VI SAB/Wa 29/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. B., B. C., B. W., C. z siedzibą w USA, D. U., G. W., G. D., J. S., J. J., M. C., M. G., R. M., P. J., P. R., R. K., R. S., K. S., S. P., W. W., R. K., M. D. oraz W. P. na bezczynność Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej postanawia: 1. odrzucić skargi D. B., B. C., B. W., D. U., G. W., G. D., J. S., J. J., M. C., M. G., R. M., P. J., P. R., R. K., R. S., K. S., S. P., W. W., R. K., M. D. oraz W. P., 2. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi C. z siedzibą w USA, 3. zwrócić D. B., B. C., B. W., C. z siedzibą w USA, D. U., G. W., G. D., J. S., J. J., M. C., M. G., R. M., P. J., P. R., R. K., R. S., K. S., S. P., W. W., R. K., M. D. oraz W. P. kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną solidarnie tytułem wpisu od skargi. Skarżący – D. B., B. C., B. W., C. z siedzibą w USA, D. U., G. W., G. D., J. S., J. J., M. C., M. G., R. M., P. J., P. R., R. K., R. S., K. S, S. P., W. W., R. K., M. D. oraz W. P., złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej Sąd) skargę na bezczynność Komisji Nadzoru Finansowego (dalej jako Komisja) w cofnięciu W. SA (dalej Spółka) zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej. W skardze wniesiono m.in. o stwierdzenie bezczynności Komisji w zakresie zaniechania cofnięcia Spółce ww. zezwolenia w odpowiednim czasie, podczas gdy stosownie do art. 45 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 5-6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (tj. Dz. U. z 2005 r., nr 111, poz. 937 ze zm.) decyzja o cofnięciu winna zostać wydana w momencie wystąpienia okoliczności wskazanych w tych przepisach oraz o stwierdzenie, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wprawdzie nie byli uczestnikami postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji cofającej rzeczone zezwolenie – zatem nie mieli prawa jej zaskarżenia do Sądu, ale ze spółką zawarli umowy na zarządzanie portfelami i prowadzenie rachunków inwestycyjnych. Z tego faktu wywodzą więc legitymacje do wniesienia niniejszej skargi. Cofnięcie spółce zezwolenia wywołało bowiem w stosunku do nich bezpośrednie skutki prawne, chociażby w postaci żądania zwrotu środków powierzonych w zarządzanie spółce. W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o odrzucenie skargi, wskazując że skarżący przed jej wniesieniem nie dopełnili - wynikającego z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. obowiązku uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z 25 października 2012 r. C. z siedzibą w USA cofnął skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd odnosi się do skargi wniesionej, a następnie cofniętej przez C. z siedzibą w USA. Zgodnie z dyspozycją art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę, a cofnięcie skargi wiąże Sąd. Jednakże Sąd rozpoznając wniosek o cofnięcie skargi obowiązany jest uznać za niedopuszczalne cofnięcie skargi, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W ocenie Sądu, w rozpoznawanym przypadku należy stwierdzić, iż cofnięcie skargi jest dopuszczalne i skuteczne, albowiem nie zmierza do obejścia prawa. Przechodząc do skarg pozostałych skarżących Sąd zauważa, że każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1); postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3); inne akty lub czynności niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4); pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (pkt 4a) oraz bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a (pkt 8). Wobec tego Sąd stwierdził, że rzeczona na wstępie skarga na bezczynność Komisji w wydaniu decyzji administracyjnej podlega jego kontroli. Nadto Sąd uznał, że skarga zawiera wszystkie elementy formalne wymagane dla pisma procesowego. Wątpliwości Sądu budzi natomiast istnienie interesu prawnego, a tym samym legitymacja skarżących do wniesienia skargi na bezczynność Komisji w cofnięciu Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej. Sprawa sądowoadministracyjna powstaje w razie złożenia skargi przez podmiot legitymowany. W wypadku zaś gdy skarga została złożona przez podmiot, który nie ma legitymacji, przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia sądu administracyjnego jest ograniczony tylko do oceny interesu prawnego skarżącego z wyłączeniem wkroczenia w spór o zgodność z prawem i stosowania środków prawnych określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Co do zasady badanie interesu prawnego odbywa się na rozprawie. Jednakże dopuszczalne jest odrzucenie skargi na posiedzeniu niejawnym w sytuacji, gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy skargę wnosi podmiot, który nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a. Zdaniem Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku. Należy przypomnieć, że jak wynika ze sprawy skarżący nie brali udziału w postępowaniu kontrolnym zakończonym wydaniem decyzji cofającej Spółce zezwolenie. Swój interes prawy do zaskarżenia bezczynności organu w wydaniu owej decyzji wywodzą zaś z faktu, że ze Spółką zawarte mieli umowy cywilnoprawne, na podstawie których powierzyli jej zarządzanie swoimi portfelami i prowadzenie rachunków inwestycyjnych. W ocenie skarżących wydanie decyzji cofającej zezwolenie zrodziło po ich stronie bezpośrednie skutki w ich interesach prawnych, chociażby w postaci żądania zwrotu środków powierzonych spółce w zarządzanie. Zdaniem Sądu skarżący nie mogą skutecznie wywieść interesu prawnego, o którym mowa w 50 § 1 p.p.s.a. ze stosunku cywilnoprawnego – tj. z umów na zarządzanie portfelami i prowadzenie rachunków inwestycyjnych. Owy interes prawny może wynikać tylko z norm prawa materialnego administracyjnego tj. z ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, bowiem to w oparciu o nią została wydania decyzja cofająca ww. zezwolenie. Zgodnie z doktryną i orzecznictwem legitymacja procesowa podmiotów, o których mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. ma charakter materialny (za wyjątkiem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacji społecznych). Zatem legitymacja do złożenia skargi wynikająca z tego przepisu dla strony skarżącej oparta jest na kryterium istnienia jej interesu prawnego. O istnieniu legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, a nie interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny przez sąd zgodności zaskarżonego aktu lub bezczynności organu w wydaniu takiego aktu z obiektywnym stanem prawnym. Interes prawny we wniesieniu skargi winien być rozumiany jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków autora skargi a przedmiotem zaskarżenia. W tym miejscu należy także podnieść, że w założeniu ustawodawcy przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. konstruuje pojęcie legitymacji skargowej o charakterze uniwersalnym, w odniesieniu do aktów i czynności, w stosunku do których skarga jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. i nie odwołuje się do pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym, zdefiniowanego w art. 28 k.p.a. Interes prawny to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny to zatem interes, którego podstawą mogą być wyłącznie przepisy materialnego prawa administracyjnego, a to z tego względu, że decyzja administracyjna jest władczą konkretyzacją prawa administracyjnego. Decyzja administracyjna o cofnięciu zezwolenia stanowi władczą konkretyzację norm materialnego prawa administracyjnego i tylko z tych norm można wyprowadzać interes prawny w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem jest bezczynność organu w wydaniu decyzji cofającej zezwolenie. Rozważenie nieodwołalnych skutków prawnych można odnosić wyłącznie do skutków prawnych wywołanych przez decyzję, a nie do zdarzeń prawnych, które wynikają z innych czynności cywilnoprawnych takich jak umowa o zarządzanie portfelami i prowadzenie rachunków inwestycyjnych. Reasumując Sąd stwierdza, że skarżący nie mają interesu prawnego w zaskarżeniu bezczynności Komisji w wydaniu decyzji cofającej zezwolenie na prowadzenie działalność maklerskiej Spółce. A skoro tak to nie posiadają oni legitymacji do skutecznego wniesienia niniejszej skargi. Cofnięcie zezwolenia bezpośrednio dotyczy tylko praw i obowiązków Spółki, a nie skarżących. Interes na jaki powołują się skarżący w skardze, to co najwyżej interes faktyczny, a nie prawny o jakim mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. Skutki prawne w postaci żądania zwrotu środków powierzonych w zarządzanie spółce nie dają podstaw do uznania, że po stronie skarżących istnieje interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej bezczynności. Ponieważ skarżący nie byli uprawnieni do wniesienia skargi, Sąd nie badał kwestii wyczerpania tryby jej wniesienia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd działając w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. postanowił jak w pkt 1 sentencji. Odnośnie umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego Sąd działał na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Zwracając skarżącym wpis od skargi Sąd dokonał tego zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.