VI SAB/Wa 26/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie wydania decyzji w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zasądzić od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej T. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia [...] listopada 2009 r. do Zarządu Dróg Miejskich w [...] (ZDM) wpłynął wniosek T. Spółka z o.o., z siedzibą w Z., (zwana dalej T., Spółka, Firma) o zmianę ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., w trybie art. 155 K.p.a., w przedmiocie wyrażenia zgody na kontynuację umieszczenia w pasie drogowym ul. [...]j na odcinku: ul. [...] - ul. [...] urządzenia infrastruktury technicznej, tj. kanalizacji teletechnicznej (nie związanej z funkcją drogi) o powierzchni całkowitej rzutu poziomego urządzeń 25,98 m2, określający termin funkcjonowania urządzenia do dnia 31 grudnia 2034 r. Po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania ZDM wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r., odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., od której T. w dniu [...] stycznia 2010 r. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w [...]. W dniu [...] marca 2010 r. SKO wydało decyzję orzekającą na zasadzie art. 138 § 2 K.p.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W związku z powyższym ZDM działając na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. wystąpił w dniu [...] września 2010 r. o uzupełnienie wniosku o dokumenty wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego, które są niezbędne do rozpatrzenia sprawy dotyczącej umieszczenia urządzenia infrastruktury technicznej. tj. przyłącza teletechnicznego w pasie drogowym ul [...] na odc.: ul. [...] - ul. [...]. Niezbędne dokumenty do prawidłowego rozpatrzenia wniosku strony obejmowały przede wszystkim informację na temat ilości i rodzaju rur, rodzaju kabli telekomunikacyjnych, które są umieszczone w pasie drogowym oraz powierzchni zajętego pasa drogowego (długość, szerokość oraz rzut poziomy urządzenia infrastruktury technicznej), a także dostarczenie: szczegółowego planu sytuacyjnego w skali 1:1000 lub 1:500 z zaznaczeniem granic i podaniem wymiarów planowanej powierzchni zajęcia pasa drogowego (opinia ZUD + załącznik mapowy z wrysowanym przebiegiem urządzenia lub inwentaryzacja powykonawcza wbudowanego urządzenia), projektu budowlanego urządzenia umieszczonego w pasie drogowym, będącego załącznikiem do pozwolenia na budowę oraz opłaty skarbowej od przedłożonego KRS-u. Na tak sformułowane żądanie ZDM w dniu [...] września 2010 r. wpłynęła odpowiedź od T. z informacją, że złożony w dniu [...] listopada 2009 r. wniosek był kompletny. W uzupełnieniu wniosku Spółka przedłożyła wyłącznie kopię opłaty skarbowej od załączonego do wniosku KRS. ZDM, działając zgodnie z postanowieniami art. 64 K.p.a w związku z nieuzupełnieniem przez T. wniosku złożonego w dniu [...] listopada 2009 r. pismem z dnia [...] października 2010 r. pozostawił wniosek bez rozpoznania. Jednocześnie w dniu [...] października 2010 r. wpłynęło od pełnomocnika T. do SKO za pośrednictwem ZDM zażalenie na bezczynność organu administracji w związku z niepodjęciem przez zarząd drogi czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. W dniu [...] listopada 2010 r. w ślad za złożonym zażaleniem ZDM otrzymał od T. pismo ponaglające w przedmiocie podjęcia działań zmierzających do wydania decyzji administracyjnej w rozpatrywanej sprawie. W dniu [...] grudnia 2010 r. postanowieniem o sygn. [...] SKO rozpoznało zażalenie T. uznając na podstawie art. 36 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 37 § 1 i art. 64 § 2 K.p.a - zażalenie za niezasadne w chwili przekazania akt sprawy do Kolegium. ZDM pismem z dnia [...] listopada 2010 r. powiadomił o konieczności powołania komisji oględzin urządzenia umieszczonego w pasie drogowym ul. [...] na odc.: ul. [...] - ul. [...] w celu zgromadzenia dokumentacji dowodowej w sprawie oraz ustalenia