VI SAB/Wa 49/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi I. M. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały sprawdzającej kwalifikacje osób ubiegających się o certyfikat księgowy 1. umarza postępowanie w sprawie; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskiem z dnia [...] marca 2015 r., przesłanym drogą elektroniczną, I. M. zwróciła się do Ministra Finansów o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] grudnia 2010 r. (bez numeru) sprawdzającej kwalifikacje osób ubiegających się o certyfikat księgowy. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. Minister Finansów poinformował I. M. o braku podstaw prawnych do rozpatrzenia jej wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] grudnia 2010 r. (bez numeru) sprawdzającej kwalifikacje osób ubiegających się o certyfikat księgowy, gdyż - jak wskazał - art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) nie ma zastosowania, bowiem przedmiotowa sprawa nie należy do zakresu spraw regulowanych przepisami tego Kodeksu. W dniu [...] maja 2015 r. I. M. wystąpiła do Ministra Finansów z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, podnosząc, że jej wniosek z dnia [...] marca 2015 r. nie został przez organ zrealizowany poprzez wydanie decyzji. W dniu [...] maja 2015 r. I. M. sformułowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, której przedmiotem uczyniła bezczynność Ministra Finansów, polegającą na nierozpatrzeniu jej wniosku z dnia [...] marca 2015 r. o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] grudnia 2010 r. (bez numeru) sprawdzającej kwalifikacje osób ubiegających się o certyfikat księgowy. Wskazała, że Minister nie wydał ani rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności ww. uchwały, ani o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia jej wniosku w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2015 r. Minister Finansów wniósł o umorzenie postępowania w sprawie, podnosząc, że rozpatrzył wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2015 r., bowiem postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] grudnia 2010 r. Zdaniem organu, w takiej sytuacji postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Przy piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2015 r. Minister Finansów przesłał elektroniczne potwierdzenie odbioru postanowienia z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] z datą [...] czerwca 2015 r. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2015 r. I. M. zakwestionowała wydane i doręczone przez Ministra Finansów postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], wskazując, że nie zostało ono podpisane ani podpisem elektronicznym, ani zwykłym. Zwróciła także uwagę, że jej skarga na bezczynność została złożona przed wydaniem ww. postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę prawnych form działania organów administracji publicznej, podlegających jego kontroli, a także orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Natomiast zgodnie z art. 149 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W świetle powołanego przepisu, skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ administracji oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie. Należy zastrzec, że w przypadku niepodjęcia żadnej z prawnych form działania przez organ administracji, wnioskodawca ma prawo zwalczać stan jego opieszałości w drodze skargi na bezczynność. Oceniając w tym aspekcie wniesioną skargę na moment jej złożenia, należy wskazać, że Minister Finansów dopuścił się bezczynności w prowadzonym przez niego postępowaniu, gdyż złożony przez stronę skarżącą wniosek z dnia [...] marca 2015 r. został zrealizowany poprzez wydanie postanowienia nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] grudnia 2010 r. dopiero w dniu [...] czerwca 2015 r., a więc już po wniesieniu skargi do Sądu. Skarga bowiem została sformułowana i złożona w dniu [...] maja 2015 r., a przekazana przez organ do Sądu wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy w dniu [...] czerwca 2015 r. Jakkolwiek organ w okresie od dnia skierowania powyższego wniosku przez skarżącą do dnia wydania wskazanego postanowienia podejmował działania, niemniej jednak analiza czynności przeprowadzonych przez Ministra Finansów w toku tego postępowania nie pozwala przyjąć, by czynił to szybko, czyli bez nieuzasadnionej zwłoki. Przedstawiony chronologicznie w części historycznej niniejszego uzasadnienia przebieg procedowania organu wykazuje, że Minister Finansów zwlekał z wydaniem ww. postanowienia, którego legalności Sąd w tym postępowaniu oceniać nie może. Dopiero złożona przez stronę skarżącą skarga na bezczynność przyczyniła się do podjęcia ww. postanowienia. Tego rodzaju procedowanie organu uchybia zasadzie szybkości postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Artykuł 36 § 1 kpa nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Zwlekając z wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] grudnia 2010 r., organ uchybił zasadzie szybkości postępowania administracyjnego, wszak nieprawidłowym jest, by realizacja wniosku następowała po upływie trzech miesięcy, licząc od daty jego złożenia. Sprawa nieskomplikowana powinna być rozstrzygnięta w ciągu miesiąca, a zatem w takim terminie powinno dojść do podjęcia ww. postanowienia, ewentualnie organ powinien zawiadomić stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazując przewidywany termin jej załatwienia, czego jednak nie uczynił. Świadczy to o zwłoce Ministra Finansów w podejmowaniu rozstrzygnięcia z wniosku strony skarżącej. Zatem w sprawie niewątpliwie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności, która nieprzerwanie istniała w momencie złożenia skargi aż do dnia wydania ww. postanowienia i jego doręczenia stronie skarżącej w dniu [...] czerwca 2015 r. Jak już zostało zaznaczone na wstępie, skarga na bezczynność ma doprowadzić do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę skarżącą aktu lub podjęcia określonej czynności, bowiem uwzględnienie takiej skargi skutkuje wydaniem wyroku zobowiązującego organ do rozpatrzenia jej wniosku. Jednakże Sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania w kierunku wydania rozstrzygnięcia zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku, jeżeli po wniesieniu skargi doszło do wydania aktu administracyjnego z wniosku strony skarżącej, a tak w istocie jest w rozpoznawanej sprawie. Skoro zatem w toku postępowania sądowego, a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, Minister Finansów wydał i doręczył stronie skarżącej akt administracyjny, postępowanie sądowe zmierzające w rzeczy samej do zobowiązania organu stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę, że zwłoka w podjęciu ww. postanowienia nie miała jednak charakteru kwalifikowanego, toteż Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1a ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku).