VII SA/Wa 1047/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi (...) na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lutego 2015 r. znak(...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlane postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 kpa, po rozpatrzeniu wniosku D.W. i M.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2014r., [...] umarzające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie PINB w T. z dnia [...]września 2004r. nr [...] w przedmiocie przekazania[...] WINB wniosku D.W. z dnia [...] lipca 2004r. (o wyłączenie M.A.- PINB w T. od załatwienia spraw dotyczących robót budowlanych przy podwyższeniu działki nr [...] w N. przez D.i M.W., M.W. i J.W. oraz wykonaniu przyłączy wodociągowych na działce nr [...] w N.), w celu rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Pismem z dnia [...] kwietnia 2005r. GINB zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek D.W. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia nr[...]. Z uwagi na zaskarżenie postanowienia nr [...] postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2005r., (utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] lipca 2005r.), GINB zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia . Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 maja 2009 r., II SA/Wr 198/05, WSA we Wrocławiu oddalił skargę D.W. na postanowienie nr[...]. Organ podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Dalej organ podniósł, że stosownie do art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale i inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Następnie powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009r., I OPS 6/09. Organ stwierdził, że analiza zarzutów skarżących dotyczących postanowienia z dnia [...] stycznia 2005r. oraz rozważań WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 12 maja 2009r. wskazuje, że okoliczności te stanowiły przedmiot badania Sądu. Z tych też względów uznał, że wszczęte wnioskiem D.W. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] stycznia 2005r. nr [...] należy umorzyć na podstawie art. 105 w związku z art. 126 kpa. Skargę na to postanowienie wnieśli D.W., M.W., M.W. i J.W. wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem skarżących zaskarżone postanowienie jest niesprawiedliwe, rażąco narusza prawo. Podnieśli, że wszystkie postanowienia wydane w przedmiotowej sprawie są nieważne i nie odpowiadają Prawu budowlanemu i art. 107 § 3 kpa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał przedstawione stanowisko i w niósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r. poz. 718ze zm.), dalej p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obiegu prawnego, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015r., utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2014r. umarzające postępowanie wszczęte w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005r. nr [...] Zaznaczyć należy, że postanowienie [...]WINB z dnia [...] stycznia 2005r. nr[...], było przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 12 maja 2009r. sygn. akt II SA/Wr 198/05 oddalił skargę D.W. Powyższe ma kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie stwierdzenia nieważności odnośnie opisanego postanowienia, a tym samym możliwości stwierdzenia nieważności postanowienia. Zauważyć należy, iż zagadnienia tego dotyczy uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09. Zgodnie z powołaną uchwałą, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno skutkować odmową wszczęcia przez organ postępowania administracyjnego, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na uprzednio wydany wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W motywach tejże uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, której zgodność z prawem była już pozytywnie zweryfikowana przez sąd administracyjny, podlega tylko takim ograniczeniom, które z jednej strony wyznacza zakres dokonanej przez sąd kontroli, z drugiej fakt korzystania przez kształtujące je wyroki z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. W uchwale wskazano również, że związanie organu oceną prawną odnosi się do uzasadnienia zapadłego wyroku, gdyż w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Treść uzasadnienia pozwala na ustalenie, co sąd wziął pod uwagę uwzględniając lub oddalając skargę. Zauważyć również należy, iż sąd administracyjny oddalając skargę bada nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale niezależnie od tych zarzutów poddaje ocenie wszystkie inne okoliczności w sprawie dokonując oceny zaskarżonej decyzji/postanowienia pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego, jak również prawidłowości przyjętej przez organ procedury. Do tego zobowiązuje go art. 134 § 1 ppsa, zgodnie z którym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Z tego względu sąd oddalając skargę uznaje, że decyzja/postanowienia odpowiada prawu. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji/postanowienia albo stwierdzenie ich nieważności. Jego istotną treścią jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji/postanowienia ostatecznej nie były one prawnie wadliwe z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności aktów administracyjnych. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne powinno być stwierdzenie nieważności decyzji/postanowienia, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 kpa. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji/postanowienia, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ponadto, stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie organu oceną prawną wyrażoną w wyroku może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w prawem przewidzianym trybie. Zgodnie zaś z art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana (por. B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Mając powyższe rozważania na względzie, stwierdzić należy, iż oddalenie skargi D.W. na postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. z dnia [...] stycznia 2005r. nr[...], przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zamknęło organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności postanowienia, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku Sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próba stwierdzenia nieważności postanowienia rozpoznawanego już wcześniej przez sąd (który oddalił skargę na niezgodność tego postanowienia z prawem) byłaby w istocie w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu. Jakkolwiek Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w niniejszej sprawie, decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia, zamiast mając odmówić wszczęcia postepowania w trybie art. 61a § 1 kpa, to uchybienie to pozostaje bez istotnego wpływu na ocenę prawidłowości kontrolowanego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009r., sygn. akt I OPS 6/09). Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organ nie przeprowadził weryfikacji postanowienia przez pryzmat istnienia kwalifikowanych wad z art. 156 § 1 kpa, ale pod kątem dopuszczalności wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.