VI SO/Wa 3/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. B. o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych z tytułu niezastosowania się do obowiązku terminowego przekazania do Sądu skargi H. B. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych z dnia 27 lipca 2007 r. w przedmiocie wyjaśnienia przyczyn odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy postanawia: wymierzyć Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych grzywnę w wysokości 2.691,03 zł (dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt jeden złotych trzy grosze). W dniu 19 listopada 2007 r. skarżący H. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych grzywny w wysokości 10.000,- złotych z tytułu niezastosowania się do wskazanego w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.) - obowiązku terminowego przekazania do Sądu jego skargi z dnia 6 sierpnia 2007 r. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych z dnia 27 lipca 2007 r. w przedmiocie wyjaśnienia przyczyn odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r., [...] odmawiającej skarżącemu przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W odpowiedzi na wniosek Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego nieuwzględnienie z uwagi na bezzasadność roszczeń strony skarżącej. W uzasadnieniu organ powołał się na dotychczasowy długoletni przebieg postępowania w przedmiocie rozpatrzenia kwestii przyznania stronie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Prezes ZUS stwierdził m.in., iż w dniu 27 lipca 2007 r. organ rentowy po raz kolejny skierował do skarżącego pismo wyjaśniające przyczyny, z powodu których nie jest możliwe, aby Prezes ZUS stwierdził nieważność decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r., [...]odmawiającej skarżącemu przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ wskazał, iż w dniu 6 sierpnia 2007 r. skarżący nadesłał pismo zatytułowane jako skarga, które dotyczyło w/w pisma ZUS z dnia 27 lipca 2007 r. Prezes ZUS stwierdził, iż zaskarżone przez stronę pismo z dnia 27 lipca 2007 r. nie ma charakteru decyzji administracyjnej, gdyż jest po prostu kolejnym pismem informacyjnym wyjaśniającym wyłącznie przyczyny braku podstaw do stwierdzenia nieważności w/w decyzji ZUS z dnia [...] sierpnia 2002 r., której prawidłowość została potwierdzona przez dwie instancje sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, a na którą to decyzję nie przysługuje skarga do WSA, ani też żaden inny środek odwoławczy. Prezes ZUS stwierdził ponadto, iż ostatecznie skarga z dnia 6 sierpnia 2007 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy przekazana została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 4 lutego 2008 r. Tym samym Prezes ZUS uznał, iż organ wykonał obowiązek nałożony na niego przez przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ, którego działalnie jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Jak stanowi przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż skarżący H. B. w dniu 6 sierpnia 2007 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – działając za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – skargę na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych z dnia 27 lipca 2007 r. w przedmiocie wyjaśnienia przyczyn odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r., [...] odmawiającej skarżącemu przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Skarga H. B. wpłynęła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 13 sierpnia 2007 r., co oznacza, że w świetle przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a. organ zobowiązany był do jej przekazania do Sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie nie później niż do dnia 12 września 2007 r. Z informacji Prezesa ZUS wynika, iż skarga H. B. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi przesłana została do WSA w Warszawie dopiero w dniu 4 lutego 2008 r., a więc w terminie prawie o pięć miesięcy późniejszym, niż zobowiązywał do tego przepis ustawy. Zdaniem Sądu uznać należy, iż wspomniany przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie ma wyłącznie dyscyplinującego charakteru. Niezasadna jest również sugestia Prezesa ZUS, iż dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 cyt. ustawy z uchybieniem przez organ terminu już po wniesieniu, ale jeszcze przed rozpoznaniem wniosku strony skarżącej o wymierzenie grzywny, uzasadnia nieuwzględnienie tego wniosku. W ocenie Sądu sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. nakazuje przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie, ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Na przyjęcie wyłącznie dyscyplinującego charakteru takiej grzywny nie pozwala dyspozycja tego przepisu w zestawieniu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie "W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (...)" - oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Jednakże "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny, co oznacza, że rozstrzygając w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, i właśnie to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2005, s. 259; tak również: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA z 2006 r., nr 6 poz. 156). Ustosunkowując się do argumentów przedstawionych przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzić należy, iż organ, który dopuszcza się naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.ps.a., nie może skutecznie zasłaniać się tym, iż – w jego ocenie – skarga nie dotyczy decyzji, czy też innego aktu podlegającego kognicji sądu administracyjnego. Należy zauważyć bowiem, iż od oceny, czy dany akt lub czynność organu administracji publicznej podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, nie jest sam organ, lecz dany sąd administracyjny rozpatrujący konkretną sprawę. W ocenie Sądu można wprawdzie dostrzec, iż w związku z wieloma toczącymi się postępowaniami dotyczącymi skarg H. B. na rozstrzygnięcia organów rentowych, ZUS mógł z pewnym opóźnieniem przekazać stosowne akta sprawy wraz ze skargą i pisemnym stanowiskiem, w tym również zawierającym np. wniosek o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jednakże nie można zaakceptować sytuacji, w której ZUS, jako właściwy organ administracji publicznej, nie informując strony skarżącej o przyczynach nieprzekazania sprawy do Sądu, nie wykonuje swoich podstawowych obowiązków ustawowych. Przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. stanowi, iż przedmiotową grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2008 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2007 r. (MP z dnia 13 lutego 2008 r. Nr 13, poz. 139) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2007 r. wyniosło 2.691,03 zł. Sąd wymierzył Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych grzywnę w wysokości 2.691,03 zł, a więc w wysokości jednokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2007 r. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie na wysokość wymierzonej grzywny miało wpływ to, że przed rozpatrzeniem wniosku o jej wymierzenie, organ ostatecznie obowiązek ustawowy wypełnił. Ponadto Sąd uwzględnił czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, ale i fakt, że organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny powodów niedotrzymania terminu. W konsekwencji Sąd uznał, że adekwatne do stopnia zaniedbania obowiązków przez organ w niniejszej sprawie jest wymierzenie grzywny w wysokości dolnej granicy jej wymiaru, ustalonej przepisem art. 154 § 6 p.p.s.a. Orzeczona grzywna stanowić powinna – w ocenie Sądu – należytą sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi