VII SA/Wa 1063/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Asesor WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2005 r. sprawy ze skargi D.G. i P.C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2004 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki wiaty skargę oddala. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2004 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania D.G. i P.C. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia [...] stycznia 2002 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2001 r. nakazującej rozbiórkę wiaty o wymiarach 10,0 m x 14,0 m i wysokości 5 m, zlokalizowanej na części działki oznaczonej Nr geodezyjnym [...] w R. przy ul. D. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż D.G. oraz P.C. złożyli wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002 r. i umożliwienie im zalegalizowania wiaty w oparciu o art. 155 Kpa. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2002 r., wyjaśniając iż legalizacja obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę leży w interesie prywatnym strony, a nie w interesie społecznym. Organ odwoławczy wskazał, iż zastosowanie trybu przewidzianego w art. 155 Kpa wymaga uzyskania zgody wszystkich stron postępowania na uchylenie decyzji ostatecznej. Tymczasem z akt sprawy wynika brak takiej zgody B. i M. P., co przesądza o trafności podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Zdaniem organu literalne odczytanie przepisu art. 48 Prawa budowlanego -wskazujące na jego bezwzględnie obowiązujący charakter - nie przewiduje możliwości oceny interesu społecznego, czy też interesu strony, o których mowa w art. 155 Kpa. Organ wyjaśnił także, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie przepisu art. 155 Kpa nie mogą być rozważane merytoryczne zarzuty dotyczące sprawy nakazu rozbiórki, bowiem postępowanie to nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy. Z tych względów nie może być brana pod uwagę argumentacja skarżących o zgodności przeznaczenia przedmiotowego obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, czy też dotyczące walorów estetycznych obiektu poparta opiniami organów, czy też mieszkańców. Odnosząc się do kwestii legalizacji samowoli budowlanej podniesionej w odwołaniu, organ wyjaśnił z uwagi na przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 80 poz. 71 8) do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę - zakończonych decyzją ostateczną wydaną przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie stosuje się znowelizowanego przepisu art. 48 Prawa budowlanego. Skargę na powyższą decyzję wnieśli D.G. i P.C. zarzucając jej naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej, naruszenie art. 155 Kpa w zw. z art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem skarżących interpretacja organu art. 155 Kpa w zakresie uzyskania zgody wszystkich stron na uchylenie decyzji ostatecznej jest wadliwe, a nadto B. i M. P. nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa, bowiem decyzja nakazująca rozbiórkę w zakresie materialnym dotyczyła wyłącznie skarżących. Skarżąca zarzuca nadto, iż organy nie zauważyły zmiany ustawy Prawo budowlane w dniu 27 marca 2003 r., bezpodstawnie pozbawiając skarżących możliwości legalizacji samowoli budowlanej w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego w nowym brzmieniu, czym naruszyły art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a stosownie do treści art. 16 § 2 Kpa i art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) tylko w takim zakresie jest możliwa jej kontrola sądowa. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] października 2001 r. w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego nakazał D. i P. C. dokonanie rozbiórki wiaty o wymiarach 10,0 m x 14,0 m i wysokości 5 m zlokalizowanej na części działki gruntu oznaczonej Nr geodezyjnym [...] w R. przy ul. D. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002 r. Na wniosek skarżących przeprowadzono postępowanie w sprawie uchylenia wymienionej decyzji ostatecznej, w wyniku którego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - jako organ właściwy dla postępowania w trybie art. 155 Kpa w stosunku do decyzji, którą sam wydał - odmówił uchylenia w/w decyzji. Art. 48 Prawa budowlanego obowiązującego w dacie wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2002 r. ustanowił dla organów nadzoru budowlanego bezwzględny obowiązek wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu wybudowanego w ciągu ostatnich 5 lat bez pozwolenia, nie stanowiąc od tej reguły żadnego wyjątku. Wyłącznym celem zastosowania tego przepisu jest usunięcie skutków wywołanych naruszeniem prawa budowlanego, a nie represjonowanie sprawcy samowoli. Sąd w składzie orzekającym podziela w całości stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 1999 r. PZ/98 (OTK 1999/1/2), iż władcza ingerencja państwa w sferę praw jednostki jest w tym przypadku "konsekwencją uprzedniego sprzecznego z prawem zachowania jednostki". Poprzez zastosowanie któregokolwiek z nadzwyczajnych trybów zmiany bądź uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej (z art. 154 Kpa lub art. 155 Kpa) nie można sanować takich zachowań jednostek, które prowadzą do powstania samowoli budowlanej. Takie postępowanie prowadziłoby do ominięcia złożonego, przewidzianego ustawą postępowania w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę. Należy więc stanowczo podkreślić, iż w sprzeczności z porządkiem prawnym pozostawałaby możliwość uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, w trybie art. 155 Kpa (czy też art. 154 Kpa). Na marginesie należy wyjaśnić, iż stanowisko skarżących o braku przymiotu strony B. i M. P. jest całkowicie chybione, bowiem w wyniku wydania decyzji nakazującej rozbiórkę nabyli oni prawo żądania realizacji rozbiórki co uzasadnia ich interes prawny w toczącym się postępowaniu, zaś krąg uczestników postępowania prowadzonego w trybie art. 155 Kpa jest tożsamy z postępowaniem o nakazanie rozbiórki. Całkowicie pozbawione podstaw prawnych jest stanowisko skarżących o konieczności stosowania przez organ znowelizowanego art. 48 Prawa budowlanego umożliwiającego im legalizację samowoli budowlanej. Zmiana brzmienia art. 48 Prawa budowlanego nastąpiła na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 80 poz. 718) i weszła w życie w lipcu 2003 r. Zastosowanie więc przepisów znowelizowanej ustawy do spraw zakończonych decyzją ostateczną przed wejściem w życie nowelizacji nawet gdyby było możliwe w oparciu o art. 154 lub 155 Kpa, naruszyłoby fundamentalną zasadę lex retro non agit (prawo nie działa. wstecz). Reasumując brak możliwości uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki wydanej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w trybie art. 155 Kpa (oraz art. 154 Kpa) czyni skargi całkowicie niezasadną. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270.