VII SA/Wa 1050/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego oddala skargę Przedmiotem skargi K. K. - B. ("skarżący") jest postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej ("Minister") znak: [...] z [...] marca 2021 r., zawieszające postępowanie odwoławcze w następującym stanie sprawy: Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z [...] lipca 2020 r., znak:[...], podjętym na podstawie art. 6b ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 3 i art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm. – dalej jako: "ustawa o rehabilitacji") zaliczył skarżącego do stopnia niepełnosprawności lekkiego, na stałe, wskazując symbol przyczyny niepełnosprawności [...]. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], rozpoznając odwołanie skarżącego, orzeczeniem z [...] października 2020 r., znak: [...] uchylił orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] lipca 2020 r. w całości i orzekł o zaliczeniu skarżącego do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego, do dnia 30 czerwca 2023 r., podając symbol przyczyny niepełnosprawności [...]. Pismem z [...] grudnia 2020 r. skarżący wniósł od powyższego orzeczenia z [...] października 2020 r. odwołanie do Sądu Rejonowego w [...]. Jednocześnie pismem z tej samej daty skarżący złożył do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wniosek o zmianę w trybie art. 155 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego orzeczenia z [...] października 2020 r. w części dotyczącej stopnia niepełnosprawności, wnioskując o zmianę na stopień znaczy, w efekcie o zmianę wskazań zawartych w pkt 7, 9 i 10 ww. orzeczenia poprzez wpisanie odpowiednio: wymaga, spełnia, wymaga. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] decyzją z [...] stycznia 2021 r., znak: [...], podjętą na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") odmówił zmiany orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] października 2020 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że w art. 155 k.p.a. nie można upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją administracyjną, niejako w kolejnej instancji. Przedmiotem postępowania w tym trybie jest wyłącznie przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Dodał też, że orzeczenia wydawane przez Powiatowe i Wojewódzkie Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności są specyficznymi decyzjami administracyjnymi, których zmiana za każdym razem pociąga za sobą konieczność zbadania zgromadzonej dokumentacji medycznej. Podał także, że orzeczenie o niepełnosprawności czy stopniu niepełnosprawności nie jest orzeczeniem uznaniowym. Podniósł w efekcie, że w przypadku wydania decyzji w trybie art. 155 k.p.a. organ nie może dokonać ponownej merytorycznej analizy dokumentacji medycznej w odniesieniu do przepisów ustawy o rehabilitacji. Dodał, że analiza stanu zdrowia (skarżącego) w odniesieniu do ww. przepisów została dokonana dwukrotnie przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego. Po raz pierwszy w dniu posiedzenia składu orzekającego rozpatrującego odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] Ponowna analiza dokumentacji miała zaś miejsce w momencie złożenia odwołania do sądu od orzeczenia wydanego w drugiej instancji, kiedy to Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] rozpatrywał możliwość zmiany przedmiotowego orzeczenia w trybie tzw. autokontroli na podstawie art. 4779 Kodeksu postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 ze zm. – dalej jako: "k.p.c."), przekazując odwołanie skarżącego do Sądu Rejonowego w [...]. Organ przyjął tym samym, że wnioskowana zmiana decyzji byłaby działaniem z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] lutego 2021 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z[...]stycznia 2021 r. Minister postanowieniem znak: [...] z [...]marca 2021 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 101, art. 127 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a. zawiesił postępowanie odwoławcze z odwołania skarżącego od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2021 r. Uzasadniając powyższe postanowienie Minister wskazał, że od orzeczenia z [...] października 2020 r. wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] skarżący złożył odwołanie pismem z [...] grudnia 2020 r. do Sądu Rejonowego w [...]. Sąd pracy i ubezpieczeń społecznych jest organem władzy sądowniczej, któremu na mocy ustawy o rehabilitacji powierzono kontrolę orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Przeniesienie zatem sprawy na drogę postępowania przed sądem powszechnym powoduje przejęcie sprawy do pełnego rozpoznania w zwykłej procedurze i kończy tę sprawę orzeczeniem rozstrzygającym o żądaniu strony. Zdaniem Ministra powyższe powoduje, że był on zobligowany zawiesić postępowanie uznając, że w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w [...], którego rozstrzygnięcie ma wpływ na zakończenie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ i wydania stosownej decyzji administracyjnej. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12, art. 75, art. 77, art. 80, "art. 97 ust. 1 pkt 4" k.p.a. w zw. z art. 66 i art. 6c ust 8 ustawy o rehabilitacji oraz art. 47713 ust. 1 k.p.c. i art. 7 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącego postępowanie toczące się przed sądem cywilnym z odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w trybie art. 6c ust. 8 ustawy o rehabilitacji nie stanowi zagadnienia wstępnego względem postępowania toczącego się w trybie art. 155 k.p.a. przed organem administracji publicznej, gdyż są to dwa oddzielne, różne i niekonkurencyjne tryby postępowania. Udzielając odpowiedzi na skargę w dniu [...] maja 2021 r., Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, gdyż w jego ocenie rozstrzygnięcie przez Sąd Rejonowy w [...] z odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] października 2020 r. stanowi zagadnienie wstępne, którego rozpatrzenie ma wpływ na zawieszone postępowanie nadzwyczajne prowadzone przez Ministra Rodziny i Polityki Społecznej od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2021. