VII SA/Wa 100/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego postanawia : I. przyznać A.K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 500,00 złotych, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wypełniony przez A.K. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona oraz troje dzieci w wieku szkolnym. Wnioskodawca oświadczył, że wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez małżonkę z tytułu zatrudnienia w wysokości około 2.000,00 złotych miesięcznie oraz z dochodu uzyskiwanego z tytułu wykonywanych przez siebie prac dorywczych w wysokości około 2.000,00 złotych, co łącznie stanowi dochód w wysokości około 4.000,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca zaznaczył, że jego dochody nie są regularne i pochodzą z prac dorywczych. Dodał, iż w chwili obecnej jedyną osobą posiadającą stały dochód w jego rodzinie jest żona. Wnioskodawca podał, że jest współwłaścicielem w 5/8 częściach domu o powierzchni 120 m ² oraz działki o powierzchni 825 m ². Wnioskodawca wskazał, że żona posiada dom o powierzchni 60 m ² oraz działkę o powierzchni 1.430 m ². Ze względu na niewystarczające dane do rozpoznania wniosku zarządzeniem z dnia 4 marca 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez podanie jakie ponosi koszty stałe związane z utrzymaniem domu (opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, abonament radiowo – telewizyjny, internet) oraz jaką powierzchnię domu wnioskodawca zajmuje wraz z rodziną. Zapytano wnioskodawcę, czy on lub jego małżonka uzyskuje jakiekolwiek dochody z tytułu posiadania dwóch działek o powierzchni 825 m ² oraz 1.430 m ² (np. z tytułu dzierżawy) oraz czy uzyskują dochody z tytułu posiadania przez żonę wnioskodawcy domu o powierzchni 60 m ² (np. z tytułu wynajmu, inne), Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy jako osoba bezrobotna otrzymuje z Urzędu Pracy zasiłek dla osób bezrobotnych, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość, oraz jaką kwotę miesięcznie wnioskodawca przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp. dla siebie oraz rodziny. Wezwano wnioskodawcę do podania orientacyjnej kwoty jaką przeznacza na ubranie i naukę trojga dzieci. Zapytano wnioskodawcę, czy on lub małżonka posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (zakup paliwa, naprawy). Zwrócono się do wnioskodawcy o podanie, czy otrzymuje pomoc od rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z kont bankowych z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli wnioskodawca lub małżonka je posiadają. W dniu 27 marca 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu, jakie wnioskodawca ponosi wynoszą około 600,00 złotych i są różne w zależności od pory roku. Na kwotę tą składają się kwoty za : energię elektryczną w wysokości około 150,00 złotych za 2 miesiące, za gaz w wysokości około 80,00 złotych, telefon w wysokości około 100,00 złotych, wywóz nieczystości płynnych (szambo) w wysokości około 120,00 złotych, internet w wysokości około 50,00 złotych, podatek od nieruchomości za działkę o powierzchni 825 m ² w wysokości 457,00 złotych za rok oraz za działkę o powierzchni 1.430 m ² w wysokości 1.149,00 złotych za rok oraz koszt zakupu paliwa do ogrzania domu zimą (węgiel, drewno). Wnioskodawca oznajmił, że zarówno on jak i małżonka nie uzyskuje dochodów z tytułu wynajmu lub dzierżawy mieszkań czy działek. Wyjaśnił, że posiada udziały w wysokości 5/8 w nieruchomości oraz prawo do korzystania z około 1/3 części domu, w którym zamieszkuje jego matka. Oświadczył, że nie otrzymuje z Urzędu Pracy zasiłku dla osób bezrobotnych, gdyż w świetle obowiązujących przepisów nie posiada prawa do korzystania z zasiłku dla osób bezrobotnych. Podał, że na zaspokajanie bieżących potrzeb życia codziennego, w tym stałe koszta związane z edukacją trojga dzieci przeznacza miesięcznie kwotę w wysokości około 2.500,00 złotych miesięcznie. Wskazał, że na kwotę powyższą składają się ceny biletów miesięcznych w wysokości 150,00 złotych, opłaty za posiłki szkolne (obiady) w wysokości 400,00 złotych oraz za zajęcia dodatkowe dzieci w wysokości 300,00 złotych miesięcznie. Do tego dochodzą wydatki związane z zakupem przyborów szkolnych oraz przyborów do zajęć dodatkowych, zakup butów, ubrań i inne. Wnioskodawca oświadczył, że wraz z żoną jest właścicielem samochodu osobowego marki Nissan – rok produkcji 1996. Wskazał, że koszta związane z eksploatacją samochodu w skali roku wynoszą około 6.000,00 złotych, co miesięcznie stanowi kwotę w wysokości około 500,00 złotych. Na kwotę tą składają się koszty ubezpieczenia, przeglądy, naprawy i paliwo. Wnioskodawca oświadczył, że nie otrzymuje pomocy finansowej od organizacji społecznych i państwowych. Dodał, iż czasami zmuszony jest korzystać z doraźnej pomocy rodziny w różnej formie. Wnioskodawca oznajmił, że zarówno on jak i żona nie posiada kont bankowych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że wnioskodawca utrzymujący się wraz z rodziną ze stałych dochodów żony uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia w wysokości około 2.000,00 złotych miesięcznie oraz z dochodów uzyskiwanych przez siebie z tytułu podejmowanych prac dorywczych nie jest w stanie w całości ponieść kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w całości, tj. w kwocie 500,00 złotych. Jednocześnie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca nie będzie w stanie w jakikolwiek sposób partycypować choćby w części kosztów sądowych. Wprawdzie wnioskodawca nie posiada stałego zatrudnienia, jednak uzyskuje dochody z tytułu podejmowanych prac dorywczych w wysokości około 2.000,00 złotych. Zauważyć przy tym należy, że wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów z tytułu wykonywania prac dorywczych może się zmieniać, a w związku z tym wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów może być inna od tej wskazanej w formularzu. Zaznaczyć należy, że także wysokość wyszczególnionych stałych wydatków miesięcznych oraz kosztów związanych z utrzymaniem domu, samochodu, edukacją dzieci czy kwota środków przeznaczanych na zaspakajanie bieżących potrzeb rodziny może być także w każdym miesiącu inna, a zatem pozostała wnioskodawcy do dyspozycji kwota może być także różna w każdym miesiącu. Stwierdzono zatem, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie, które będą zdecydowanie niższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi, takie jak wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 250,00 złotych, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100,00 złotych. Podkreślić należy, iż koszty te mogą wystąpić w sprawie, bądź też nie wystąpić w ogóle, a jeśli pojawią się to ich płatność będzie rozłożona w czasie. Z tego względu, wniosek wnioskodawcy w pozostałym zakresie, co do zwolnienia z pozostałych kosztów sądowych oddalono. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc skargę do Sądu powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Tylko w wyjątkowych sytuacjach może być przyznane stronie prawo pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.