VI SA/Wa 982/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2009 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę Decyzją nr [....] z dnia [...] marca 2009 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nakładającą na S. J. karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] października 2008 r. na drodze krajowej nr [...] w P., po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu do 11,5 t, inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Kontrolowany zespół pojazdów, którym kierował M. Z., poruszał się z ładunkiem drewna na trasie [...]. Kontrolowanym pojazdem wykonywał usługę transportową S. J. prowadzący działalność pod nazwą "J.". W toku czynności kontrolnych dokonano pomiaru nacisków osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Ważenia dokonano przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych, posiadających świadectwa legalizacji. Po dokonaniu ważenia stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku dla potrójnej nienapędowej osi naczepy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Kierowca odmówił powtórnego ważenia, podpisał protokół kontroli bez uwag. Pismem z dnia [...] października 2008 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił S. J., cyt. dalej skarżącym, o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a. oraz wzywając do przedstawienia wskazanych w piśmie dokumentów. Skarżący pismem z dnia [...] października 2008 r. nie kwestionując stwierdzonych ustaleń kontroli wskazał, iż przekroczenie masy całkowitej pojazdu wynika z trudności wyliczenia ciężaru drewna, ciężar drewna zależy od jego gęstości. Przewożone drewno sosnowe było świeżo ścięte i mokre, co także utrudniało kierowcy wyliczenie bez wagi dokładnej masy całkowitej pojazdu. Odnośnie przekroczenia DMC wskazał, iż ze względu na specyfikę towaru trudno dokładnie i precyzyjnie obliczyć naciski na poszczególne osie. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na S. J. karę pieniężną w wysokości 1.560 zł. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), art. 64 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.) oraz art. 104 §1 k.p.a. Organ, powołując się na właściwe punkty załącznika do ustawy o drogach publicznych, wyjaśnił, iż nałożona kara pieniężna odpowiada stwierdzonym podczas kontroli drogowej przekroczeniom dopuszczalnych nacisków osi na drogę o 1,52 t i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,32 t. Wyjaśnienia jakie złożyła strona, zdaniem organu, nie zasługiwały na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż za sposób załadowania pojazdu w pełni odpowiada przewoźnik. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący ponownie podniósł, iż przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, ze względu na specyfikę towaru, jakim jest świeżo ścięte drewno trudno obliczyć wagę i precyzyjnie wyliczyć naciski na poszczególne osie. Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] marca 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 40c ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 8 pkt 6 lit. c) oraz lp. 9 pkt 11 lit. b) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, iż zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej jest dopuszczalny tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. W myśl natomiast art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy, odnosząc się do argumentacji skarżącego podniósł, iż regulacje dotyczące dopuszczalnych nacisków na osie i innych dopuszczalnych parametrów pojazdów, czy też warunków technicznych pojazdów, mają charakter uniwersalny. Przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest więc do przestrzegania, wyznaczonych przepisami prawa, ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Jeśli natomiast przewoźnik ma trudności z dokładnym określeniem masy pojazdu (np. z uwagi na brak wagi u załadowcy), bądź z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenia nacisków osi, powinien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej. Stosowana przez skarżącego metoda szacunkowego określania masy ładunku nie jest natomiast wystarczającą gwarancją uzyskania wyników mieszczących się w dopuszczalnych normach w momencie przeprowadzenia kontroli drogowej, chociażby z uwagi na możliwość zmiany warunków atmosferycznych w trakcie załadunku i przejazdu. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że odpowiedzialność przewoźnika za popełnione naruszenia w zakresie dopuszczalnych norm jest nie do uniknięcia w obecnym systemie prawnym, a także jest nie do podważenia ze względów czysto racjonalnych. To przewoźnik decyduje bowiem o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu. Dlatego też przewoźnik powinien tak konstruować relacje prawne ze swymi kontrahentami (załadowcami), by wykonanie danego zlecenia transportowego nie powodowało naruszenia obowiązujących przepisów i zagrożenia w ruchu drogowym. Organ zaznaczył też, że bez znaczenia jest, czy przewoźnik celowo czy też nieświadomie przekroczył dopuszczalne normy. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący – S. J. - powtórzył swoją argumentację z odwołania o trudności w wyliczeniu masy i nacisków osi przy przewozie drewna oraz braku zawinienia w stwierdzonych przekroczeniach dopuszczalnych norm. