VI SA/Wa 983/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2016 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników i ustalenia opłaty za użytkowanie odbiorników oddala skargę w całości Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., wydaną w oparciu o art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1204 z późn. zm.), dalej: u.o.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23 z późn. zm.), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: spółka, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...]– nakazującą rejestrację używanych 49 odbiorników radiowych oraz ustalającą opłatę za używanie 49 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 9.555 zł. Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia: W dniu [...] września 2015 r. przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu pod adresem [...] zajmowanym przez spółkę. Kontrolę przeprowadzono w obecności [...]– członka zarządu spółki. W jej trakcie ujawniono 49 odbiorników radiofonicznych w samochodach służbowych, w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, według oświadczenia [...]. W oparciu o to samo oświadczenie ustalono, że okres używania odbiorników wynosi dwa miesiące. Do każdego odbiornika była doprowadzona antena radiowa. [...]podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. W oparciu o protokół kontroli, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, podczas którego powiadomiono stronę o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz o zgłaszaniu wniosków, wspomnianą decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. organ I instancji nakazał rejestrację używanych 49 odbiorników radiofonicznych oraz ustalił opłatę w kwocie 9.555 zł za używanie tychże odbiorników. Od decyzji tej spółka wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 u.o.a., jak i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ odwołał się do treści art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. oraz wyjaśnił, że zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, iż odbiornik jest używany, co z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Co do zasad opłacania abonamentu za używanie odbiorników, różnią się w zależności od tego, czy dotyczą gospodarstwa domowego, czy też odbiorników w lokalu handlowym. Organ nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, gdyż w jego ocenie jedynym, niekwestionowanym dowodem był protokół kontroli, a innych dowodów nie przedstawiono i stąd nie było możliwości ustosunkowania się do nich. Mimo tego organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Stronie zapewniono udział we wszystkich etapach postępowania. Ponadto zauważył, że dla obowiązku uiszczania opłat abonamentowych nie ma potrzeby konkretyzowania w decyzji samochodów, w których znajdują się odbiorniki radiofoniczne umożliwiające natychmiastowy odbiór programu, gdyż wystarczy tylko wskazać liczbę odbiorników. Ponadto dla rozstrzygnięcia sprawy według ustawy o opłatach abonamentowych istotne jest, kto posiada odbiorniki, a nie kto jest ich właścicielem. Spółka zaś nie wykazała, aby obowiązek rejestracji spoczywał na firmie leasingowej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. wskutek jego niezastosowania, Minister stwierdził, że przepis ten ma zastosowanie do przedsiębiorców, których przedmiotem działalności gospodarczej jest sprzedaż lub przekazanie odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych do używania na podstawie umów. Wówczas osoby nabywające odbiornik mają obowiązek jego zarejestrowania i uiszczania opłat abonamentowych. Przedmiotem umowy jest wtedy sam odbiornik, a nie umowa obejmująca wynajem samochodu z wyposażeniem. Spółka zaś nie prowadzi wyłącznie sprzedaży lub przekazywania odbiorników na podstawie umów, albowiem odbiorniki radiofoniczne stanowią jedynie element wyposażenia samochodów i są wraz z innym sprzętem udostępniane do dyspozycji osób wynajmujących samochody. Zatem udostępnianie odbiorników radiofonicznych nie stanowi w niniejszej sprawie odrębnej usługi podlegającej odrębnej umowie, zafakturowaniu i opodatkowaniu. Przedsiębiorca natomiast, używając odbiorników radiowych lub telewizyjnych powinien uiszczać opłaty abonamentowe za każdy odbiornik z osobna. Minister przypomniał, że spółka sama podniosła, iż art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. wprost wyłącza spod opłaty abonamentowej samochody oddane do użytku osobom trzecim na podstawie umowy, przy czym wyłączone z obowiązku rejestracji na podstawie tego artykułu są odbiorniki radiofoniczne lub telewizyjne, a nie samochody oddane do użytku na podstawie umów. Odnosząc się do domniemania z art. 2 ust. 2 u.o.a. i jego zastosowania w sprawie, Minister zauważył, że przedstawiciel strony do protokołu kontroli oświadczył, że posiada wskazaną liczbę