VII SA/Wa 1038/12

Warszawa, dnia 31 października 2012 r. Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R.P. na Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie : wybiórczego publikowania treści pism złożonych w postępowaniu niejawnym przed Trybunałem Konstytucyjnym postanawia : odmówić R.P. prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 24 sierpnia 2012 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. W nadesłanym formularzu wnioskodawca nie podał żadnych informacji dotyczących jego stanu rodzinnego, majątku czy uzyskiwanych dochodów. Ze względu na brak jakichkolwiek danych, które umożliwiałyby rozpoznanie wniosku, zarządzeniem z dnia 12 września 2012 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawca nie wskazał żadnego źródła dochodu bądź też osób lub instytucji przy pomocy z których się utrzymuje. Zapytano wnioskodawcę także, czy jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, czy też ma przyznany zasiłek, jeśli tak, należało podać jego wysokość oraz czy wnioskodawca podejmuje prace dodatkowe, dorywcze lub sezonowe, jeśli tak, należało wskazać jakie prace podejmuje oraz wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów. Wezwano wnioskodawcę także do wskazania, gdzie zamieszkuje (dom, mieszkanie, należało podać wielkość w m ²) oraz jaki tytuł prawny posiada do mieszkania/domu, w którym mieszka (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.), jak również czy ponosi, a jeśli tak, to jakie, koszty stałe związane z utrzymaniem domu/mieszkania w którym mieszka, należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp.). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie czy też wspólnie z innymi osobami, jeśli tak, należało wskazać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie oraz wysokość dochodu jaki uzyskują (np. z tytułu zatrudnienia, emerytury, renty). Zapytano wnioskodawcę także jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp. i czy ponosi koszty na leczenie i zakup lekarstw, jeśli tak, należało wskazać wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków. Ponadto, wezwano wnioskodawcę także do złożenia oświadczenia, czy posiada zadłużenia w bankach lub u osób prywatnych, jeśli tak, należało wskazać u kogo, wysokość posiadanego zadłużenia, planowany termin spłaty oraz wysokość miesięcznej raty. Wezwano wnioskodawcę także do złożenia oświadczenia, czy otrzymuje pomoc od dzieci, rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 18 października 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym oświadczył, że "wnosi o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na jego koszt, bez ustalania jego możliwości płatniczych. Wnioskodawca zadeklarował możność i gotowość poniesienia pełnego kosztu ustanowienia adwokata albo radcy prawnego oświadczając, że pomoc finansowa nie jest przedmiotem jego wniosku. Wnioskodawca wskazał, że chodzi mu jedynie o "wykonanie czynności organizacyjnych koniecznych do ustanowienia adwokata i określonych w art. 253 p.p.s.a., z wyłączeniem zapłaty wynagrodzenia dla wyznaczonego adwokata lub radcy prawnego oraz z wyłączeniem wszelkiej innej pomocy finansowej". W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Warunkiem zatem koniecznym do ubiegania się o pomoc finansową ze strony państwa jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie lub poniesienia pełnych kosztów postępowania. Z użycia w tych przepisach zwrotu "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, że ustawodawca formułując cytowany wyżej przepis użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s.805). Zaznaczyć należy, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a.). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być zatem na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W niniejszej sprawie wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim wnioskodawca nie podał żadnych danych oraz okoliczności w oparciu o które można by ustalić, jaka jest jego sytuacja finansowa, rodzinna, czy majątkowa. Z tego względu, zarządzeniem z dnia 12 września 2012 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień wyszczególnionych w zarządzeniu. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie nadesłał żadnych dodatkowych informacji do nadesłania których został wezwany, co uniemożliwiło dokonanie jakiejkolwiek oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Z treści nadesłanego przez wnioskodawcę do Sądu pisma z dnia 18 października 2012 r. wynika natomiast, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek z art. 246 p.p.s.a., aby mógł uzyskać prawo pomocy. Wnioskodawca oświadczył bowiem, że jest w stanie samodzielnie ponieść koszty związane z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego oraz że pomoc finansowa nie jest przedmiotem jego wniosku. Wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez samo ustanowienie adwokata obejmujące jedynie wykonanie czynności organizacyjnych koniecznych do ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z wyłączeniem zapłaty wynagrodzenia dla wyznaczonego pełnomocnika. Z treści złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika zatem, że w obecnej sytuacji finansowej jest on w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika samodzielnie, a zatem nie spełnia on przesłanek wskazanych w treści art. 246 § 1 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że Sąd nie ma możliwości "ustanowienia pełnomocnika na koszt skarżącego", jak wnosi o to wnioskodawca. Tylko w sytuacji spełnienia przez stronę przesłanek wynikających z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznawane jest stronie prawo pomocy w określonym zakresie. Dopiero, gdy przyznane zostanie stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika Sąd zwraca się wówczas do właściwego organu samorządu zawodowego w celu wyznaczenia pełnomocnika z urzędu. Skoro zatem wnioskodawca chce aby w sprawie reprezentował go pełnomocnik i jest w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika powinien samodzielnie dokonać wyboru pełnomocnika i zwrócić się do niego z prośbą o reprezentowanie go w sprawie. W świetle powyższego stwierdzono zatem, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku bowiem brak jakichkolwiek danych uniemożliwia rozpoznanie wniosku. Ponadto z treści pisma z dnia 18 października 2012 r. wynika, że wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, a zatem nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.