VI SAB/Wa 8/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na przewlekłość postępowania Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie z wniosku o zwrot kosztów opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. J. P. – skarżąca w niniejszej sprawie, wniosła za pośrednictwem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość prowadzonego przez ten organ postępowania w sprawie z wniosku o zwrot kosztów opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił w szczególności, że skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia przysługujących jej w postępowaniu przed organem odwoławczym na podstawie art. 37 § 1 Kpa., tj. nie skierowała do Prezesa NFZ wezwania do usunięcia naruszenia prawa, lecz wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania bezpośrednio do sądu administracyjnego, co oznacza, że nie wyczerpała środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Odnotowania wymaga, że każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1) oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych m.in. w pkt 1, tj. przewlekłość w wydaniu decyzji administracyjnej. Wobec tego stwierdzić należy, że wskazana w skardze przewlekłość Prezesa NFZ w rozpoznaniu złożonego przez skarżącą wniosku o zwrot kosztów opieki zdrowotnej, podlega kontroli sądu administracyjnego. Nadto Sąd uznał, że skarga zawiera wszystkie elementy formalne wymagane dla pisma procesowego i wniósł ją uprawniony podmiot. Przechodząc do badania dopuszczalności skargi pod względem trybu i terminu jej wniesienia zauważyć należy, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...) – w rozpoznawanym przypadku przed Prezesem NFZ. W myśl § 2 ww. przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W niniejszej skardze Prezesowi NFZ zarzucana jest przewlekłość w rozpoznaniu wskazanego wyżej wniosku. Wobec tego skarżącej w tym postępowaniu służyły środki przewidziane w art. 37 § 1 Kpa., tj. zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazane środki prawne, tj. zażalenie do organu wyższego stopnia lub wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, stanowią bowiem środki zaskarżenia, w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a., a więc dopiero po ich wyczerpaniu skarżąca mogła skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Należy zauważyć, że w literaturze wyraźnie przyjmuje się, że w ujęciu znowelizowanego w grudniu 2010 r. przepisu art. 37 § 1 Kpa., wniesienie skargi na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, będzie dopuszczalne po złożeniu zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 Kpa., a w wypadku braku organu wyższego stopnia, po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa (tak: m.in. /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011, wyd. IV). W tym miejscu, celem ustalenia, który z ww. środków powinna skarżąca wykorzystać, należy podnieść, że Prezes NFZ jest organem nie posiadającym nad sobą organu wyższego stopnia, do którego można by było wnieść zażalenie, zatem skarżąca przed złożeniem skargi na przewlekłość, winna była wezwać Prezesa NFZ do usunięcia naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy, nadesłanych przez organ przy piśmie z [...] lutego 2016 r., skarżąca przed wniesieniem skargi nie dopełniła wskazanego powyżej warunku, tj. nie wezwała organu, w trybie art. 37 § 1 Kpa., do usunięcia naruszenia prawa, co potwierdził również Prezes NFZ w odpowiedzi na wniesioną skargę. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca aby móc skutecznie wnieść skargę na przewlekłość Prezesa NFZ, powinna była uprzednio wezwać ten organ do usunięcia naruszenia prawa. Innymi słowy, skoro skarżąca obowiązku tego nie spełniła, to tym samym nie wyczerpała przysługującego jej trybu zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, warunkującego skutecznie wniesienie skargi do Sądu, w konsekwencji czego jej skarga podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 ust. 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.