VII SA/Wa 1066/07

WyrokWSA w Warszawie2007-09-20

Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Leszek Kamiński, Paweł Groński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąsiedzi inwestora, którzy nie byli stronami postępowania o pozwolenie na użytkowanie budynku, mogą być stronami postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji, jeśli podnoszą zarzuty naruszenia ich interesów prawnych wynikających z przepisów techniczno-budowlanych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 105 i 157 KPA, umarzając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Mimo że nowelizacja Prawa budowlanego z 2003 r. ograniczyła krąg stron postępowania o pozwolenie na użytkowanie do inwestora, nie można w sposób automatyczny odmawiać statusu strony w postępowaniu nadzwyczajnym (nieważnościowym) osobom trzecim, które podnoszą zarzuty naruszenia ich interesów prawnych wynikających z przepisów techniczno-budowlanych, zwłaszcza gdy decyzja została wydana w stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją.
Stan faktyczny
Skarżący H. i A. P. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty K. z 2000 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie domu mieszkalnego, zarzucając naruszenie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących usytuowania budynku względem granicy działki. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie, uznając skarżących za niebędących stronami w świetle art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. WSA w Warszawie uchylił obie decyzje, uznając, że skarżący powinni byli być traktowani jako strony postępowania nieważnościowego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Asesor WSA Paweł Groński (spr.), Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi H. i A. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2007 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących H. i A. P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco. Decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] Starosta K. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm.) i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie domu mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego na posesji nr [...] przy ul. [...] w P. (nr ew. [...] obręb [...]), udzielił S. i A. R. pozwolenia na użytkowanie ww. domu. W uzasadnieniu organ podniósł, iż na wniosek S. i A. R. Naczelnik Miasta P. decyzją z dnia [...] stycznia 1988 r. nr [...] udzielił wnioskodawcom pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego na działce nr [...] obręb [...] w P. zdrój przy ul. [...]. W trakcie realizacji ww. inwestycji S. i A. R. odstąpili od warunków określonych w pozwoleniu na budowę i zatwierdzonej dokumentacji projektowej. Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. nałożył na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku. W dniu 9 marca 1999 r. akta sprawy zostały przekazane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., który - po przedłożeniu przez inwestora wszystkich dokumentów - zakończył swoje postępowanie w sprawie i pismem z dnia 5 lipca 2000 r. przekazał sprawę do Starosty K. z wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku. Starosta K. wskazał, że w trakcie przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2000 r. oględzin stwierdzono, że obiekt nadaje się do użytkowania, a teren został uporządkowany, co biorąc pod uwagę, iż inwestor złożył wszystkie dokumenty wymagane przepisem art. 57 Prawa budowlanego stanowiło podstawę rozstrzygnięcia. Pismami z dnia 6 lipca 2006 r. oraz z dnia 16 października 2006 r. H. i A. P. będący współwłaścicielami sąsiadującej działki położonej w P. przy ul. [...] wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Podali, iż po zapoznaniu się z dokumentacją związaną z budową i powzięciu wiadomości o wydaniu decyzji Starosty K. o pozwoleniu na użytkowanie stwierdzili, iż nigdy nie wyrazili zgody na usytuowanie budynku Państwa R. w stosunku do granicy posesji ścianą z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 metry. Podnieśli, że takie posadowienie budynku jest sprzeczne z przepisem § 12 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.). Ponadto S. i A. R. całkowicie zmienili parametry pierwotnie zatwierdzonego obiektu, gdyż z udostępnionych dokumentów wynika, że przedmiotowy budynek został posadowiony niezgodnie z przepisami i pierwotnie wydanym pozwoleniem na budowę. W konsekwencji stwierdzili, że decyzja Starosty K. z dnia [...] lipca 2000 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 29 grudnia 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił H. i A. P. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności cyt. na wstępie decyzji. Po rozpatrzeniu ww. wniosku decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego -tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej kpa), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty K. z dnia [...] lipca 2000 r. udzielającej S. i A. R. pozwolenia na użytkowanie domu mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego na posesji nr [...] przy ul. [...] w P. dz. nr. [...]