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra z [...] marca 2021 r. o zawieszeniu postępowania odwoławczego z odwołania skarżącego od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2021 r., odmawiającej zmiany w trybie art. 155 k.p.a. orzeczenia tego ostatniego organu z [...] października 2020 r. o zaliczeniu skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 30 czerwca 2023 r. Powodem zawieszenia postępowania odwoławczego z odwołania od decyzji wydanej w ww. trybie nadzwyczajnym (o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej) było ustalenie, że kwestionowana w tym trybie decyzja została na skutek odwołania skarżącego zaskarżona do Sądu Rejonowego w [...] (v. w aktach odwołanie skarżącego, odpowiedź organu do Sądu Rejonowego w [...] na to odwołanie, pismo organu z 12 stycznia 2021 r. przekazujące ww. odwołanie). Przyjmując pierwszeństwo postępowania odwoławczego, Minister za konieczne uznał w efekcie zastosowanie w sprawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Sąd, oceniając zaskarżone orzeczenie, podziela wskazane stanowisko Ministra i stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy należało zawiesić wszczęte w trybie nadzwyczajnym postępowanie administracyjne, mające doprowadzić do wzruszenia ostatecznej decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] października 2020 r. Rozwijając tę ocenę Sąd zauważa, że nadzwyczajny tryb postępowania uregulowany w art. 155 k.p.a. może być skutecznie uruchomiony jedynie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Wprawdzie atrybutu tego nie można odmówić ww. decyzji z [...] października 2020 r., wydanej po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Niemniej rozważając możliwość kontynuowania postępowania w oparciu o art. 155 k.p.a. w stosunku do orzeczenia z [...] października 2020 r., słusznie na etapie rozpatrywania odwołania wzięto pod uwagę równolegle uruchomione przez skarżącego (i prowadzone) postępowanie, zmierzające także do "zmiany" ww. orzeczenia, a to przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Okoliczność ta jest istotna, albowiem na skutek wskazanego postępowania przed Sądem Rejonowym w [...] może dojść do eliminacji orzeczenia objętego wnioskiem skarżącego złożonym w oparciu o art. 155 k.p.a. Co więcej, wskazane postępowanie sądowe z odwołania skarżącego ma charakter "szerszy" od trybu przewidzianego w art. 155 Kodeksu, jako kończące sprawę w trybie zwykłym. Stanowi o tym art. 477¹⁴ § 2 k.p.c., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję organu rentowego lub zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy. Uruchomione, ale prawomocnie niezakończone, postępowanie sądowe dotyczące kwestionowanego przez skarżącego orzeczenia może więc doprowadzić do wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu prawnego. Takie zaś rozstrzygnięcie uniemożliwiłoby kontynuowanie postępowania w oparciu o art. 155 k.p.a. Sąd dostrzega przy tym, że wskazany tryb nadzwyczajny przewidziany w k.p.a. umożliwia wprawdzie weryfikację decyzji ostatecznych, ale wyłącznie w kontekście przesłanek w nim określonych; nadto – prawna możliwość zastosowania tego trybu (na co zasadnie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę) uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. Zatem tylko pozostawienie wskazanego orzeczenia z [...] października 2020 r. w obrocie prawnym (poprzez jego podtrzymanie przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych na skutek oddalenia odwołania), pozwoliłoby organowi administracji publicznej na dalsze prowadzenie/kontynuowanie postępowania w uruchomionym z wniosku skarżącego w ww. trybie nadzwyczajnym. W tych okolicznościach Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a argumenty skargi nie są trafne. Dla zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ważny okazał się bowiem wskazany "zbieg" postępowań. Uwzględniając zaś, że tryb odwoławczy (tu: do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych), ma pierwszeństwo przed trybami nadzwyczajnymi uregulowanymi w k.p.a. (a to - wobec jego zakresu i uprawnień sądu), wywołane przez skarżącego postępowanie sądowe należało uznać za mające wpływ na równolegle prowadzone postępowanie przed organami administracji publicznej w oparciu o art. 155 k.p.a. Inaczej mówiąc: rozstrzygnięcie odwołania strony od orzeczenia z [...] października 2020 r. stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w niniejszej sprawie i uzasadniało zastosowanie tego przepisu w tym postępowaniu. Oceny tej nie zmienia powołany w skardze przepis art. 477¹³ § 1 k.p.c., zgodnie z którym zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zaskarżonego orzeczenia przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji lub orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana lub wykonanie decyzji lub orzeczenia nie ma wpływu na bieg sprawy. Przepis ten odnosi się do postępowania przed sądem powszechnym m.in. w przypadku zmiany przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zaskarżonego do tego sądu orzeczenia. Nie reguluje sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie, tj. prowadzonej z wniosku opartego na art. 155 k.p.a., w której nie doszło na etapie I instancji do wzruszenia orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, zakwestionowanego w ww. żądaniu sformułowanym na podstawie art. 155 k.p.a. a jednocześnie zaskarżonego do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o oddaleniu skargi.