VI SAB/Wa 57/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S. S.A. z siedzibą w O. na bezczynność Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego w przedmiocie wydania 13 świadectw dopuszczenia do eksploatacji oddala skargę VI SAB/WA 57/08 UZASADNIENIE Syndyk Masy Upadłości F. S.A. w O. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (dalej Prezes UTK) w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie 13 świadectw dopuszczenia do eksploatacji typu budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. Sąd Rejonowy w K. Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość F. A. w O. Po ogłoszeniu upadłości syndyk prowadził dalej w F. S.A. w upadłości działalność gospodarczą. W dniu [...] maja 2005 r. wpłynął do Prezesa UTK wniosek F.S.A. w upadłości o wydanie 13 świadectw dopuszczenia do eksploatacji typu budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego. W związku ze złożonym wnioskiem F. S.A. w upadłości uiściła opłatę wstępną w wysokości 10.400 zł, która została przekazana na konto Urzędu Transportu Kolejowego. W dniu [...] maja 2005 r. Syndyk Masy Upadłości F.S.A. w upadłości podpisał akt notarialny sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego w rozumieniu art. 551 k.c. na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w R., która następnie wniosła nabyte przedsiębiorstwo aportem do E. Sp. z o.o. Syndyk w piśmie z dnia [...] lutego 2006 r. poinformował Prezesa UTK o sprzedaży F. S.A. oraz zwrócił się o zwrot opłaty uiszczonej na poczet wydania świadectw dopuszczenia do eksploatacji. Na pismo to syndyk nie uzyskał odpowiedzi od organu, podobnie jak na kolejne pisma w tej sprawie z dnia [...] maja 2006 r. oraz [...] sierpnia 2006 r. Pismem z dnia [...] września 2006 r. E. Sp. z o.o. zwróciło się do Prezesa UTK o umożliwienie mu wstąpienia do prowadzonego postępowania o wydanie świadectw dopuszczenia do eksploatacji, jak następcy prawnego F. S.A. w upadłości w trybie art. 30 § 4 k.p.a. W dniu [...] września 2006 r. Syndyk Masy Upadłości F. S.A. w upadłości wniósł pozew do sądu przeciwko Skarbowi Państwa – Urzędowi Transportu Kolejowego o zapłatę kwoty 10.400 zł tytułem uiszczonej opłaty wstępnej za wydanie świadectw dopuszczenia do eksploatacji. Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. sygn. akt [...]odrzucił powyższy pozew stwierdzając niedopuszczalność drogi sądowej. Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. Syndyk Masy Upadłości F. S.A. w upadłości wniósł zażalenie do Ministra Infrastruktury na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezesa UTK. Minister Infrastruktury na podstawie art. 37 § 2 k.p.a. wyznaczył Prezesowi UTK termin załatwienia sprawy do dnia [...] marca 2008 r., zarządzając jednocześnie wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Prezes UTK pismem z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] poinformował Syndyka Masy Upadłości F. S.A. w upadłości, że kwota 10.400 zł uiszczona tytułem opłaty wstępnej za wydanie świadectw dopuszczenia do eksploatacji została zaliczona na poczet kosztów poniesionych przez Urząd Transportu Kolejowego za wykonane czynności od kwietnia 2005 r. do maja 2006 r. i stałą się dochodem Budżety Państwa w roku 2005 za wykonane czynności urzędowe. Ponadto poinformował, że nie jest możliwe wydanie przedmiotowych świadectw dopuszczenia do eksploatacji, ponieważ nie jest jednoznacznie określony podmiot aktualnie użytkujący przedmiotową infrastrukturę kolejową. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa UTK Syndyk Masy Upadłości F. S.A. w upadłości zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym wynikających z art. 12 i art. 35 - 38 k.p.a. oraz niewykonanie obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a., a także naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 13 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16,poz. 94 z późn. zm.). Wniósł w związku z tym o zobowiązanie Prezesa UTK do wydania 13 świadectw dopuszczenia do eksploatacji w terminie trzydziestu dni od daty wydania wyroku, a w przypadku niemożności wydania tych świadectw o zwrot opłaty uiszczonej na poczet ich wydania, a jeżeli opłata została przeznaczona na czynności związane z wydawaniem świadectw, o szczegółowe informacje dotyczące wysokości kosztów postępowania. Prezes UTK w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z przyczyn formalno-proceduralnych lub o jej oddalenie w części dotyczącej zwrotu opłaty w wysokości 6.000 zł. Uzasadniając swoje stanowisko Prezes UTK wskazał, iż świadectwa dopuszczenia do eksploatacji typu budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typu pojazdu kolejowego wydaje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy. W ocenie Prezesa UTK zarzut bezczynności jest bezzasadny, ponieważ organ nie mógł wydać wymienionych świadectw, gdyż z pism skarżącego nie wynikało jaki podmiot, ze względu na ogłoszenie upadłości i sprzedaż przedsiębiorstwa, użytkuje przedmiotową infrastrukturę kolejową wymagającą wydania świadectwa dopuszczenia do eksploatacji, bowiem wyłącznie zarządca, przewoźnik kolejowy i użytkownik bocznicy kolejowej może występować do Prezesa UTK o wydanie wnioskowanych świadectw. Prezes UTK poinformował jednocześnie, że w wyniku wniesionej skargi, po ponownym przeanalizowaniu sprawy, postanowił zakwalifikować kwotę 10.400 zł, o której zwrot wystąpił skarżący, jako nadpłatę i zwrócić skarżącemu kwotę 4.400 zł, po zaliczeniu w trybie art. 76 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa na poczet zaległości z nadpłaty kwoty 6.000 zł z tytułu zaległości w płatnościach skarżącego, za wystawione przez organ i nie odebrane przez skarżącego, świadectwo dopuszczenia do eksploatacji Nr [...] dla wagonu samowyładowczego typu [...] oraz świadectwo dopuszczenia do eksploatacji dla wagonu towarowego czteroosiowego [...]. Dlatego, w ocenie organu, oddalenie skargi odnośnie kwoty 6.000 zł jest w pełni zasadne. Uzasadniając natomiast wniosek alternatywny o odrzucenie skargi organ wskazał, iż pismo Prezesa UTK z dnia [...] marca 2008 r., ze względu na jego elementy składowe ma charakter decyzji administracyjnej, pomimo braku pouczenia w zakresie prawa odwołania. W tej sytuacji skarżący zgodnie z art. 111 k.p.a. powinien zażądać od organu uzupełnienia wymienionej decyzji o pouczenie, ponieważ jako stronie niezadowolonej z decyzji przysługiwało mu prawo wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Ponieważ jednak skarżący nie zastosował wskazanej wyżej procedury, dlatego decyzja z dnia [...] marca 2008 r. stała się ostateczna i nie podlegająca zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Syndyk Masy Upadłości F. S.A. w upadłości ustosunkowując się do powyższego stanowiska organu w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2009 r. potwierdził fakt dokonania przez Prezesa UTK częściowego zwrotu opłaty wstępnej w wysokości 4.000 zł. W ocenie syndyka bezczynność organu w niniejszej sprawie została jednak udowodniona, gdyż do dnia wniesienia skargi nie udowodniono wykonania czynności w zakresie zlecenia wydania świadectw dopuszczenia do eksploatacji i nie przekazano informacji o wysokości poniesionych kosztów. Syndyk podkreślił ponadto, że organ nie był uprawniony do potrącenia wierzytelności, które powstały przed dniem ogłoszenia upadłości. Podniósł też, że pismo Prezesa UTK z dnia [...] marca 2008 r. nie miało znamion decyzji administracyjnej i nie zawierało pouczenia o prawie do wniesienia odwołania, a brak taki zgodnie z art. 112 k.p.a. nie może szkodzić stronie. Ponadto, skoro po wniesieniu skargi, Prezes UTK dokonał ponownej analizy sprawy, to oznacza w myśl art. 132 § 1 k.p.a., iż uznał, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie. W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2009 r. syndyk oświadczył, że jego skarga na bezczynność dotyczy zobowiązania Prezesa UTK do wydania 13 świadectw dopuszczenia do eksploatacji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. syndyk sprecyzował, że jego skarga dotyczy bezczynności Prezesa UTK w zakresie zwrotu pozostałej części opłaty wstępnej tj. kwoty 6.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, lecz pomimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dokonując oceny zasadności przedmiotowej skargi na bezczynność Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż w opisanym wyżej stanie faktycznym sprawy Prezes UTK w dniu [...] marca 2008 r., przed wniesieniem skargi, wydał rozstrzygniecie w sprawie z wniosku Syndyka Masy Upadłości F. S.A. w upadłości o wydanie świadectw dopuszczenia do eksploatacji, nie można więc zarzucić, że organ pozostaje w stanie bezczynności. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu cechuje pewna specyfika polegająca na tym, że rozpoznając tego rodzaju skargę, Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność wydanego przez organ aktu, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Oceniając w tym zatem kontekście niniejszą skargę, Sąd wziął pod uwagę, że skarga ta została skierowana do Sądu, w dniu [...] kwietnia 2008 r., podczas gdy - co jest rzeczą bezsporną w sprawie - w dniu [...] marca 2008 r., na skutek interwencji Ministra Infrastruktury, Prezes UTK wydał pisemne rozstrzygnięcie w sprawie z wniosku Syndyka Masy Upadłości F. S.A. w upadłości, w którym odmówił zarówno zwrotu uiszczonej przez stronę opłaty wstępnej, jak i wydania świadectw dopuszczenia do eksploatacji. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone syndykowi w dniu [...] marca 2008 r. (dowód zwrotne potwierdzenie odbioru – w aktach administracyjnych). Według organu powyższe rozstrzygniecie z dnia [...] marca 2008 r. jest decyzją administracyjną, obarczoną jednak wadą w postaci braku pouczenia o przysługujących od niej środkach odwoławczych. Z uwagi jednak na to, że strona nie wystąpiła w trybie art. 111 § 1 k.p.a. o uzupełnienie powyższej decyzji, co do prawa odwołania i następnie nie wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja ta stała się ostateczna i tym samym nie może podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu nie można zgodzić się z powyższym stanowiskiem organu, że strona ma zamkniętą drogę do zaskarżenia rozstrzygnięcia organu z dnia [...] marca 2008 r. w trybie administracyjnym, a następnie sądowoadministracyjnym. W sytuacji gdy powyższe rozstrzygnięcie (określane przez organ jako decyzja) obarczone było wadą formalnoprawną w postaci braku pouczenia o przysługującym trybie odwołania, strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji. Zdaniem Sądu, strona może w tej sytuacji ubiegać się skutecznie o przywrócenie terminu do wniesienia na drodze administracyjnej środka odwoławczego od powyższego rozstrzygnięcia organu z dnia [...] marca 2008 r. Abstrahując jednak - w tym postępowaniu - od prawidłowości rozstrzygnięcia Prezesa UTK z dnia [...] marca 2008 r., w sytuacji gdy skarga na bezczynność organu została wniesiona po wydaniu rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, brak jest podstaw do przyjęcia, że organ pozostaje w stanie bezczynności. Z tych względów Sąd - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.