VII SA/Wa 1061/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić K. L. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek K. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca w formularzu PPF wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Wskazała, że są z mężem osobami w podeszłym wieku (83 i 90 lat), posiadają niewysokie emerytury (łącznie 3 050 zł), wskazała, że ponoszą wydatki określone na kwotę 2 000 zł. Posiadają ponadto działki rolne o pow. 1 500 m2. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 31 lipca br. wnioskodawczyni została zobowiązana, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wskazania czyją własnością są lokale/domy wskazane jako miejsce zamieszkania wnioskodawczyni (ul. [...] w [...]) i adresu dla doręczeń (ul. [...] w [...]), należało wskazać na podstawie jakiego tytułu prawnego wnioskodawczyni z mężem korzystają z tych lokali/domów (najem, mieszkanie u rodziny itp.), jaka jest ich powierzchnia lub zajmowana przez wnioskodawczynię powierzchnia oraz czy wnioskodawczyni mieszka w nich z innymi osobami prowadząc wspólne gospodarstwo domowe (w takim przypadku należało wskazać dochody tych osób), - podania i wyszczególnienia kwot stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny (żywność, leki, odzież, środki czystości itp.) oraz mieszkania/domu (opłaty stałe media, telewizja, telefon itp.) i innych (ew. samochód), - wskazania czy wnioskodawczyni lub osoby pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym posiada pojazdy mechaniczne, - wskazania czy wnioskodawczyni otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc, - podania czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega, - nadesłania kopii dokumentu PIT rozliczenia podatku dochodowego za 2016 r. wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Na wykonanie ww. zarządzenia zakreślono termin 7 dni pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały. Wnioskodawczyni w piśmie, które do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło w dniu 22 sierpnia 2017 r. wskazała, że mieszkają z mężem w [...] przy ul. [...]. Lokal ten jest własnością syna Z., który umożliwił wnioskodawcom zamieszkanie w nim. Lokal ma pow. 63,1 m2.W mieszkaniu tym wnioskodawczynie mieszka z mężem. W [...] wnioskodawczyni mieszka z mężem u córki. Wskazała następujące wydatki: żywność 1 200 zł., opłaty za mieszkanie 250 zł., prąd 600 zł., leki 350 zł., telefon 100 zł., odzież i pampersy 400 zł., środki czystości 100 zł., utrzymanie samochody 300 zł (Daewoo [...]). Dodała, że nie otrzymują świadczeń z pomocy społecznej, czasami gdy brakuje im pieniędzy drobne kwoty otrzymują od dzieci. Wnioskodawczyni dodała, że do 15 października 2017 r. przebywa nad morzem i pozostałe dokumenty może przedstawić do 25 października 2017 r. po powrocie do [...]. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, aby jej sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni z mężem utrzymują się z emerytur w wysokości 3 050 zł. mieszkają w mieszkaniu będącym własnością syna. Obecnie przebywają w [...] nad morzem [...], u córki. Posiadają działki rolne o pow. 1 500 m2, samochód osobowy Daewoo [...]. Powyższe fakty wskazują, że wnioskodawczyni i jej mąż posiadają stały dochód jakim są emerytury, z których się utrzymują, posiadają także działki rolne, samochód osobowy, mają zapewnione warunki mieszkaniowe - mieszkają w domu syna, a obecnie nad morzem u córki. Wskazane okoliczności pozwalają przyjąć, że wnioskodawczyni nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należało przyznawać prawo pomocy. Zauważyć należało również, że przedstawiony wniosek nie jest do końca wiarygodny, gdyż wskazane przez wnioskodawczynię wydatki są wyższe niż osiągane dochody. Suma wydatków wskazanych w piśmie z dnia 22 sierpnia 2017 r. to kwota 3 450 zł., a suma dochodów 3 050 zł. Przy czym w przypadku wydatków należy zauważyć także na rozbieżność ich wysokości, gdyż w piśmie z dnia 22 sierpnia 2017 r. wskazano wysokość wydatków na kwotę 3 450 zł., natomiast w formularzu PPF na kwotę 2 000 zł. Ponadto należało zaznaczyć, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, a na pewno w zakresie całkowitym. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12). Wskazać zatem należało, że wnioskodawcy posiadają działki rolne o pow. 1 500 m2 które mogą wykorzystać do osiągnięcia dodatkowego dochodu. Należało również zauważyć, że na odmowne rozstrzygniecie miało również wpływ niepełne wykonanie zarządzenia z dnia 31 lipca 2015 r. i nie ustosunkowanie się do wszystkich zawartych w nim pytań. W tym zakresie należało wskazać, że brak jest dokumentów źródłowych jak dokument PIT, czy wyciągów z rachunku bankowego. Wnioskodawczyni wprawdzie zaznaczyła, że dokumenty te może dostarczyć po 25 października 2017 r. jednakże należało zauważyć, że jeżeli stronie zależy na przedstawieniu ww. dokumentów powinna przedstawić je znacznie szybciej. Z tego też względu wniosek o przedłużenie terminu na dostarczenie wskazanych dokumentów nie został uwzględniony. To wnioskodawcom powinno zależeć na wykazaniu, że wniosek jest zasadny. I na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Ponadto, co również istotne - wpis sądowy w niniejszej sprawie (w wysokości 200 zł.) jest jednym z najmniejszym ze wpisów w postępowaniu sądowo-administracyjnym, który jest w zasięgu możliwości finansowych strony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.