faktycznej powierzchni zajęcia pasa drogowego. W dniu [...] stycznia 2011 r. ZDM zwołał komisję z udziałem T. W odpowiedzi na zawiadomienie strony o oględzinach w trybie art. 79 K.p.a., w dniu 14 stycznia 2011 r. T. powiadomiła ZDM o bezcelowości swojego uczestnictwa w przedmiotowej komisji. W dniu [...] stycznia 2011 r. w wyniku przeprowadzonych oględzin pasa drogowego w ul. [...] w rej. ul. [...], po komisyjnym zdjęciu pokrywy studni oznaczonej napisem "WSD" umieszczonej w trawniku w ul. [...] w rej. ul. [...] ujawniono 12 rur o średnicy 40 mm; w czasie oględzin wykonano dokumentację fotograficzną. Ponadto fakt umieszczenia 12 rur o średnicy 40 mm w ul. [...] został potwierdzony przez T. w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. z jednoczesnym wskazaniem, że przedmiotowa inwestycja została realizowana zgodnie z założeniami technicznymi. Potwierdza to jednoznacznie fakt, że firma celowo wprowadziła organ w błąd już na etapie uzyskiwania decyzji zezwalającej na lokalizację urządzenia w pasie drogowym, ponieważ decyzja lokalizacyjna dla przedmiotowego przebiegu rurociągu kablowego została wydana zgodnie z wnioskiem na 8 rur 40 mm, a założeniem technicznym, jak to wskazuje strona, było umieszczenie większej liczby urządzeń. Wynika z tego, że Spółka nie posiada decyzji lokalizacyjnej na różnicę rur pomiędzy faktyczną ich ilością umieszczoną a decyzją lokalizacyjną, która to decyzja tylko i wyłącznie upoważnia do uzyskania innych dokumentów zmierzających do wykonania robót budowlanych, a w konsekwencji do uzyskania decyzji na umieszczenie urządzeń w pasie drogowym. Jednocześnie z załącznika graficznego do w/w pisma wynika, że dwie rury opisane są jako ERA, przy czym należy podkreślić że opisana na rurach firma nie posiada decyzji na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzenia infrastruktury technicznej, co skutkuje tym, że po wybudowaniu tych urządzeń przez T. i braku informacji popartych odpowiednimi dokumentami świadczącymi o zbyciu części urządzeń innym podmiotom przez w/w firmę w ocenie zarządu drogi to T. nadal pozostaje ich właścicielem i wyłącznym dysponentem. Pierwsza decyzja umieszczeniowa została wydana na podstawie wniosku, w którym strona określiła szerokość zajęcia pasa drogowego 0,08 m co odpowiada szerokości 2 rur- po 0,04 m każda z rur. Rozbieżności pomiędzy decyzją lokalizacyjną a wnioskiem o wydanie decyzji umieszczeniowej, która zezwoliła na umieszczenie 2 rur 40 mm mimo, że Firma w decyzji lokalizacyjnej wystąpiła o zlokalizowanie 8 rur 40 mm, wymagało wyjaśnienia i skompletowania dokumentacji umożliwiającej ustalenie faktycznego zajęcia pasa drogi. Jednakże z uwagi na notoryczne uchylanie się Firmy od dostarczenia dokumentów wymaganych prawem, a niezbędnych do wydania właściwej decyzji, organ postanowił przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu wykazać i faktyczną powierzchnię zajęcia pasa drogi. W tym celu została przeprowadzona kontrola w dniu [...] stycznia 2011 r., która ujawniła fakt umieszczenia 12 rur o średnicy 40 mm, co potwierdziła T. pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Wobec powyższego stwierdzono, że strona we wnioskach na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń celowo zatajała ilość urządzeń oraz deklarowała mniejszą powierzchnię niż to jest w rzeczywistości. W związku z ujawnionymi urządzeniami w trakcie kontroli pasa drogowego oraz po przeprowadzonej analizie wydanych dla T. decyzji w pasie drogowym ul. [...] na odc.: ul. [...] - [...] wynika, że prawidłowo obliczoną powierzchnią zajętą pod urządzenia kanalizacji teletechnicznej jest powierzchnia ok. 160,00 m2, przy czym powierzchnia deklarowana przez T. we wnioskach to 25,98 m2. Ponadto przeprowadzona kontrola w terenie, poprzedzona żądaniem przez ZDM uzupełnienia dokumentów w toku prowadzonego postępowania administracyjnego do wniosku o zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej w ul. [...] na