VI SAB/Wa 30/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości wobec odwołania od uchwały ustalającej wynik egzaminu radcowskiego oddala skargę VI SAB/Wa 30/06 UZASADNIENIE Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej ds. aplikacji radcowskiej w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. nr [...] z dnia [...] maja 2006r.orzeczono, iż: 1/ Pan M. S. osiągnął z egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach [...] i [...] kwietnia 2006r. łącznie 30,5pkt, a także 2/ negatywny wynik egzaminu radcowskiego. W złożonym na podstawie art. 369 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ( Dz. U z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm. ) - dalej urp. do Ministra Sprawiedliwości odwołaniu, M. S. domagał się uchylenia uchwały Komisji i ponownego sprawdzenia pracy. W uzasadnieniu odwołania, podnosił, iż z części I egzaminu - Prawo cywilne otrzymał 0/30pkt i ta ocena byłaby dla niego zrozumiała gdyby nie fakt, iż zarzucono mu napisanie opinii prawnej nie zaś apelacji w sytuacji, gdy zadanie egzaminacyjne brzmiało: "napisz apelację lub opinię prawną". Tożsamy zarzut odnosił się do części III Prawo karne, a do części II postawiono zarzut "braku orzecznictwa", podczas gdy przewodnicząca Komisji SSA H. W. zabroniła na egzaminie korzystać z orzecznictwa. Odwołujący się kwestionował także uwagi egzaminujących do sporządzonego projektu umowy deweloperskiej - przedmiotu części IV egzaminu. Pismem Podsekretarza Stanu K. J. z dnia [...] lipca 2006r. zawiadomiono M. S., iż złożone przez niego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazano podstawę prawną przeprowadzania egzaminu radcowskiego, zasady wystawiana oceny z egzaminu i prawa odwołania dotyczącego wyniku egzaminu. Organ stwierdził, iż wnikliwa ocena akt osobowych odwołującego się oraz całości dokumentacji ( sprawdzenie czy suma ocen za poszczególne tematy ustalona została prawidłowo ) pozwoliła stwierdzić, iż egzamin został przeprowadzony zgodnie z wymogami formalnymi, a tylko takie podlegają kontroli Ministra, który nie ma uprawnień ponownego sprawdzenia egzaminu. O załatwieniu sprawy zawiadomiono M. S. pismem, z dnia [...] lipca 2006r. M. S., dalej zwany skarżącym, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu i wnosił o zobowiązanie Ministra Sprawiedliwości do wydania w terminie 30 dni decyzji administracyjnej, w wyniku której rozpoznane zostanie złożone przez skarżącego odwołanie od wyniku egzaminu radcowskiego. Przyznał, iż otrzymał od Podsekretarza stanu pismo z dnia [...] lipca 2006r. zawiadamiające o nieuwzględnieniu odwołania, lecz decyzji w tej sprawie nie otrzymał. Organ wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację z pisma z dnia [...] lipca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a. sądy administracyjne, kontrolując działalność administracji publicznej, orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4. Skargę taką można wnieść, gdy w zakreślonym prawem terminie, w sprawach w których właściwy do działania organ administracji publicznej zobowiązany do wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa nie podejmie działania w sprawie ewentualnie, gdy podejmując działanie nie zakończy go w przewidziany przepisami sposób. Przesłanką dopuszczalności złożenia skargi na bezczynność jest co do zasady wyczerpanie przewidzianych art. 37 kpa. środków prawnych tj. złożenie do organu wyższego stopnia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. W przypadku bezczynności ministra oraz samorządowego kolegium odwoławczego droga ta nie znajduje zastosowania. Nie znajduje również uzasadnienia, w przypadku skargi na niezałatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji, przewidziany art. 52 § 3 i § 4 p.p.s.a. wymóg uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, bowiem obowiązek ten odnosi się do aktów lub czynności przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a oraz innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie nie było przeszkód prawnych do rozpoznania skargi na bezczynność Ministra Sprawiedliwości poprzez nierozpatrzenie złożonego w trybie art. 369 ust. 2 urp. odwołania i niewydanie decyzji. Jak już zostało wyżej powiedziane, bezczynność organu zachodzi w przypadku niepodjęcia przez niego, w określonym terminie, przewidzianego prawem działania. Sąd nie stwierdził, aby w badanej sprawie taka okoliczność zachodziła. Rozstrzygając w sprawie złożonego odwołania, Podsekretarz Stanu K. J. był upoważniony przez Ministra Sprawiedliwości do działania w sprawach dotyczących realizacji zadań związanych z egzaminami adwokackim, radcowskim i notarialnym. Powyższe wynika z zarządzenia nr 85/06/DO Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 lutego 2006r. w sprawie ustalenia zakresu czynności członków kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości ( k. 38 akt sądowych ). Był on zatem upoważniony do rozpatrzenia odwołania od wyników egzaminu radcowskiego tzn. załatwienia sprawy w przewidziany prawem sposób i wydania decyzji. Odnosząc się do charakteru postępowania egzaminacyjnego, to w ocenie Sądu postępowanie to jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, którego wynik ma bezpośredni wpływ na możliwość wszczęcia kolejnego postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych. Przemawiają za tym następujące okoliczności prawne. 