VI SPP/Wa 247/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2020 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] stycznia 2017 r. Decyzją tą organ I instancji zezwolił skarżącemu na zajęcie pasa drogowego, odmówił zezwolenia na zajęcie pasa drogowego oraz ustalił opłatę w wysokości 23 048 zł za zajęcie pasa drogowego. W niniejszej sprawie skarżący uiścił kwotę 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, natomiast po wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 492 zł, w terminie do uzupełnienia wpisu, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na sytuację majątkową. Skarżący wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, posiada zajęcia komornicze i blokady na koncie firmowym i prywatnym. W formularzu wniosku skarżący podał, że nie uzyskuje dochodów, natomiast do miesięcznych wydatków zaliczył dzierżawę gruntu od miasta 2 269,94 zł, spłaty zajęć komorniczych ok. 2 000 zł miesięcznie, spłatę na rzecz Banku Millenium 800 zł, wynajem pokoju 1 000 zł, koszty telefonów i Internetu w firmie ok. 300 zł. Z uwagi, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych oraz oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że a) źródłem utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy była prowadzona działalność gospodarcza w wysokości 2 000 zł po zapłaceniu wszystkich zobowiązań, które skarżący odziedziczył po rodzinie; ponadto otrzymał pomoc de minimis w kwocie 25 089,37 zł w związku z bezumownym korzystaniem z dzierżawy gruntu przez spółkę rodzinną; b) oświadczył, że nie posiada lokat ani rachunków dewizowych, posługuje się rachunkiem bankowym o początkowym numerze [...] (...); c) zatrudnia jednego pracownika, a wynagrodzenie w wysokości 592,50 zł wypłaca gotówką; d) prowadzone są przeciwko niemu egzekucje komornicze na kwotę 5 292 zł – Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., na kwotę 633 zł – Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P., na kwotę 20 759 zł Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy P., na kwotę 1 752 zł Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Z., na kwotę 28 922 zł – Prezydent W. Ponadto skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego dotyczący prowadzonej działalności gospodarczej za okres jednego miesiąca, fakturę VAT za sprzedaż i dystrybucję energii elektrycznej w kwocie 288,57 zł za okres 25 września 2019 r. do 23 października 2019 r., odpis fakturę za dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków w kwocie 98,50 zł za okres od 11 kwietnia do 17 listopada 2019 r., zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego - dochodzone należności to kwota 28921,90 zł, fakturę VAT dotyczącą dzierżawy za grunty na kwotę 2 269,94 zł, zeznanie PIT o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok 2018 i za rok 2017. Postanowieniem z 18 grudnia 2019 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy podkreślił, że brak wykonania w pełni wezwania w zakresie wskazania czy skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jak również przedstawienia dodatkowych dokumentów czy też złożenia oświadczeń pozwala na przyjęcie, że skarżący nie spełnił przesłanki wskazanej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do przedstawionych przez skarżącego dokumentów, w szczególności wyciągu z rachunku bankowego referendarz wskazał, że skarżący dysponuje kwotą umożliwiającą poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pismem z dnia 7 stycznia 2020 r. skarżący złożył w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego wnosząc o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Do sprzeciwu skarżący dołączył zaświadczenie z dnia 8 maja 2019 r. o przyznaniu mu pomocy de minimis na kwotę 1236,70 zł. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej cyt. jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanego przepisu wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu i oceny jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów postępowania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie odmówił skarżącemu przyznania pomocy w żądanym przez niego zakresie. Skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie nadesłał wszystkich żądanych przez referendarza dokumentów, na podstawie których można byłoby ocenić jego rzeczywistą sytuację finansową. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11). Nienadesłanie wskazanych dokumentów uniemożliwia bowiem dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej. Tym samym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.