odc.: ul. [...] - [...] potwierdziła, że działanie organu było trafne i niezbędne do prawidłowego rozpatrzenia wniosku oraz ustalenia faktycznej powierzchni zajętego terenu, a co się z tym wiąże - z ustaleniem prawidłowych wysokości ustawowych opłat z tym związanych. Postępowanie przeprowadzone przez ZDM przyczyniło się do ustalenia faktycznej długości przebiegu urządzeń oraz wskazało ich faktyczną ilość i powierzchnię zajęcia pasa drogowego. T. działając przez pełnomocnika dnia [...] marca 2011 r. złożyła do ZDM pismo wzywające do usunięcia naruszenia prawa polegającego na pozostawieniu sprawy bez rozpoznania jednocześnie podnosząc, że "wniosek zawierał wszelkie informacje i spełniał warunki wymagane zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (...)". Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. W przedstawionej sytuacji T. uznało, że wyczerpało środki zaskarżenia (art. 52 p.p.s.a.). Dnia [...] maja 2011 r. pełnomocnik T. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę "na naruszenie prawa polegające na bezczynności Prezydenta [...] w imieniu, którego działa Zarząd Dróg Miejskich" (ZDM). Skarga wpłynęła do ZDM dnia [...] maja 2011 r. i została przekazana do WSA w Warszawie z datą 20 czerwca 2011 r. Skargę wniesiono na podstawie art. 3 § 2 pkt 4, art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 1 i 2, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 154 poz. 1270, z późn. zm.; dalej ppsa). Przedmiotem skargi było naruszenie prawa polegające na bezczynności Prezydenta m. W., w imieniu którego działa ZDM; organowi zarzucono naruszenie 64 § 2 w zw. art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej: K.p.a.) przez rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy i pozostawienie sprawy bez rozpoznania. W skardze T. wniosło o: 1) zobowiązanie Prezydenta [...] w imieniu, którego działa ZDM do merytorycznego zakończenia sprawy w przedmiocie wydania decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzenia infrastruktury technicznej (kanalizacji teletechnicznej) na okres do 31.12.2034 r. w pasie drogowym ul. [...] na odcinku ul. [...] - ul. [...] w [...] w terminie 7 dni od dnia doręczenia akt organowi (dot. sygn. akt. [...] i [...]), 2) zobowiązanie Prezydenta [...], w imieniu którego działa ZDM, do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, 3) w przypadku określonym w art. 54 § 2 ppsa, o nałożenie na organ administracji kary pieniężnej w trybie określonym w art. 55§1 ppsa. 4) zasądzenie kosztów postępowania wg norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów prawa procesowego mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - art. 64 § 2 K.p.a. poprzez wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych i przedstawienie dokumentów i informacji znajdujących się w posiadaniu organu lub nie wymienionych w §1 ust. 2, 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. 2004 r. Nr 140 z 2004 r. poz. 1481) w zw. z art. 40 ust. 16 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2007 r. Nr 19 poz. 115; dalej: ustawa,) - art. 35 § 3 w zw. art. 64 § 2 K.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie tylko pozostawienie jej bez rozpoznania. Decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2011 r., w imieniu którego działał Zastępca Dyrektora ZDM na podstawie upoważnienia Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. do załatwiania spraw z zakresu zarządzania drogami krajowymi (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych), wojewódzkimi i powiatowymi na terenie m. W., wydaną na podstawie art. 19 ust. 5 i art. 40 ust. 1, ust.2 pkt 2, ust. 5 ustawy o drogach publicznych, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego oraz § 1 i § 3 uchwały Nr XXXI/666/2004 Rady m.st. Warszawy z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze m.st. Warszawy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (Dz.Urz. Woj. Mazowieckiego Nr 148, poz. 3717, z