansowym sporządzonym na dzień 31 grudnia 2021 r., które wyniosły odpowiednio 4 093 828,6 zł oraz 4 328 473,29 zł. W tych okolicznościach, organ nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 48500 zł, w sytuacji gdy maksymalna kara pieniężna wynosi 1000 000 zł, słusznie uznając, że kara pieniężna w tej wysokości nie spowoduje zagrożenia wypłacalności skarżącej. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o dopuszczenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci wyciągu z pozwu z 12 grudnia 2023 r. wniesionego przez organ przeciwko skarżącej do Sądu Okręgowego w [...] oraz obwieszczenia z 16 stycznia 2024 r., sygn. [...] na okoliczność złożenia przez skarżącą do Sądu Rejonowego [...] w [...] z siedzibą w S. wniosku o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego - uznając że dokumenty te nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy i nie są one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, w rozumieniu art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Jak już zostało opisane powyżej, Sąd przychylił się do stanowiska Rzecznika, że skarżąca słusznie została uznana za podmiot rynku finansowego w związku z prowadzonymi przez nią usługami finansowania społecznościowego, co skutkowało nałożeniem na nią kary pieniężnej za nieprzekazanie organowi żądanych informacji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.