VII SA/Wa 1008/10

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : umorzenia postępowania odwoławczego postanawia : odmówić Okręgowi Polskiego Związku Wędkarskiego w N. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 10 czerwca 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz w którym Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w N. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oznacza to, że wnioskujący musi udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, zaś niewypełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna (inna jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w N. jest stowarzyszeniem przeznaczającym cały dochód na cele statutowe. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wskazało, że posiada bardzo wysokie roczne zobowiązania finansowe wobec właściciela wód użytkowanych przekraczające 1 mln złotych. Zaznaczyło, iż poniosło bardzo wysokie straty materialne na dwóch ośrodkach zarybieniowych zarówno w materiale zarybieniowym (rybach) jak i środkach trwałych (zniszczone ujęcia wody, stawy) w wyniku przejścia fali powodziowej rzeką K. (N.) jak i R. (M). Podało, że odbudowa ośrodków jak i uzupełnienie materiału zarybieniowego pochłonie ogromne jak na jego budżet nakłady po powodzi z maja i początku czerwca 2010 r. Z oświadczenia o majątku i dochodach zawartego w formularzu wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Stowarzyszenia wynosi 4.725.504,29 złotych, a środków trwałych 5.497.798,41 złotych. W ostatnim roku obrotowym Stowarzyszenie osiągnęło zysk w wysokości 144.690,51 złotych, a na kontach posiada zgromadzone środki finansowe w wysokości 744,521,92 złotych. Dodało, iż posiada materiały na magazynie w wysokości 46.824,99 złotych oraz produkty gotowe na kwotę 168.956,00 złotych. Analizując sytuację finansową Stowarzyszenia uznano, że nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym zauważyć należy, że stowarzyszenia - podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu - zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia, jego założyciele, a następnie członkowie powinni przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa stowarzyszenia, zawierając w tym zakresie odpowiednie postanowienia w regulaminie bądź statucie stanowiącym podstawę jego funkcjonowania. Ze znajdującego się w aktach sprawy statutu Polskiego Związku Wędkarskiego wynika, że realizuje on swoje cele m.in. poprzez nabywanie i użytkowanie wód, prowadzenie racjonalnej gospodarki rybackiej i wędkarskiej, prowadzenie ośrodków zarybieniowych, działalności gospodarczej z przeznaczeniem dochodów na działalność wędkarstwa i rekreacji, organizowanie rekreacyjnych imprez wędkarskich, prowadzenie egzaminów na kartę wędkarską, prowadzenie działalności wydawniczej, podejmowanie innych przedsięwzięć i pozyskiwanie środków służących do realizacji swoich celów. Z powyższego wynika zatem, że działalność Związku jest bardzo obszerna (wyszczególnionych jest 20 form jej realizacji) i zróżnicowana. Zauważyć należy, że chcąc realizować tak liczne i różnorodne cele Stowarzyszenie musi zapewnić i posiadać środki finansowe na ich realizację. Stosownie do treści art. 33 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej. Ustawa dopuszcza również możność prowadzenia przez tego typu zrzeszenia działalności gospodarczej, z której zyski przeznaczone mogą być tylko i wyłącznie na działalność statutową stowarzyszenia. Ustawa nie wyklucza również możliwości otrzymywania przez stowarzyszenia państwowych dotacji. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wniosek Stowarzyszenia o zwolnienie od kosztów sądowych sprowadza się do przerzucenia kosztów sądowych na społeczeństwo, a jest to nieuzasadnione z uwagi na okoliczność, że Stowarzyszenie występuje tylko na rzecz określonej grupy członków, którzy powinni finansować jego działalność. Polski Związek Wędkarski w N. jest stowarzyszeniem liczącym 19 członków, a zatem nie jest zrzeszeniem małym składającym się tylko z kilku osób. Z nadesłanych w formularzu danych wynika, że Stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą oraz posiada środki finansowe w wysokości 4.725.504,29 złotych i środki trwałe w wysokości 5.497.798,41 złotych. Posiada również rachunki bankowe, na których ma zgromadzone środki finansowe w wysokości 744.521,92 złotych. Podkreślić należy, że także ostatni rok obrotowy zamknięty został zyskiem w wysokości 144.690,51 złotych. Z powyższego wynika zatem, że sytuacja finansowa Stowarzyszenia nie jest na tyle trudna, by nie mogło ono ponosić kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Podzielić należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 marca 2010 r. (sygn. akt II OZ 252/10, niepubl.), w sprawie również dotyczącej Stowarzyszenia, iż działalność stowarzyszeń opiera się na samodzielności. Samodzielność ta przejawia się między innymi w oparciu działalności na własnym majątku. Nie ulega też wątpliwości, że cele, które nakłada na siebie stowarzyszenie realizowane są z tego właśnie majątku. Istota działania stowarzyszenia z natury rzeczy wyklucza bowiem przerzucenie niemalże całości kosztów jego działalności na Skarb Państwa, a do takiej sytuacji prowadziłoby przyznanie stronie prawa pomocy. Zauważyć należy, iż wydatkowanie środków finansowych na wpis od skargi nie musi oznaczać trwałego uszczerbku w środkach finansowych Stowarzyszenia, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a., skarżącemu należy się od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na względzie uznać należy, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.