późn. zm.), art. 104 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku złożonego w ZDM dnia 3 listopada 2009 r. przez T. Sp. z o.o., Z., o wydanie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej, tj. przyłącza kanalizacji teletechnicznej w jezdni -1,00 m2, trawniku - 12,36 m2, chodniku - 7,40 m2, pasie dzielącym - 0,10 m2, torowisku - 0,31 m2, zjeździe - 1,30 m2, trawniku (studnia) - 3,51 m2 o powierzchni całkowitej 25,98 m2 rzutu poziomego: 1. Zezwolono na umieszczenie: - w jezdni, trawniku (+ studnia), chodniku, pasie dzielącym, torowisku, zjeździe urządzenia niezwiązanego z funkcjonowaniem drogi, tj. przyłącza kanalizacji teletechnicznej o powierzchni całkowitej 25,98 m2 rzutu poziomego w ul. [...] na ode: ul. [...] - ul. [...] w terminie od 2010-01-01 do 2034-12-31 wg planu sytuacyjnego stanowiącego integralną część niniejszej decyzji. 2. Ustalono opłatę za umieszczenie w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej, jaką powinna uiścić T. Sp. z o.o. w kwocie 2 648,00 zł za rok 2010. Za każdy kolejny rok do 2034 r. włącznie opłata roczna wynosi 2 648,00 zł, zgodnie z Wyliczeniem opłat stanowiącym integralną część niniejszej decyzji. Jednocześnie wskazano, że opłatę, o której mowa w pkt. 2 za rok 2010 należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca ich wysokość stała się ostateczna. Za każdy kolejny rok do 2034 r. włącznie opłatę należy uiszczać w terminie do 15 stycznia z góry za dany rok na rachunek ZDM (...). Jednocześnie wnioskodawca jest zobowiązany do powiadomienia ZDM o każdej zmianie adresu siedziby firmy. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 15 września 2011 r. pełnomocnik T. wniósł o umorzenie postępowań wobec wydania pozytywnych decyzji w obydwu sprawach, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Cofnął również wniosek o ukaranie pracownika. Pełnomocnik organu wniósł o merytoryczne rozpoznanie spraw i oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 pkt 8 powołanego wyżej artykułu kontrola ta obejmuje również bezczynność organów w przypadkach określonych w tym przepisie. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga Spółki z o.o. T. na bezczynność Prezydenta [...], w imieniu którego działa ZDM, wyrażającą się rażącym naruszeniem terminów załatwienia sprawy i pozostawieniem sprawy bez rozpoznania. Jednocześnie należy zauważyć, że skarga T. wpłynęła do ZDM dnia [...] maja 2011 r. i została przekazana do WSA w Warszawie z datą 20 czerwca 2011 r., a w dniu [...] maja Prezydent [...] wydał decyzję uwzględniająca w całości żądania strony. W tej sytuacji pełnomocnik skarżącej Spółki cofnął na rozprawie w dniu [...] września 2011 r. skargę. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sprawie ma w tej sytuacji zastosowanie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w myśl którego: "Art. 161 § 1 Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe." Potwierdza to, w ocenie Sądu, teza uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, w myśl której "Przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.) ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt l-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności." Podejmując powyższą uchwałę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: "Odnosząc się do przedstawionego wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przede wszystkim stwierdzić, że jest on w pełni uzasadniony rozbieżnościami występującymi w tym zakresie w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co wskazują powołane w nim orzeczenia. Przechodząc zaś do meritum sprawy, to po pierwsze, należy zauważyć, że do wszczęcia postępowania na skutek wniesienia skargi dochodzi z dniem doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Z tym momentem organ administracyjny staje się stroną tego postępowania i ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na skargę oraz przesłania do sądu skargi i akt sprawy. Ponadto