VII SA/Wa 103/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adw. M. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2018 r. o przyznaniu adw. M. B. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi L. A. P. na decyzję Ministra Finansów i Rozwoju z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej nałożonej z tytułu nielegalnego użytkowania budynku postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r., po rozpoznaniu sprzeciwu A. P. ("skarżący") przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła jako pełnomocnika skarżącego adw. M. B. ("wnioskodawca"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 103/17, oddalił skargę A. P. na decyzję Ministra Finansów i Rozwoju z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej nałożonej z tytułu nielegalnego użytkowania budynku. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., stanowiącym także opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, ww. pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. starszy referendarz sądowy przyznał wnioskodawcy ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania przed sądem pierwszej instancji: kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł (23% podatku od towarów i usług, tj. łącznie kwotę 295,20 zł, oraz z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej: kwotę 147,60 zł. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od tego postanowienia, wskazując, że referendarz błędnie przyjął, że sprawa dotyczyła postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesieni zażalenia, ponieważ sprawa dotyczyła umorzenia kary pieniężnej, nałożonej z tytułu nielegalnego użytkowania budynku. Oznacza to, że sprawa ma charakter majątkowy i dotyczy należności pieniężnej. Mając na uwadze, że wartość przedmiotu sporu w sprawie wyniosła 10 000 zł, stawkę minimalną dla biorącego w niej udział pełnomocnika z urzędu należało przyjąć według § 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), tj. w wysokości 1 200 zł (postępowanie przed sądem pierwszej instancji). Za postępowanie przed sądem drugiej instancji koszty te powinny wynieść 50% tej kwoty, tj. 600 zł. Wnioskodawca wskazał, że kwoty te powinny zostać podwyższone o kwotę podatku od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Ponadto, ustanowiony w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 ze zm.) obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy "udzielonej", a więc powstaje w przypadku podjęcia przez adwokata czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12, LEX nr 1 221 331, czy też z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, LEX nr 1 011 762). W związku z powyższym, przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia ze środków publicznych powinna poprzedzać ocena, czy działania, które pełnomocnik podjął w sprawie, stanowią rzeczywistą, adekwatną do określonej sytuacji procesowej i chroniącą interes strony, pomoc prawną. Artykuł 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13, LEX nr 1 452 190). Zasady przyznawania wynagrodzenia adwokatowi reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). W niniejszej sprawie, rozpoznając złożony wniosek, referendarz sądowy słusznie uznał, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie jest ani należność pieniężna, ani decyzja lub postanowieni Urzędu Patentowego, wobec czego stawka maksymalna wynagrodzenia adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji wynosi, stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, tj. 240 zł. Z kolei, na podstawie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia, opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynoszą 50% opłaty określonej w pkt 1 tego przepisu, a jeżeli w drugiej instancji sprawę prowadził inny adwokat – 75% tej opłaty, w oby przypadkach – nie mniej niż 120 zł. Prawidłowo więc referendarz sądowy uznał, że opłatę za czynności adwokackie w niniejszej sprawie należało ustalić na podstawie rozdziałów 2-4 ww. rozporządzenia, biorąc za podstawę opłaty 50% z uwagi na fakt, że pełnomocnik prowadził sprawę przed sądem pierwszej instancji. Nie miał racji wnioskodawca twierdząc, że niniejsza sprawa, której przedmiotem była decyzja o odmowie umorzenia kary pieniężnej nałożonej z tytułu nielegalnego użytkowania budynku, dotyczyła należności pieniężnej. Wskazać należy, że postępowanie zakończone decyzją o wymierzeniu kary pieniężnej jest postępowaniem dotyczącym należności pieniężnej, natomiast decyzja o odmowie umorzenia tej opłaty skoro nie ustala wysokości kary (a odnosi się jedynie do prośby strony o zrezygnowanie przez organ z jej egzekwowania), nie dotyczy należności pieniężnej. I choć referendarz sądowy błędnie, w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, wskazał, że dotyczyło ono odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, zamiast odmowy umorzenia kary pieniężnej, to jego rozstrzygnięcie było prawidłowe. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.