VII SA/Wa 1057/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Marzena Godlewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala. Decyzją z dnia [...] marca 2000 roku, Nr [...] Prezydent Miasta W. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółce z o.o. "L." pozwolenia na budowę budynku mieszkalno - biurowego z garażem wielopoziomowym na terenie działki położonej przy ul. [...] w Gminie W. Decyzją z dnia [...] czerwca 2000 roku, Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2000 roku. Wyrokiem z dnia 05 czerwca 2001 roku, sygn. akt IV SA 1782/00 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę P. S.A. w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 roku. Pismem z dnia [...] stycznia 2004 roku H. P. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2000 roku o udzieleniu Spółce z o.o. "L." pozwolenia na budowę budynku mieszkalno - biurowego. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że jest następcą prawnym po dwóch osobach, które były współwłaścicielami nieruchomości położnej przy ul. [...] w W. Nieruchomość ta została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. u. Nr 50 poz. 279). Aktualnie toczy się postępowanie administracyjne wszczęte już w 1957 roku o przyznanie prawa wieczystego użytkowania tej działki. Cześć tej działki została wydzielona i przyłączona do działki na której zrealizowana została inwestycja przez Spółkę z o.o. "L.". Fakt ten jej zdaniem powoduje, iż przysługuje jej ochrona prawna. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podniosła też zarzuty mające jej zdaniem świadczyć o wydaniu pozwolenia na budowę z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 roku, Nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wszczęcie postępowania nieważnościowego może nastąpić tylko na wniosek strony postępowania. Stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub każdy kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Składająca wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji H. P. nie legitymuje się przymiotem strony. Nie jest ona bowiem inwestorem jak również nie legitymuje się żadnym prawem do dysponowania nieruchomością na której usytuowana jest inwestycja. Fakt wystąpienia wnioskodawcy z wnioskiem o wypłacenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przy ul. [...] obejmującej zgodnie z twierdzeniem wnioskodawczyni także cześć nieruchomości na której zrealizowana została inwestycja nie daje podstaw do uznania jej za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła H. P. podnosząc zarzut, iż twierdzenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że nie jest ona stroną postępowania jest błędne. Jej prawo własności do nieruchomości przy ul. [...] i do części nieruchomości przy ul. [...] chronione jest jako ekspektatywa na mocy art.91 kc oraz na mocy art.200 pkt.4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2004 roku podtrzymując swoje poprzednie stanowisko. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła H. P. podnosząc zarzut, iż składała wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2000 roku. Tymczasem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekał w sprawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 roku. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności zostało szczegółowo uregulowane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Przystępując do rozpoznania wniosku organ administracji musie przede wszystkim ustalić czy złożony został on przez stronę postępowania. Jeśli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie pochodzi od strony wówczas następuje odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn podmiotowych. W wyroku z dnia 08 lipca 1999 roku, sygn. akt IV SA 2152/97 (niepublikowane) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego następuje w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w rozumieniu art. 28 kpa". Zgodnie z treścią art.28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W wyroku z dnia 01 sierpnia 2001 roku, sygn. akt I SA 72/02 (niepublikowane) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "o tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki". Również w wyroku z dnia 10 sierpnia 2001 roku, sygn. akt I SA 511/00 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "o tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". W świetle art.28 ust.2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) - w brzmieniu na datę złożenia przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji - stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę mogą być więc również tylko wyżej wymienione podmioty. Skarżąca nie jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym bądź zarządcą nieruchomości na której zrealizowana została inwestycja jak też nieruchomości sąsiedniej na którą inwestycja ta mogłaby oddziaływać. Tym samym nie można uznać jej za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej na rzecz Spółki z o.o. "L.". Skarżąca jest bowiem osobą, która ma tylko roszczenia o zwrot przejętej na własność Skarbu Państwa nieruchomości lub o odszkodowanie za utraconą nieruchomość. Przytoczyć w tym miejscu należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 20 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1124/96 (niepublikowany), że "okoliczność, iż skarżący ubiega się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie uzasadnia przyjęcia, iż ma on interes prawny w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę użytkownikowi wieczystemu gruntu". Również w wyroku z dnia 01 grudnia 1998 roku, sygn. akt IV SA 2214/97 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "niezrealizowane roszczenia do nieruchomości w żadnym przypadku nie dają podmiotowi dochodzącemu dopiero ich zaspokojenia przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę". Nietrafny jest zdaniem Sądu zarzut skarżącej, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał swoja decyzję w odniesieniu nie do tej decyzji, której dotyczył jej wniosek o stwierdzenie nieważności. Skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2000 roku, Nr [...]. Z decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 roku wynika, że dotyczy ona decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 roku utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2000 roku. Skoro decyzja Wojewody [...] utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. to rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności musiało obejmować również tę decyzję. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.