z dniem doręczenia skargi organowi powstaje jego uprawnienie do dokonania autokontroli zaskarżonego działania lub bezczynności. Instytucja ta stanowi jedyną na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego dopuszczoną przez prawo możliwość podjęcia przez organ władczego rozstrzygnięcia w sprawie, w której wniesiono skargę do sądu. Samoistną podstawę prawną do przeprowadzenia autokontroli przez organ administracji stanowi art. 54 § 3 p.p.s.a. Jedyny warunek, jaki musi być spełniony, to uwzględnienie skargi w całości. W literaturze prawniczej podkreśla się przy tym, że uwzględnienie skargi w całości oznacza uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej - por. A. Kabat. Skarga do sądu administracyjnego na decyzje Komisji Nadzoru Bankowego (zagadnienia wybrane), "Prawo Bankowe" 2004, nr 12. s. 33 i n. Uwzględnienie skargi na podstawie art. 54 § 3 odnosi się do skargi na akty lub czynności, ale także do skargi na bezczynność organów w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt l-4a, albowiem przepis ten wyraźnie stanowi, że organ, którego bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę. Skoro uwzględnienie przez organ skargi na bezczynność może nastąpić tylko w trybie autokontroli (uregulowanym w art. 54 § 3), to uwzględnienie skargi w całości w takiej sprawie oznacza wydanie żądanego przez stronę aktu lub dokonanie żądanej czynności. Organ administracji wydając akt lub dokonując czynności z zakresu administracji publicznej po wniesieniu skargi do sądu przyznaje, że pozostawał w bezczynności. Jednocześnie w literaturze przedmiotu przyjmuje się pogląd, że postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, co oznacza, że przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Nie budzi w zasadzie kontrowersji stanowisko, że w szczególności, sprawa sądowoadministracyjna przestaje istnieć na skutek uwzględnienia skargi przez organ administracyjny w trybie autokontroli - por. np..). P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 3. LexisNexis. Warszawa 2008, s. 403; B. Dauter [w:J B. Dauter. B. Gruszczyński. A. Kabat. M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2. /akamycze 2005, s. 376, czy T. Woś [w:] T. Woś. II. Knysiak-Molczyk. M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis. Warszawa 2005. s. 495. Jeżeli stanowisko to nie budzi zastrzeżeń w odniesieniu do postępowań ze skargi na określone działanie (akt lub czynność) organu administracji, to nie ma żadnego powodu, ażeby nie miało ono zastosowania również w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na bezczynność. I już to - zdaniem Sądu - jest wystarczającym powodem, dla którego należy umorzyć postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność, organ wyda żądany akt lub dokona wnioskowanej czynności. Po drugie, stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt l-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika a contrario. że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania - por. wyr. NSA z 16 marca 2000 r., I SAB 201/99 (niepubl.). Jest zatem rzeczą oczywistą, że jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynnością. Postępowanie sadowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe również i z tego powodu, i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3. Nie ma w takiej sytuacji podstaw do oddalenia skargi, ponieważ powodem oddalenia skargi jest jej bezzasadność. Oznacza to. że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznawszy zaś, że organ był bezczynny w tej dacie, ale przestał nim być, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność w trybie autokontroli, sąd powinien uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku bowiem już samo wniesienie skargi na milczenie organu wywołuje pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności. Nie ma wówczas żadnych innych powodów, które przemawiałyby za wydaniem wyroku oddalającego skargę, który - najogólniej rzecz ujmując - jest orzeczeniem stwierdzającym, że podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia prawa jest bezzasadny. Takie orzeczenie będzie niezrozumiałe dla skarżącego, który przecież zasadnie żądał od sądu administracyjnego ochrony, osiągnął zamierzony cel na skutek skorzystania z przysługującego mu środka prawnego, bo organ, którego bezczynność zaskarżono, w całości uwzględnił skargę. Uwzględnienie skargi przez organ wywołuje także ten skutek, że skarga została przez organ rozpoznana, a więc sąd nie może ponownie rozpoznać tej samej skargi. Inaczej mówiąc, skoro organ uwzględnił skargę, to tej samej skargi sąd nie może uwzględnić lub oddalić. Pogląd, że uwzględnienie skargi na bezczynność przez organ administracji nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego pozostaje ponadto w sprzeczności z podstawowym zadaniem sądów administracyjnych, którym jest ochrona praw i wolności obywateli, a dopiero w następnej kolejności ochrona obiektywnego porządku prawnego. Funkcja ochrony praw podmiotowych jednostki wynika z przyjętych w polskim systemie sądownictwa administracyjnego założeń weryfikacji działalności administracji publicznej - por. np. R. Hauser. Konstytucyjny model polskiego sądownictwa administracyjnego [w:J Polski model sądownictwa administracyjnego, (red.) J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz. Lublin 2003, s. 143 i n. Sąd administracyjny rozstrzyga spór pomiędzy skarżącym a organem administracji publicznej o legalność zaskarżonego aktu lub czynności albo ich braku. Co do zasady, podstawą uwzględnienia skargi jest naruszenie prawa, które miało lub mogło mieć wpływ (istotny wpływ) na wynik sprawy. W ten sposób sądowa kontrola ukierunkowana jest na ochronę subiektywnego porządku prawnego. Jedynie najcięższe naruszenia prawa (zob. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz pkt 2 p.p.s.a.) rodzą obowiązek wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, bez względu na to, czy miało ono wpływ na wynik sprawy. Natomiast warunkiem wydania wyroku oddalającego skargę jest jej bezzasadność. Mówiąc innymi słowy, sąd skargę oddali, jeżeli przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze wykaże (brak związania granicami skargi) nieistnienie naruszenia prawa w działalności organu administracji, której skarga dotyczy, albo wyłącznie takie uchybienia przepisom obowiązującego prawa, które nie dają podstaw do uwzględnienia skargi. W szczególności będą to naruszenia prawa niemające lub niemogące mieć wpływu na wynik sprawy, jeżeli jednocześnie nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Wykładnia systemowa przepisów regulujących uprawnienia orzecznicze sądów administracyjnych (art. 145 - 151 p.p.s.a.) prowadzi do jednoznacznego wniosku: Nie można oddalić skargi w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa nakazującego sądowi jej uwzględnienie na podstawie art. 145 - 150 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi na bezczynność przez organ administracji publicznej w trybie autokontroli dowodzi, że naruszenie prawa nakazujące uwzględnienie skargi, miało miejsce, przynajmniej w dacie jej wniesienia do sądu. Wszak inaczej organ nie uwzględniłby tej skargi w całości. Fakt, że organ usunął istniejące naruszenie prawa we własnym zakresie nie upoważnia sądu administracyjnego do wydania wyroku stwierdzającego bezzasadność zaskarżenia bezczynności organu. Fakt ten oznacza jedynie, że między skarżącym a organem przestał istnieć spór, co do legalności niepodjęcia w terminie określonego aktu lub czynności. Brak tego sporu jest równoznaczny z tym. że sprawa sądowoadministracyjna przestaje istnieć, a co za tym idzie z bezprzedmiotowością dalszego postępowania w sprawie. Po trzecie, za przyjętym w uchwale stanowiskiem przemawiają również względy wykładni systemowej. W razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. skarżący ma możność ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - art. 201 § 1 p.p.s.a. Natomiast, w przypadku oddalenia skargi skarżący pozbawiony byłby tej możliwości, musiałby ponieść koszty postępowania, przynajmniej w wysokości należnego wpisu. To zaś kłóci się z przyjętą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą (art. 200), że skarżący nie ponosi kosztów postępowania, jeżeli słusznie domagał się ochrony prawnej od sądu. Tak więc również z art. 201 p.p.s.a. wynika wprost, że w razie uwzględnienia skargi przez organ umarza się postępowanie sądowe a skarżącemu przysługuje zwrot kosztów od organu. Warto w tym miejscu dodać, że za przyjętym w niniejszej uchwale stanowiskiem przemawiają także względy wykładni historycznej. Problematyka ta była przedmiotem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w czasie obowiązywania art. 216 k.p.a. Tak np.. w postanowieniu NSA z dnia 23 września 1986 r. sygn. akt IV SAB 8/86 (ONSA 1986 r., nr 2, poz. 50 i OSPiKA 1988 r.. nr 4. poz. 87) przyjęta została teza, że "rozpoznając skargę na bezczynność organu, sąd orzeka z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy ustalonego w dniu wydania orzeczenia". Natomiast w postanowieniu z dnia 14 stycznia 1987 r.. sygn. akt IV SAB 14/86 (ONSA 1987 r.. nr 1. poz. 7 i GAP 1989. nr 1 8-20. s. 74) NSA stwierdził, że "skarga na zwłokę w załatwieniu sprawy, wniesiona po wydaniu i doręczeniu jej decyzji, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, gdy zaś decyzja została wydana po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez ten sąd postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe". Na marginesie prowadzonych tu rozważań można wreszcie dodać, że celem wprowadzenia do systemu sądowej kontroli administracji skargi na bezczynność organu administracji było wyposażenie jednostki w środek prawny, którego zastosowanie skutecznie przymuszałoby organ do podjęcia żądanego działania, a optymalną należy uznać sytuację, kiedy dochodzi do wydania aktu lub podjęcia czynności bez konieczności wydania w tym względzie wyroku uwzględniającego skargę. Tak było w latach 80-tych XX wieku, kiedy to już samo złożenie skargi na bezczynność powodowało jej uwzględnienie w trybie samokontroli w większości wypadków - J. P. Tarno, [w:] Z. Kmieciak, J. P. Tamo, Postępowanie administracyjne oraz postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (w świetle orzecznictwa NSA), Warszawa 1988, s. 210. Aktualnie skargi na milczenie organu administracyjnego nie są tak liczne, co nie zmienia faktu, że odsetek skarg uwzględnionych przez organ jest nadal wysoki. Przykładowo, w 2007 r. na 614 skarg rozpoznanych, uwzględniono 240. oddalono 238. natomiast w 136 przypadkach umorzono postępowanie, w zdecydowanej większości przypadków z powodu uwzględnienia skargi przez organ - Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2007 r.. Warszawa 2008. s. 370. Na koniec należy zauważyć, że przyjęcie stanowiska, że wydanie przez organ żądanego aktu po wniesieniu skargi do sądu, ale przed zamknięciem rozprawy powinno skutkować oddaleniem skargi, ponieważ organ nie pozostaje już w stanie bezczynności może w konsekwencji doprowadzić do lekceważenia przepisów wyznaczających organom administracyjnym terminy załatwiania spraw (por. art. 35 k.p.a., czy art. 139 Ordynacji podatkowej). Skarga na bezczynność organu przestanie wówczas spełniać swoje zadanie, ponieważ stanie się tylko iluzorycznym środkiem przymuszania do terminowego załatwiania spraw przez organy administracyjne. Skoro jej uwzględnienie w trybie autokontroli czyni ją bezzasadną, to nie będzie można organowi skutecznie postawić zarzutu, że naruszył prawo opieszałym działaniem, jeżeli tylko zdąży z wydaniem aktu lub podjęciem czynności przed wydaniem wyroku w sprawie przez sąd." W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. postanowił umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. O kosztach orzeczono na podstawie art. 201 w/w ustawy.