VI SAB/Wa 24/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie utajnienia patentu postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K. B. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W dniu [...] września 2007 r. skarżący K. B., działając za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność tego organu w zakresie zajęcia stanowiska w sprawie przyszłych działań zmierzających do wszczęcia, na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej także p.w.p.), procedury utajnienia zgłoszonej przez skarżącego technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody wraz z pełną sekwestracją dwutlenku węgla. Z akt sprawy wynika, iż skarżący K. B. w dniu [...] lipca 2007 r. skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo, w którym, informując o zamiarze dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP nowatorskiej technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody wraz z pełną sekwestracją dwutlenku węgla, zwrócił się z zapytaniem, czy Minister wystąpi, w trybie art. 56 p.w.p., o utajnienie patentu ze względu na bezpieczeństwo państwa. Skarżący wskazał, że przywołana przez niego technologia eliminuje z listy surowców energetycznych – węgiel, ropopochodne, gaz ziemny i energię jądrową, a także pozwoli zlikwidować efekt cieplarniany. W konsekwencji skarżący oświadczył, iż oczekuje zobowiązującej deklaracji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że jeśli zdecyduje się na dokonanie zgłoszenia owej technologii w Urzędzie Patentowym RP, to organ nie podejmie działań w celu utajnienia wynalazku. Z uwagi na brak reakcji ze strony Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżący - działając za pośrednictwem tego organu – wniósł w dniu [...] września 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie zajęcia stanowiska w sprawie przyszłych działań zmierzających do wszczęcia, na podstawie ustawy – Prawo własności przemysłowej, procedury utajnienia zgłoszonej przez skarżącego technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody wraz z pełną sekwestracją dwutlenku węgla. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż z uwagi na prawne skutki ewentualnego wszczęcia procedury utajnienia patentu przez MSWiA, która ogranicza prawa wynalazcy, ma ona pełne prawo uzyskania wiążącej decyzji organu w zakresie jego przyszłych zachowań w stosunku do działań skarżącego przed Urzędem Patentowym RP jeszcze przed dokonaniem zgłoszenia, aby w ten sposób strona mogła zadbać o swoje interesy. Skarżący podniósł, iż z uwagi na brak odpowiedzi organu, wnosi o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania jednoznacznej i nieodwoływalnej w przyszłości decyzji wyjaśniającej, czy Minister zamierza wszcząć procedurę utajnienia patentu w stosunku do zgłoszonej do opatentowania technologii "czystej energii". W piśmie z dnia [...] września 2007 r. Dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa Publicznego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, odpowiadając na wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2007 r., poinformował stronę, iż wynalazki istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa Państwa, a więc mogące spełniać kryteria wnioskowania o ich utajnienie, określa przepis art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo własności przemysłowej. W piśmie poinformowano ponadto stronę o tym, iż przedmiot wynalazku istotnego dla obronności i bezpieczeństwa Państwa, a więc mogącego być wynalazkiem tajnym, precyzuje § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie wynalazków i wzorów użytkowych dotyczących obronności lub bezpieczeństwa Państwa (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1056). Powołując się na treść w/w przepisów, Dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa Publicznego MSWiA poinformował stronę, iż Ministerstwo nie będzie wnioskowało o stwierdzenie tajności wynalazku skarżącego. Jednoczenie poinformowano skarżącego, że na podstawie § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów, osoba dokonująca wynalazku spełniającego kryteria w zakresie obronności i bezpieczeństwa Państwa, może zawiadomić o jego dokonaniu odpowiedni organ. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe, które następnie ex officio zostało podjęte postanowieniem Sądu z dnia 22 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do oceny zasadności każdej skargi Sąd ma obowiązek zbadać, czy przedstawiona mu sprawa należy do drogi sądowej, a więc czy mieści się w granicach objętych kontrolą sądową. Sąd administracyjny sprawuje bowiem sądową kontrolę działalności administracji publicznej tylko w granicach prawem określonych. W tej sytuacji, rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności obowiązany był zbadać, czy przedmiot skargi – w tym przypadku bezczynność organu – należy do właściwości sądów administracyjnych. Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy, zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności organów administracji publicznej. Wyraźne określone w Konstytucji RP granice właściwości rzeczowej sądów administracyjnych znalazły swoje potwierdzenie w przepisach ustaw reformujących sądownictwo administracyjne, a więc ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.), jak również ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zakres kontroli sądowej sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 3 § 3, art. 4 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, skarga na bezczynność organów służy w ograniczonym zakresie i może być skutecznie wniesiona, gdy organ nie wydaje w terminach przewidzianych prawem aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a. (decyzji lub postanowień). Skarga na bezczynność służy także wtedy, gdy organ nie podejmuje innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Przed przystąpieniem do badania zasadności skargi na bezczynność Sąd musi rozważyć, czy aktywność organu, której domaga się skarżąca mieści się w granicach wyżej przedstawionych, bowiem zaskarżenie bezczynności organu administracji jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Inaczej mówiąc, jeżeli organ jest zobligowany do wydania decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tego nie czyni - stronie służy skarga na bezczynność. W innych sprawach skarga na bezczynność nie służy, co oznacza, że droga sądowa jest niedopuszczalna (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ postanowienie z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt II GSK 340/08). W sprawie niniejszej skarga dotyczy bezczynności organu – Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie zajęcia stanowiska odnośnie przewidywanych przyszłych działań zmierzających do wszczęcia, na podstawie art. 56 i nast. ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo własności przemysłowej, procedury utajnienia zgłoszonej przez skarżącego technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody wraz z pełną sekwestracją dwutlenku węgla. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 56 ust. 1 p.w.p. wynalazek dokonany przez obywatela polskiego może być uznany za tajny, jeżeli dotyczy obronności lub bezpieczeństwa Państwa. W świetle przepisu art. 57 ust. 2 cyt. ustawy, o tajności wynalazku dotyczącego obronności lub bezpieczeństwa Państwa postanawiają, odpowiednio, Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych lub Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Szczegółowy tryb postępowania z wynalazkami tajnymi określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie wynalazków i wzorów użytkowych dotyczących obronności lub bezpieczeństwa Państwa. Zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów, osoba, której zgodnie z ustawą służy prawo do uzyskania patentu na wynalazek, jeżeli został on dokonany przez obywatela polskiego i dotyczy obronności lub bezpieczeństwa Państwa, może zawiadomić o jego dokonaniu, odpowiednio ze względu na przedmiot wynalazku, Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Z przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia wynika wyraźnie, iż zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera opis techniczny wynalazku oraz informację, czy został on zgłoszony w Urzędzie Patentowym RP. Następnie, jak stanowi § 4 rozporządzenia, organ, do którego zgodnie z właściwością wpłynęło zawiadomienie, o którym mowa w § 3, dokonuje oceny dokonanego wynalazku i wydaje postanowienie o jego tajności lub informuje osobę, która zawiadomienie złożyła, że nie uznaje go za tajny. W niniejszej sprawie skarżący nie wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z zawiadomieniem, o którym mowa w § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2002 r., a także nie zawarł w swoim piśmie z dnia [...] lipca 2007 r. opisu technicznego wynalazku, ani też nie poinformował, czy został on zgłoszony w Urzędzie Patentowym RP, lecz jedynie zwrócił się do organu z informacją o zamiarze dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP nowatorskiej technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody, żądając jednocześnie, aby Minister in abstracto określił się w drodze decyzji lub innego aktu, czy w przyszłości zainicjuje procedurę utajnienia wynalazku zgłoszonego przez skarżącego. Należy zauważyć, iż w świetle przepisów zarówno ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo własności przemysłowej, jak również rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie wynalazków i wzorów użytkowych dotyczących obronności lub bezpieczeństwa Państwa, brak jest podstawy prawnej do wystąpienia z abstrakcyjnym żądaniem jednoznacznego określenia się przez właściwy organ w kwestii zainicjowania in spe procedury utajnienia patentu. Reasumując należy stwierdzić, iż w wyniku złożenia przez skarżącego pisma z dnia [...] lipca 2007 r. zawierającego żądanie udzielenia informacji lub podjęcia stosownej nieodwołalnej "decyzji" w przedmiocie zainicjowania w przyszłości procedury utajnienia wynalazku zgłoszonego przez skarżącego, nie obligowało Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do podjęcia jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, czy też postanowienia. Przepisy powołanych aktów normatywnych nie przyznają również żadnemu organowi kompetencji do wydania takiego aktu, a zatem sprawa niniejsza nie mieści się w granicach art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. Jako że czynność, której podjęcia domaga się skarżący (rozpatrzenie żądania określenia się przez właściwy organ w kwestii zainicjowania procedury utajnienia patentu), nie jest żadnym z aktów opisanych w art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a., kluczową kwestią, dla określenia możliwości poddania niedziałania organu kontroli sądu administracyjnego pozostaje ustalenie, czy żądana aktywność organu mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. czy stanowi inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W literaturze podnosi się (vide: m.in. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004 r., s. 21 - 24, oraz T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa, 2008 r., s. 59- 61), że akty lub czynności, o których mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. muszą spełniać łącznie następujące przesłanki: a) nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 ww. ustawy, b) muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli, c) muszą mieć charakter zewnętrzny, czyli muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność, d) muszą być skierowane do indywidualnych podmiotów, e) muszą dotyczyć obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa, a więc omawiany akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać, potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Mając na uwadze wymogi powyższe uznać należy, że zwrócenie się przez skarżącego z żądaniem zawartym w piśmie z dnia [...] lipca 2007 r. nie wymagało podjęcia żadnego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, bowiem sporne żądanie nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy działanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji polegające na wysłaniu do skarżącego pisma wyjaśniającego z dnia [...] września 2007 r., a nawet brak jakiegokolwiek działania w zakresie złożonego przez stronę żądania zawartego w piśmie z dnia [...] lipca 2007 r. i nieudzielenie jakiejkolwiek informacji, nie podlegają w ogóle kontroli sądowej. Brak aktywności Ministra polegający na niepodjęciu żadnych działań, co do złożonego przez stronę skarżącą żądania w zakresie zajęcia przez organ stanowiska w sprawie przyszłych działań zmierzających do wszczęcia procedury utajnienia zgłoszonej przez skarżącego technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody, nie jest więc bezczynnością, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i nie podlega kontroli sądowej. Skoro niedziałanie organu nie podlegało kontroli sądowej, droga sądowa w niniejszej sprawie była niedopuszczalna. Zatem skarga na bezczynność, polegającą na niepodjęciu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji, aktu lub innej czynności w wyniku złożonego przez skarżącego pisma z dnia [...] lipca 2007 r., ulegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia, działając w tym zakresie w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Rozstrzygając o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 (sto) złotych, Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.