VI SAB/Wa 180/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie rozpoznania wniosku o ukaranie P. SA Oddział L. za niewłaściwy stan techniczny linii energetycznych postanawia: odrzucić skargę. Skarżący – R. W., złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej Prezes URE) w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o ukaranie P. SA Oddział L. za niewłaściwy stan techniczny linii energetycznych. Skarżący zarzucił, że Prezes URE nie wydał decyzji w sprawie ww. wniosku pomimo, że został wezwany przez niego do zaprzestania łamania prawa. Nadto skarżący zażądał wymierzenia organowi grzywny. Sąd przekazał ww. skargę według właściwości do organu celem zadośćuczynienia dyspozycji art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Prezes URE wniósł o odrzucenie skargi jako nieuzasadnionej. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności organ przedstawił stan faktyczny prawy i podał, że skarżący we wrześniu 2013 r. wystąpił do niego z wnioskiem o "ukaranie P. S.A Oddział L., na podstawie art. 63 Konstytucji RP, art. 61, 221 k.p.a., prawo energetyczne art. 51. 1-3, art. 56 pkt 10, art. 23. 1. 20f, art. 24. 1, art. 28, 1, za niewłaściwy stan techniczny istniejących linii energetycznych, zbudowanych z nieznanych i niedopuszczonych do obrotu wyrobów budowlanych, stwarzających zagrożenie dla osób trzecich i realizacji dostaw energii elektrycznej na terenie P., na działkach nr ew. [...], [...], [...] oraz na działce nr ew. [...] położonej w P., przy ul. M., będących jego własnością i innych okolicznych działkach". W piśmie tym skarżący wskazał m.in., iż w jego opinii "Stan techniczny przedmiotowej linii elektroenergetycznej jest tragiczny i zagraża to bezpieczeństwu i ciągłości dostaw energii elektrycznej dla odbiorców, co z uwagi na właściwość Urzędu Regulacji Energetyki jest zgodnie, z ustawą prawo energetyczne jest w gestii zainteresowania i podjęcia stanowczych działań prawnych celem dostosowania do istniejącego w dziedzinie prawa. Linia energetyczna została zbudowana w warunkach samowoli budowlanej i bez zachowania przepisów prawa budowlanego [...]. W samym postępowaniu, o ukaranie PGE, wnioskodawca nie jest stroną, natomiast jest w kwestii zasadności podjęcia tego postępowania, ze względu na swój interes prawny i skutki zaniedbań jakie dotykają wnioskodawcę spowodowane przez PGE [...]. W związku z powyższym jest w pełni zasadne złożenie wniosku o podjęcie w tej sprawie stanowczych kroków prawnych przez URE". W związku z powyższym żądaniem skarżącego Prezes URE - działając na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1059) – dalej p.e., wezwał P. S.A. Oddział w L. do przedłożenia stawnych informacji oraz dokumentów, dotyczących zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, które P. S.A. Oddział L. ostatecznie przedstawiła. Prezes URE analizując przedstawione informacje oraz dokumenty nie znalazł ostatecznie podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia na P. S.A. kary pieniężnej stosownie do art. 56 ust. 1 pkt 10 p.e. lub art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e. O braku owych postaw organ w piśmie z [....] października 2013 r. poinformował skarżącego. Skarżący dnia [...] października 2013 r. wezwał Prezesa URE do zaprzestania łamania prawa "przez uchylanie się od wydania decyzji w przedmiotowej sprawie". W związku ze zgłoszonymi przez skarżącego wątpliwościami odnośnie dokumentów wydanych na podstawie ustawy - Prawo budowlane, a dotyczących legalności posadowienia i użytkowania wskazanych linii elektroenergetycznych, Prezes URE wystąpił także do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z prośbą o przedstawienie stosownych informacji, o czym zawiadomił także skarżącego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w odpowiedzi poinformował, iż prowadził postępowania administracyjne z wniosku skarżącego w zakresie żądania usunięcia odcinka napowietrznych linii elektroenergetycznych, przebiegających przez teren działek nr [...], [...], [...] oraz działki nr [...] położonych w P.. Postępowania w tych sprawach zostały zakończone decyzjami umarzającymi podjęte postępowania administracyjne. Decyzja dotycząca linii elektroenergetycznych przebiegającej przez teren działki nr [...] została utrzymana w mocy przez organ II instancji, w związku z rozpoznaniem odwołania skarżącego. Natomiast na skutek rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie dotyczącej linii elektroenergetycznych przebiegających przez teren działek nr [...], [...], [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności tej decyzji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wskazał również, że prowadzi postępowanie dotyczące stanu technicznego odcinka linii elektroenergetycznej przebiegających przez tereny działek nr [...], [...], [...] w związku z żądaniem skarżącego usunięcia ww. linii z uwagi na wbudowanie wyrobów niedopuszczonych do stosowania w budownictwie oraz obecny zły stan techniczny obiektu stwarzający zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Postępowanie w tym przedmiocie nie zostało jeszcze zakończone, a zebrany dotychczas materiał dowodowy nie potwierdza zarzutów skarżącego. Prezes URE wskazał, że skarga nie znajduje uzasadnienia w ustalonym powyżej stanie faktyczno-prawnym. W pierwszej kolejności wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie występuje przewlekłość postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., gdyż postępowania administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej stosownie do art. 56 ust. 1 p.e. wszczynane jest przez Prezesa URE z urzędu, po jednoznacznym ustaleniu, iż działania lub zaniechania przedsiębiorstwa energetycznego stanowią naruszenie norm prawnych określonych w powołanej wyżej ustawie. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż złożenie przez skarżącego wniosku, zawierającego żądanie wszczęcia względem P. S.A. postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, nie spowodowało wszczęcia postępowania, o którym mowa wyżej, stosownie do przepisu art. 61 § 3 k.p.a. Organ wyjaśnił przy tym, że kary pieniężne są karami samoistnymi i ten sposób normowania oznacza, że kary te nakładane są po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest wyłącznie wymierzenie kary pieniężnej. Postępowanie w przedmiocie kar pieniężnych może zostać wszczęte wyłącznie z urzędu. Brak jest normatywnych możliwości wszczęcia postępowania na wniosek. Informacje udzielane Prezesowi URE mogą stanowić podstawę do podjęcia czynności sprawdzających, skutkujących wszczęciem postępowania z urzędu. Brak jest podstaw by przypisywać podmiotom informującym o okolicznościach uzasadniających nałożenie kary pieniężnej prawa do żądania wszczęcia postępowania i nadawać tymże podmiotom przymiot strony. Prezes URE podał, iż podstawą do wymierzenia przez niego kary pieniężnej na podstawie art. 56 p.e. jest faktyczne zaistnienie zachowań przedsiębiorstwa energetycznego określonych w tym przepisie, nie zaś istnienie domniemań w zakresie wystąpienia tych zachowań. Wymierzenie kary pieniężnej, o której mowa wyżej jest wyrazem działań regulacyjnych podejmowanych przez Prezesa URE ex post, co potwierdza treść przepisu art. 56 ust. 6 p.e., który przewiduje możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w przypadku zaprzestania naruszania prawa lub zrealizowania obowiązku. Nadto organ wyjaśnił, że samo ryzyko wystąpienia awarii nie przesądza, o tym że przedsiębiorstwo dystrybucyjne prowadzące działalność koncesjonowaną nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji, tj. prowadzi ją w sposób powodujący zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego, bowiem powstanie awarii jest zdarzeniem którego wystąpienia nie da się przewidzieć, a tym samym całkowicie wyeliminować. Wobec tego zdaniem Prezesa URE skarga jest niezasadna, gdyż skarżący nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia P. S.A. kary pieniężnej z art. 56 ust. 1 pkt 10 lub 12 p.e., gdyż postępowanie takie może być wszczęte jedynie z urzędu przez Prezesa URE, po ustaleniu naruszenia norm prawnych w zakresie utrzymania w należytym stanie urządzeń lub instalacji lub naruszenia warunków udzielonej temu przedsiębiorstwu koncesji na dystrybucję energii elektrycznej. Nadto organ wyjaśnił, że kwestie poruszone w skardze dotyczące powstania przedmiotowych linii elektroenergetycznych, w szczególności legalności ich posadowienia oraz ich użytkowania jako obiektu budowlanego, należą do materii określonej w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i podlegają właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. W pierwszej kolejności Sąd zbada czy przedmiot niniejszej skargi należy do jego właściwości. Jak wynika ze skargi, skarżący zarzuca Prezesowi URE przewlekłość w nałożeniu na P. S.A Oddział L. kary pieniężnej, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt 10 p.e. Zgodnie z tym przepisem karze pieniężnej podlega ten kto nie utrzymuje w należytym stanie technicznym obiektów, instalacji i urządzeń. W myśl art. 23 p.e. Prezes URE reguluje działalność przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą i polityką energetyczną państwa, zmierzając do równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii. Stosownie do ust. 2 pkt 13 tego artykułu do zakresu działania Prezesa URE należy nakładanie kar pieniężnych na zasadach określonych w ustawie. Z powyższych przepisów wynika, że to Prezes URE posiada uregulowane w ustawie Prawo energetyczne kompetencje do wydawania indywidualnych aktów administracyjnych, w tym także do nakładania kar pieniężnych za zachowania (działania oraz zaniechania) sprzeczne z sankcjonowanymi normami ustawy (art. 23 ust. 2 pkt 13 p.e.). Kompetencje te przyznane zostały Prezesowi URE w celu zapewnienia maksymalnej efektywności norm zawartych w owej ustawie. Zatem to Prezes URE jest jedynym, właściwym podmiotem do wszczęcia postępowania celem ewentualnego nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt 10 p.e. Wobec tego słusznie organ wskazał w odpowiedzi na skargę, że skarżący w żadnym razie nie był uprawniony do zainicjowania postępowania w przedmiocie nałożenia na P. S.A Oddział L. kary pieniężnej, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt 10 p.e. Nadto wymaga podkreślenia, że w żadnym razie skarżący nie byłby adresatem takiej kary, a co za tym idzie nie przysługiwałoby mu prawo jej zaskarżenia. Kary pieniężne, uregulowane w rozdziale 7 Prawo energetyczne są sankcjami administracyjnoprawnymi i mają niewątpliwie formę decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 30 ust. 1 p.e. do postępowania przed Prezesem URE stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustęp 2 stanowi, że od decyzji Prezesa URE służy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - sądu antymonopolowego w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Postępowanie w sprawie odwołania od decyzji Prezesa URE zgodnie z ust. 3 art. 30 p.e. toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki, a więc nie w oparciu o Kodeks postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że skarżący nie mógł skutecznie zaskarżyć do sądu administracyjnego przewlekłości w prowadzeniu przez Prezesa URE postepowania w przedmiocie nałożenia na inny podmiot kary pieniężnej, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt 10 p.e., ponieważ nie był on stroną tego postępowania, a co najważniejsze postępowanie to nie należy do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, ale do Sądu Okręgowego w Warszawie - sądu antymonopolowego. Wobec tego skarga podlega odrzuceniu, jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego. Sąd zauważa, że wobec niedopuszczalności skargi z ww. względów, także zawarty w niej wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest niedopuszczalny. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd działając w oparciu o przepisy art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.