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga wniesiona przez S. J. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2009 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2008 r. nie naruszają prawa. Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) - ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz umieszcza się go w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) stanowi natomiast, że pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi. Ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, zgodnie z art. 13g ustawy o drogach publicznych, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, w wysokości określonej w załączniku nr 2 do tej ustawy. Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny, służby kontrolujące mają obowiązek nałożyć karę pieniężną, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. W niniejszej sprawie służby Inspekcji Transportu Drogowego ustaliły, że pojazd skarżącego, przewożący w momencie kontroli ładunek drewna, przekraczał dopuszczalne parametry w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Rodzaj i wielkość przekroczeń utrwalone zostały w protokole kontroli z dnia [...] października 2008 r. Kierowca kontrolowanego pojazdu nie zakwestionował wyników przeprowadzonego ważenia odmawiając powtórnego ważenia pojazdu, podpisał się pod protokołem kontroli, nie zgłaszając do niego żadnych uwag ani zastrzeżeń. A zatem zaakceptował ustalenia faktyczne, dotyczące wyników pomiarów i sposobu ich wykonania, dokonane przez organ kontrolujący. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie wskazywał na walor dowodowy protokołu z kontroli drogowej, na okoliczność stwierdzonych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego naruszeń przepisów ustawy o drogach publicznych. W wyroku z dnia 17 czerwca 2008 r. II GSK 89/08 NSA podkreślił, iż protokół kontroli ma cechy dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, z tego między innymi względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Co do zasady, znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić. Obrazuje on bowiem stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu kontroli drogowej stanowi dowód w sprawie. Oczywiście sam fakt podpisania bez zastrzeżeń protokołu, nie zwalnia organu od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeżeli wątpliwości co do przeprowadzenia kontroli, są uzasadnione i poparte dowodami strony. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja jednak nie zachodziła, gdyż skarżący nie kwestionował ustaleń kontroli, co do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Skarżący w toku postępowania administracyjnego podnosił natomiast, iż w związku z niemożnością określenia ciężaru właściwego drewna, trudno obliczyć bez wagi ciężar przewożonego drewna jak i wyliczyć precyzyjnie naciski na poszczególne osie. Powyższa argumentacja, w świetle obowiązujących przepisów prawa, nie mogła stanowić podstawy do odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej. Skarżący nie przedstawił bowiem dowodów, które podważałyby ustalenia kontroli, co do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków na osie kontrolowanego zespołu pojazdów. Odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej i dopuszczalnych nacisków na osie jest odpowiedzialnością za skutek, ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy, zatem sam wynik ważenia potwierdzający przekroczenia parametrów ustawowych wystarczał do nałożenia kar pieniężnych. Podnoszone przez skarżącego okoliczności, dotyczące zasad załadunku drewna w lesie, nie mogły zatem być podstawą do wyłączenia jej odpowiedzialności. Wysokość kar, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu oraz dopuszczalnej masy całkowitej, pojazdu została określona w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych i organ nie ma też możliwości miarkowania ich wysokości, w zależności od okoliczności danej sprawy, w tym przypadku od rodzaju przewożonego towaru. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 760/08, przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę stanowi delikt administracyjny, zagrożony karą pieniężną przewidzianą w art. 40 c u.d.p. (...) odpowiedzialność sprawcy z tytułu deliktu administracyjnego jest niezależna od kwestii winy. Innymi słowy, przekraczając dopuszczalny nacisk osi na drogę przewoźnik popełnia delikt nawet wówczas, gdy nie można mu przypisać winy. Przedsiębiorca wykonujący transport drogowy musi mieć świadomość nieuchronności ponoszenia konsekwencji w przypadkach wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym. W świetle niepodważonego przez skarżącego stanu faktycznego, zgodnie z którym kontrolowany pojazd był nienormatywny, zarówno w odniesieniu do dopuszczalnej masy całkowitej, jak też nacisków na osie oraz prawidłowego zastosowania przez organ przepisów prawa, w tym prawidłowego łącznego wyliczenia kary za każde przekroczenie, zaskarżoną decyzję należało uznać za zgodną z prawem. Jednocześnie oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.