1/ Z art. 369 ust.4 urp. wynika, że uchwała Komisji o pozytywnym wyniku egzaminu stanowi podstawę do podjęcia uchwały o wpisie na listę radców prawnych, a z art.24 ust.2 urp. wynika, że wpis osoby, która uzyskała pozytywny wynik egzaminu radcowskiego, następuje na jej wniosek, na podstawie uchwały rady okręgowej izby radców prawnych. W tym stanie rzeczy uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu uprawnia kandydata do złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych, który to wniosek zostanie rozpatrzony pod względem spełniania przez kandydata warunków, o których mowa w art. 24 ust.1 urp. 2/ Postępowanie egzaminacyjne w stosunku do określonej osoby rozpoczyna zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 362 ust. 1 p.1 urp. Zgłoszenie nieodpowiadające warunkom formalnym określonym w ust. 4 cyt. wyżej artykułu, wymaga od przewodniczącego Komisji podjęcia działania w trybie art. 64 § 2 kpa tj. wezwania do usunięcia braków formalnych, a w dalszej konsekwencji skutkuje pozostawieniem zgłoszenia bez rozpoznania - art. 333 ust. 4 i ust. 5 w związku z art.361 ust.1urp. Zgłoszenie egzaminacyjne stanowi więc wniosek kandydata o wszczęcie w stosunku do niego postępowania egzaminacyjnego będącego postępowaniem administracyjnym, a wadliwość zgłoszenia wywołuje skutki przewidziane kpa. 3/ Kolejnym argumentem wskazującym, że postępowanie egzaminacyjne jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym jest możliwość uruchomienia przez kandydata faktycznej weryfikacji raz ustalonego wyniku egzaminu. Jak stanowi art. 369 ust.1 urp. wynik ten ustala w drodze uchwały Komisja egzaminacyjna tj. organ specjalnie do tego celu powołany, na podstawie art. 331 ust. 1 urp. przez Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z art. 369 ust.2 urp. od uchwały Komisji przysługuje zainteresowanemu odwołanie dotyczące wyników egzaminu do Ministra Sprawiedliwości, który zgodnie z art. 331 ust. 2 urp. jest organem wyższego stopnia w stosunku do Komisji. Powyżej opisane uregulowanie tworzy dwuinstancyjny tok postępowania administracyjnego. Przywołane wyżej przepisy w sposób jednoznaczny wskazują, że postępowanie egzaminacyjne jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, w którym organy administracji decydują, czy stronie wszczynającej to postępowanie zgłoszeniem o przystąpieniu do egzaminu zostanie, poprzez pozytywny wynik egzaminu, przyznane uprawnienie do złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych. O uprawnieniu tym decyduje powołany w tym celu przez organ państwowy /Ministra Sprawiedliwości/ inny organ /Komisja/, od którego decyzji w sprawie indywidualnej przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. I choć przepisy ustawy o radcach prawnych nie formułują ani terminu do złożenia odwołania, ani nie określają w jakiej formie następuje rozstrzygniecie tego odwołania, to jest oczywiste, że tam gdzie rozstrzygana jest sprawa indywidualna, a od rozstrzygnięcia przysługuje odwołanie, znajduje zastosowanie kodeks postępowania administracyjnego, bez konieczności stwierdzania tego w akcie prawnym. Tak więc, z uwagi na znaczenie jakie ma wynik egzaminu dla możliwości ubiegania się w przyszłości o wpis na listę radców prawnych, ustawodawca przyznał osobie zainteresowanej prawo dochodzenia w drodze odwołania od uchwały Komisji, ponownego ustalenia wyniku egzaminu. Rozstrzygnięcie, które zapada w wyniku rozpatrzenia odwołania kandydata, ma dla określenia jego uprawnień /ubiegania się o wpis na listę radców prawnych/ znaczenie zasadnicze. Dlatego w świetle wywodów poczynionych wyżej uznać należy, że rozstrzygnięcie to zapada w formie decyzji administracyjnej II instancji, ze wszystkimi tego konsekwencjami procesowymi, w tym z prawem do zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Dodać należy, że tak błędne pouczenie, jak też jego brak nie może szkodzić stronie, choć nie może być uzasadnieniem dla przyznania stronie szczególnych przywilejów. Wadliwość decyzji polegająca na braku pouczenia o prawie do skargi do sądu administracyjnego będzie stanowiła zatem uzasadnienie do żądania przywrócenia terminu do złożenia takiej skargi. Skierowana do skarżącego M. S. informacja z dnia [...] lipca 2006r. mimo, iż obarczona wadami formalnymi, jest decyzją administracyjną wydaną przez organ II instancji, od której przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, iż organ dopuścił się bezczynności, a skarga podlega w trybie art. 151 p.p.s.a oddaleniu.