VII SA/Wa 1000/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skarg I. Sp. z o.o. w W. oraz A. i A. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2004 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2004 r. znak [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. i A. P. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. i A. P. oraz I. Sp. z oo. w W. w dniu 28 października 2003r. wnieśli do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2001r. przyznającą wnioskodawcom solidarnie od Wojewody [...] odszkodowanie w kwocie [...] zł tytułem szkody poniesionej w rezultacie wstrzymania realizacji inwestycji przy ulicy [...] w W., związanej ze stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia z dnia [...] czerwca 1997r. oraz stwierdzeniem wydania z rażącym naruszeniem prawa decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 1997r. W uzasadnieniu wnioskodawcy wskazali, iż wyrokiem z dnia 23 września 2003r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 160 § 1 k.p.a. w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody jest niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2004r. nr [...], działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wniosek o wznowienie postępowania dotyczy sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2001r. o przyznaniu odszkodowania. W sprawie powyższej decyzji toczyło się na wniosek Prokuratora Generalnego postępowanie nieważnościowe, w którym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2003r., utrzymując w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2003r. orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej. Obecnie w tej sprawie, w wyniku skargi Prokuratora Generalnego toczy się postępowanie przed sądem administracyjnym. Wynika zatem z tego, iż kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania zawisła przed sądem administracyjnym. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. i A. P. oraz I. Sp. z oo. w W. Skarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 145a k.p.a. poprzez odmowę wznowienia. Wskazali, iż podstawę prawną w wniosku stanowił art. 145a k.p.a. przewidujący prawo żądania wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisu prawa na podstawie którego wydano decyzję. Wyrokiem z dnia 23 września 2003r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 160 k.p.a. z Konstytucją w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu do szkody rzeczywistej. Skarżący nie zgodzili się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, żaden bowiem przepis prawa w ich ocenie nie przewiduje zakazu wznowienia postępowania po złożeniu skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Kwestią zasadniczą w niniejszym postępowaniu sądowym jest ustalenie czy organ nadzoru budowlanego miał podstawy do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W doktrynie i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż podstawą odmowy wznowienia postępowania jest niezachowanie terminu określonego w art. 148 k.p.a. oraz zgłoszenie żądania przez osobę nie będącą stroną postępowania, jak również brak wskazania przesłanek określonych w art. 145 i 145a k.p.a. ( wyrok NSA w Warszawie z dnia 08.07.1999r. sygn.akt I SA 1611/98, nie publik.- LEX nr 48572; wyrok NSA z dnia 02.06.1998r. sygn.akt IV SA 1177/96, nie publik. -LEX nr 43259). Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, poparte przez doktrynę prawniczą, na tle uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.z 1995r. Nr 74, poz. 368 z późn.zm.) wypracowało pogląd, iż przeszkodą do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności, w tym również wznowienia postępowania, było wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego. Zob. uchwała NSA z dnia 27 czerwca 2000r. FPS 12/99, ONSA 2001, Nr 1. Stanowisko to, w ocenie Sądu w tym składzie, zachowało aktualność także na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.). Zob. też T.Woś w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze "LewisNexis" Warszawa 2005, s. 269. Sąd nie podziela jednakże poglądu Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji wydanej w postępowaniu nieważnościowym, w którym to postępowaniu oceniana była przez organ nadzoru budowlanego decyzja tego organu z dnia [...] kwietnia 2001r. o przyznaniu odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a., stanowi przeszkodę w uruchomieniu trybu nadzwyczajnego, w tym przypadku wznowieniowego, dotyczącego tej decyzji odszkodowawczej. Pogląd taki byłby usprawiedliwiony w świetle powyższych rozważań, gdyby przed sądem administracyjnym toczyło się postępowanie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odszkodowaniu. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Inny jest bowiem zakres kontroli sądu i inne granice sprawy, w przypadku decyzji wydanej w trybie zwykłym, a inne w przypadku decyzji wydanej w oparciu o art. 156 k.p.a., także wówczas, jeżeli decyzją wydaną na podstawie art. 156 k.p.a. dokonano kontroli tej decyzji zwykłej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) nakłada na sąd administracyjny obowiązek oceny legalności decyzji pod kątem wad kwalifikowanych określonych w art. 145, 145a i 156 k.p.a. Wynika z tego, iż Sąd kontrolując decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności mógłby uwzględnić jedynie przesłanki wznowieniowe i nieważnościowe z art. 145 i 156 k.p.a. dotyczące kontrolowanej przez Sąd decyzji, a więc decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej. Przesłanki wznowieniowe dotyczące samej decyzji o odszkodowaniu nie mogłyby być brane pod uwagę w tym postępowaniu sądowym. Kontrolowana przez Sąd w niniejszym postępowaniu decyzja o odmowie wznowienia postępowania pozbawiłaby stronę w istocie możliwości uruchomienia trybu wznowieniowego, nawet jeśli Sąd kontrolujący decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej uznałby, iż decyzja ta jest wadliwa. W rezultacie uznać należy iż zaskarżona decyzja narusza art. 145a k.p.a. w związku z art. 149 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Ponadto na podstawie art. 152 wcześniej powoływanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt II wyroku, natomiast orzeczenie o kosztach postępowania zapadło w oparciu o art. 200 powyższej ustawy.