VI SA/Wa 980/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2024 r. nr [...] na podstawie art. 109 ust. 1 w zw. z art. 102 ust. 7, art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 69 ust. 1 i art. 82 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 104 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r, poz. 1230 ze zm.) stwierdził, że A. O. (Skarżący) podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 17 kwietnia 2020 r. do 14 kwietnia 2022 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik (komandytariusz) spółki komandytowej Z. O. sp. z o.o. sp.k. Decyzja ta została wydana na wniosek Skarżącego z 5 października 2023 r. o ustalenie niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z ww. tytułu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ powołał treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i podkreślił, że na obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego składają się: obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia i obowiązek opłacenia składki (jeżeli jest należna). Stanowisko Prezes NFZ w zakresie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony nie dotyczy wymiaru i poboru składek. Moment zarówno powstawania, jak i ustania obowiązku ubezpieczenia został określony w sposób ścisły w przepisach prawa, to jest art. 109 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 18, dalej: k.s.h.) zgodnie z którym spółka komandytowa powstaje z chwilą wpisu do rejestru oraz art. 84 § 2 k.s.h., stosownie do którego rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu prawnego wspólnika spółki komandytowej i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od osiągania przychodów. Podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego powiązane jest z posiadaniem statusu wspólnika spółki komandytowej, a nie z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej. Skarżący, zgodnie z danymi z KRS nr [...] był wspólnikiem (komandytariuszem) spółki komandytowej Z. O. [...] sp. z o.o. sp.k. w okresie od 17 kwietnia 2020 r. do 14 kwietnia 2022 r. Powołana spółka zgodnie z danymi KRS została wykreślona z rejestru przedsiębiorców w dniu 14 kwietnia 2022 r. (postanowienie Sądu Rejonowego dla L. w L. XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z [...] kwietnia 2022 r., sygn. [...]). Prezes NFZ powołał się na poglądy wyrażane w orzecznictwie i za nietrafioną uznał argumentację Skarżącego, który starał się wykazać fakt braku prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę poprzez przedłożenie dokumentów finansowych, wskazujących na okoliczność braku dochodu z prowadzenia działalności gospodarczej. W konkluzji Prezes NFZ stwierdził, że na podstawie art. 13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom tym podlegają wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Dlatego wniosek Skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 82 ust. 3 oraz ust. 4 ustawy o świadczeniach poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów, co doprowadziło do niezgodnego z prawem nałożenia na Skarżącego obowiązku ubezpieczeniowego. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację na poparcie podniesionego zarzutu. Powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie podkreślił, że w świetle art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek składkowy powstaje w konsekwencji osiągania przychodu z działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Kontrolując wydaną w sprawie zaskarżoną decyzją Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z definicją określoną w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osobą prowadzącą działalność pozarolniczą, jest osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak zaś stanowi art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Z treści powołanych przepisów wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlega spełniający warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, m.in. wspólnik spółki komandytowej. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Jak natomiast wynika z treści art. 13 ust. 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej oraz komplementariusze w spółce komandytowo-akcyjnej - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Z powołanej regulacji wynika, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej istnieje w okresie, w którym posiada on status wspólnika spółki komandytowej. Zgodnie z treścią art. 109 § 1 k.s.h., spółka komandytowa powstaje z chwilą wpisu do rejestru. Stosownie zaś do treści art. 103 § 1 k.s.h., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym dziale do spółki komandytowej stosuje się odpowiednio przepisy o spółce jawnej, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem dotyczącym spółki jawnej, który stosuje się odpowiednio do spółki komandytowej, jest art. 84 § 2 k.s.h., zgodnie z którym rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Wspólnik spółki komandytowej posiada więc status wspólnika spółki komandytowej w okresie kiedy spółka komandytowa jest wpisana do rejestru i w tym też okresie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej. Sam fakt pozostawania danej osoby wspólnikiem spółki komandytowej przesądza przy tym o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę w okresie, w którym spółka komandytowa jest wpisana do rejestru. Wbrew stanowisku skargi, wspólnik spółki objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu przychodu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ustawodawca przyjął bowiem rozwiązanie, zgodnie z którym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki komandytowej, rozstrzyga w istocie sam fakt istnienia spółki komandytowej, który zamyka się w okresie od momentu wpisania spółki do rejestru do momentu jej wykreślenia z rejestru. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, wyraził pogląd, zgodnie z którym sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki już od momentu wpisu do KRS rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia pozostaje kwestia momentu rozpoczęcia faktycznego wykonywania czynności na rzecz spółki (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2379/22 i powołane w nim orzecznictwo). Prezes NFZ taki status Skarżącego, jak i okres pozostawania wspólnikiem spółki komandytowej Z. O. [...] sp. z o.o. sp.k. prawidłowo ustalił na podstawie treści rejestru przedsiębiorców KRS nr [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla L. w L. XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z [...] kwietnia 2022 r., sygn. [...], którego to statusu, ani okresu Skarżący nie kwestionuje. Organ ustalił zatem w sposób wyczerpujący fakty, które wynikały z materiału zgromadzonego w toku postępowania dowodowego, w tym z treści rejestru przedsiębiorców KRS. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 82 ust. 3 oraz ust. 4 ustawy o świadczeniach poprzez ich błędną wykładnię. Przepisy te dotyczą bowiem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, a nie kwestii istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Organ wskazał przy tym trafnie na konieczność dokonania odróżnienia kwestii podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od kwestii naliczania i pobierania składek z tego tytułu, zaznaczając, że naliczanie i pobieranie składek należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który ustala też przesłanki wyłączające obowiązek składkowy. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń, a w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono ich zastosowanie. Sam fakt, że Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Organu, nie dowodzi naruszenia przez ten Organ obowiązujących przepisów. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.