odbiorników i że są one w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Taki sposób ustalenia, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu jest dopuszczalny, o ile informacja odnośnie stanu radioodbiorników znajdzie się w protokole i z kontroli podpisanym przez kontrolerów i osobę uczestniczącą w kontroli. Jest to dowód objęty zakresem art. 75 1 k.p.a. [...] udzielił kontrolerom stosowanych wyjaśnień i protokół podpisał bez zastrzeżeń. Organ odwoławczy przypomniał też opłaty są świadczeniem przymusowym i bezzwrotnym o charakterze publicznoprawnym, z góry nakierowanym na realizację określonych przez ustawodawcę celów, mającym źródło w ustawie o opłatach abonamentowych i art. 84 Konstytucji RP. Dlatego w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników, kierownik jednostki operatora wyznaczonego wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiorników oraz ustala opłatę – według reguł wyznaczonych przez ustawę - za używanie tychże odbiorników (art. 7 ust. 6 w zw. z art. 5 ust. 3 u.o.a.). Z uwagi na powyższe Minister Infrastruktury i Budownictwa uznał, że zaskarżona decyzja została wydana przez organ I instancji prawidłowo i utrzymał ją w mocy. Na wskazaną powyżej decyzję spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zakwestionowała całość rozstrzygnięcia i wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie od organu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie: I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie przez organ II instancji: a. ilości samochodów posiadanych przez stronę i wskazania, których konkretnie z tych samochodów, w których znajdowały się radioodbiorniki podlegające obowiązkowej rejestracji i odbiorniki niezarejestrowane, dotyczy decyzja; b. własności pojazdów, w których znajdowały się odbiorniki w sytuacji, gdy właścicielem tych pojazdów nie jest skarżący, a inne podmioty, tj.: [...], [...] oraz [...] będący finansującymi zgodnie z umowami leasingowymi zawartymi z tymi podmiotami, właścicielami pojazdów sa zatem finansujący, a nie skarżący; b. organ pominął także tę okoliczność, że samochody przeznaczone były na wynajem – co jest przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, a zatem z samochodów i zamontowanych w nich radioodbiorników (tj. części składowych rzeczy po myśli art. 47 k.c.) nie korzystał skarżący, a osoby trzecie – najemcy; 2. art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., gdyż organ I instancji niejasno i nieprecyzyjnie rozstrzygnął i uzasadnił swoją decyzję, ponieważ nie wskazał jakie samochody były przedmiotem kontroli i w związku z tym niemożliwym jest stwierdzenie zakresu jakiego naruszenia w istocie decyzja dotyczy, uchybienia tego organ II instancji nie konwalidował, co więcej uznał takie działania za uprawnione; 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przez organ II instancji przedmiotowej decyzji i orzeczenie o kosztach postępowania. II. naruszenia przepisów prawa materialnego, a to: 1. art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. poprzez błędną wykładnię, gdyż organ I instancji, a w ślad za nim organ II instancji, całkowicie pominął brzmienie tego przepisu, który wprost wyłącza spod opłaty abonamentowej samochody oddane do użytku osobom trzecim na podstawie umowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] nie podlega uwzględnieniu. Sąd nie dopatrzył się naruszenia ani prawa procesowego, ani prawa materialnego, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim należy zauważyć, że spółka nie kwestionowała oświadczenia prezesa jej zarządu złożonego podczas kontroli w dniu [...] września 2015 r. (k-59, 60 akt adm.). [...] wyjaśnił wówczas, że posiada 49 radioodbiorników (w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór) w samochodach przeznaczonych na wynajem bądź będących w leasingu czyli objętych działalnością gospodarczą spółki. Odbiorniki te stanowiły standardowe wyposażenie tychże samochodów, zostały w nich fabrycznie zamontowane. Okoliczności te potwierdziła spółka w skardze (s. 3). Wyjaśniła w niej także, że w trakcie kontroli nie było możliwości sprawdzenia omawianych radioodbiorników, gdyż wszystkie samochody były wynajęte. Nie zakwestionowała też oświadczenia prezesa zarządu złożonego do protokołu kontroli, że odbiorniki były używane od dwóch miesięcy (k. – 59 akt adm.). Ustalenia te, zdaniem organu, były wystarczające do ustalenia odpowiedzialności spółki. Sąd podziela to stanowisko. Jak prawidłowo zauważył Minister, z art. 2 ust. 2 u.o.a. wynika domniemanie, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, w myśl art. 2 ust. 1 u.o.a. Abonament winien być płacony za każdy odbiornik oddzielnie (art. 2 ust. 4 u.o.a.), a reguła ta dotyczy też instytucji państwowych i przedsiębiorców (w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, opubl. Dz. U. z 2015, poz. 584 z późn. zm.; np. hoteli czy przewoźników). Wyjątkiem od niej jest, że osoby fizyczne pozostające w tym samym gospodarstwie domowym, jak i niektóre inne podmioty (np. publiczne szpitale, sanatoria, żłobki, domy pomocy społecznej, szkoły publiczne i niepubliczne) uiszczają tylko jeden abonament niezależnie od liczby odbiorników użytkowanych w gospodarstwie domowym i samochodzie (względnie w zespole budynków i samochodach używanych przez instytucję według art. 2 ust. 5 u.o.a.) – por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, opubl. OTK-A z 2010 r., z. 3, poz. 22. Z kolei osoby fizyczne wymienione w art. 4 u.o.a. pozostają zwolnione od opłat abonamentowych. Dla celów pobrania opłat abonamentowych odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe na podstawie art. 5 ust. 1 u.o.a. W myśl art. 5 ust. 2 u.o.a. obowiązkowi rejestracji nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne: wykorzystywane wyłącznie przy tworzeniu audycji lub innych przekazów (pkt 1); wykorzystywane wyłącznie do tworzenia, rozpowszechniania lub rozprowadzania programów radiowych lub telewizyjnych, w tym do kontroli jakości rozpowszechniania lub rozprowadzania (pkt 2); przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy (pkt 3). W świetle powyższych uregulowań przedsiębiorca – posiadacz radioodbiornika w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu ma obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej po uprzednim zarejestrowaniu tego odbiornika. Uregulowania u.o.a. ograniczające wysokość opłaty (art. 2 ust. 5), zwalniające od opłat (art. 4 ust. 1) czy też wyłączające obowiązek rejestracji odbiorników (art. 5 ust. 2) nie obejmują zwolnienia z obowiązku uiszczania opłaty i rejestracji radioodbiorników sytuacji, w której przedsiębiorca jako właściciel lub leasingobiorca pojazdu wynajmuje go innym osobom. To przedsiębiorca jako dysponent samochodu pozostaje także dysponentem odbiornika, który jest elementem wyposażenia pojazdu. Potwierdzają to przedstawione przez spółkę przy odwołaniu kopie umów leasingu i wynajmu, które dotyczyły pojazdów, a nie zamontowanych w nich radioodbiorników. Jak słusznie zauważył Minister, dołączone umowy leasingu nie obejmowały kwestii opłaty abonamentu za odbiorniki radiowe w samochodach objętych umową leasingu i dlatego odpowiedzialność w tym zakresie ponosił leasingobiorca, jako posiadacz (dysponent) samochodów, a tym samym zamontowanych w nich radioodbiorników. Do opisanego stanu, jak prawidłowo stwierdził organ, nie miał zastosowania art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a., tym bardziej, że odbiorniki te nie były przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów (umowy dotyczyły pojazdów). Czynności sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania odbiorników na podstawie umów zaś nie należały do przedmiotu działalności gospodarczej spółki. Stanowisko to jest zbieżne z poglądem tut. Sądu wyrażonym w wyrokach: z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1295/15 i z dnia 14 września 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1296/15 (opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy takiej interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, organ nie miał obowiązku ustalania, które samochody spółki zostały objęte decyzją oraz ustalania kwestii prawa własności tychże pojazdów, skoro okoliczności te nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sprawa dotyczyła używania radioodbiorników czyli co najmniej posiadania ich w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu (art. 2 ust. 2 u.o.a.) przez ich posiadacza (dysponenta) i w tym zakresie liczba odbiorników nie była sporna. Natomiast co do rozumienia pojęć: "używanie, posiadanie radioodbiorników" na gruncie ustawy o opłatach abonamentowych organ zajął stanowisko i Sąd je akceptuje. Organ następnie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, kierując się przyjętą interpretacją wspomnianych przepisów. Argumentacja organu znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Konsekwencją takiego stanowiska, zgodnie z art. 7 ust. 6 u.o.a. jest, iż w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, kierownik jednostki operatora wyznaczonego przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Ponadto, według art. 7 ust. 3 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. Zatem stanowisko organu należy uznać za prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ ani przepisów prawa materialnego – ustawy o opłatach abonamentowych, ani podnoszonych w skardze przepisów postępowania (art. 7, 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 w zw. z art. 138 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a.). Wobec powyższego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) skargę należało w całości oddalić.