. W uzasadnieniu organ zacytował treść art. 105 i 28 kpa wskazując, iż bezprzedmiotowość postępowania zachodzi m. in. w przypadku, gdy postępowanie zostało wszczęte na wniosek podmiotu niebędącego stroną, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Podał, że ustawodawca w - mającym charakter przepisu szczególnego wobec przepisu art. 28 kpa - przepisie art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) dodanym w wyniku nowelizacji z dnia 27 marca 2003 r. ograniczył krąg podmiotów mogących mieć w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie status strony do inwestora. Z pozwolenia na użytkowanie nabywa bowiem prawo jedynie inwestor. Przepis ten zatem wykluczył w sprawach z zakresu pozwoleń na użytkowanie możliwość traktowania jako stronę postępowania inne poza inwestorem podmioty. Organ zwrócił jednocześnie uwagę na treść art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), zgodnie z którym do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. W konsekwencji do postępowania wszczętego na skutek wniosku H. i A. P. zastosowanie ma wskazana norma ograniczająca krąg stron tego postępowania. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że krąg uczestników postępowania biorących udział w postępowaniu zwykłym nie zawsze musi się pokrywać z podmiotami uczestniczącymi w postępowaniach nadzwyczajnych. W niniejszej sprawie organ wszczął nowe postępowanie, które zobowiązany jest prowadzić według obecnie obowiązujących przepisów, a zatem także art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego. W odwołaniu od powyższej decyzji H. i A. P. podnieśli fakt, iż decyzja Starosty K. z dnia [...] udzielająca S. i A. R. pozwolenia na użytkowanie została wydana w czasie obowiązywania Prawa budowlanego w brzmieniu z 2000 r. Dlatego jako podstawę orzekania w niniejszej sprawie należy również przyjąć przepisy wówczas obowiązujące. Ponadto zwrócili uwagę na szczególne okoliczności przedmiotowej sprawy sprowadzające się przede wszystkim do pozbawienia odwołujących się przez organ na każdym etapie postępowania statusu strony i pozbawienie ochrony ich praw. Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił argumentację przedstawioną przez organ I instancji. Ponownie zwrócił uwagę na treść przepisu art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego zawierającego jedyną normę, z której można wywodzić interes prawny do wszczęcia postępowania w analogicznych sprawach oraz zacytował kilka orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podzielających to stanowisko. Zwrócił uwagę, że wnioskodawcy nie mają statusu inwestora, a zatem nie mogą być stronami postępowania nieważnościowego, co z kolei - biorąc pod uwagę zasadę skargowości - obliguje organ do odmowy wszczęcia takiego postępowania lub umorzenia już prowadzonego. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu stwierdził, iż pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi H. i A. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie nieważności decyzji Starosty K. W obszernym uzasadnieniu skargi zawarli przede wszystkim argumenty wskazujące na rażącą wadliwość decyzji Starosty K. z [...] lipca 2000 r., która - w ocenie skarżących - usankcjonowała samowolę budowlaną. Ponownie podkreślili fakt pozbawienia możliwości uczestnictwa w postępowaniu zakończonym wydaniem wspomnianej decyzji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga powinna zostać uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 157 kpa oraz art. 105 kpa w zw. z art. 28 kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była legalności działań podjętych przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty K. z dnia [...] lipca 2000 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie domu mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego na posesji nr [...] przy ul. [...] w P. dla S. i A. R. W szczególności zaś kontroli została poddane wykluczenie przez organ możliwości zweryfikowania powyższej decyzji w postępowaniu nieważnościowym ze względu na nieprzyznanie H. i A. P. statusu strony takiego postępowania. Zdaniem Sądu taka odmowa możliwości weryfikacji decyzji w rozstrzyganej sprawie nie jest właściwa. W oparciu o art. 157 § 3 organ administracji publicznej odmawia wszczęcia postępowania nieważnościowego, natomiast wszczęte umarza m. in. z przyczyn podmiotowych, czyli gdy osoba występująca z żądaniem stwierdzenia nieważności określonej decyzji nie jest stroną w sprawie. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle obowiązującego porządku prawnego i utrwalonych poglądów doktryny oraz judykatury nie ulega wątpliwości, że interes prawny powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie, czy skargę. Podkreślany jest w szczególności realny i aktualny charakter interesu prawnego wynikający z zastosowania konkretnej normy prawnej. Należy przy tym zaznaczyć także, iż interes prawny powinien mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony o jego naruszeniu, czy wreszcie jej woli prowadzenia określonego postępowania. Wreszcie od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Nie ulega wątpliwości, że w obecnym stanie prawnym w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie strona może wywodzić swój interes prawny z przepisu szczególnego w stosunku do art. 28 kpa, czyli art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, zgodnie z którym stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. W świetle tego przepisu należy stwierdzić, że ustawodawca dokonując nowelizacji -ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw- ograniczył krąg podmiotów, które mogą być stronami w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie wyłącznie do inwestora. W związku z powyższym nie wywołuje również wątpliwości interpretacyjnych (clara non sunt interpretanda), że w postępowaniu, którego przedmiotem jest zezwolenie na użytkowanie, wszczętym po wejściu w życie wspomnianej nowelizacji stroną może być wyłącznie inwestor. Tym niemniej podkreślenia wymaga, że należy odróżnić wspomniane postępowanie od postępowania nadzwyczajnego dotyczącego decyzji wydanej w stanie prawnym obowiązującym przed cytowaną nowelizacją, gdy dodatkowo decyzja zezwalająca na użytkowanie stanowi nieodłączny element szeroko rozumianego postępowania zainicjowanego wnioskiem o pozwolenie na budowę, a konieczność jego uzyskania wynika z nieprawidłowości powstałych w trakcie realizacji inwestycji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2006 r. II OSK 617/05). Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie S. i A. R. realizujący inwestycję na podstawie pozwolenia na budowę wydaną przez Naczelnika Miasta P. z dnia [...] stycznia 1988 r. odstąpili znacznie od zatwierdzonego tą decyzją projektu wywołując stan faktyczny, w którym organy nadzoru budowlanego zobowiązane były zakończyć postępowanie dotyczące całego procesu inwestycyjnego odpowiednim rozstrzygnięciem w postaci decyzji w sprawie użytkowania realizowanego obiektu budowlanego. W konsekwencji, jakkolwiek inwestorzy nie działali w ramach samowoli budowlanej, gdyż dysponowali ostateczną decyzją z [...] stycznia 1988 r., to jednak swoim działaniem spowodowali, iż w istocie zobowiązani byli uzyskać od organów nadzoru decyzję umożliwiającą zalegalizowanie pozadecyzyjnych, a zatem pozaprawnych działań budowlanych. Z akt sprawy wynika, iż działania te mogły także naruszać uzasadnione interesy osób trzecich, ze względu na istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego mogące mieć wpływ na znaczne pogorszenie warunków użytkowych nieruchomości sąsiednich. Jak wynika bowiem z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 1994 r. inwestorzy zmienili usytuowanie budynku, dobudowali od strony północnej budynek gospodarczy, zmienili usytuowanie otworów okiennych i drzwiowych oraz wybudowali dodatkową lukarnę połaci dachowej. Postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie domu mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego na posesji nr [...] przy ul. [...] w P. wszczęte w czasie obowiązywania ustawy Prawa budowlane z 1974 r. (decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1994 r. nakładająca na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie) zakończyło się wydaniem decyzji Starosty K. z dnia [...] lipca 2000 r. Należy zwrócić uwagę, że w dacie wydania decyzji zezwalającej na użytkowanie obowiązywał stan prawny, który nie zawężał kręgu stron do inwestora. Skarżący zatem dysponowali interesem prawnym stanowiącym podstawę do uznania ich za stronę w oparciu o ogólną normę wyrażoną w art. 28 kpa, jednakże zostali pozbawieni możliwości udziału w przedmiotowym postępowaniu najpierw przez organ, który całkowicie pominął skarżących w postępowaniu, a następnie w wyniku zmiany prawa, czyli nowelizacji Prawa budowlanego dokonanej w 2003 r. Bez wątpienia sprawa o stwierdzenia nieważności decyzji jest nową sprawą administracyjną, a organy powinny ustalić interes prawny strony w oparciu o obowiązujący stan prawny w dacie orzekania, tym niemniej nie może tego czynić w zupełnym oderwaniu od całości akt postępowania a w szczególności od decyzji, której to postępowanie nieważnościowe dotyczy. Taki pogląd wyraził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 2007 r. II OSK 777/06, który jednocześnie zwrócił uwagę, że "(...) wykładni przepisów Prawa budowlanego dotyczących pozwolenia na użytkowanie nie można dokonywać w oderwaniu od całego systemu prawnego określonego w przepisach omawianej ustawy jako procesu inwestycyjnego." Stroną w postępowaniu nadzwyczajnym jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną decyzją ale każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Przede wszystkim - jak podniósł NSA w powołanym wyżej wyroku- interes prawny wynika również z ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 Prawa budowlanego, gdy wiąże się to jednocześnie z naruszeniem określonej normy prawa materialnego indywidualizującej ten interes. Jak wskazano wyżej kwestionowana decyzja Starosty K. została wydana przed dniem [...] lipca 2003 r., a zatem gdy przepis art. 59 Prawa budowlanego nie ograniczał stron postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Jednocześnie z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności wynika, iż wskazują oni w sposób jednoznaczny na naruszenie swoich interesów z powodu znacznego zbliżenia do granicy działki ściany budynku z otworami okiennymi co wynika z nieprzestrzegania konkretnych przepisów techniczno-budowlanych regulujących warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W świetle powyższych rozważań należy uznać, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły przepis art. 105 kpa stwierdzając, iż H. i A. P. nie dysponują interesem prawnym w postępowaniu nieważnościowym dotyczącego decyzji Starosty K. z dnia [...] lipca 2000 r. Przyjęcie odmiennego stanowiska, a w szczególności zastosowany przez organy automatyzm procesowy polegający na odmowie przyznania statusu strony wyłącznie ze względu na zmianę przepisów prawa bez dokonania wnikliwej oceny etapu wstępnego badania sprawy i interesu prawnego zgłaszającego żądanie powoduje w rzeczywistości całkowite pozbawienie żądającego możliwości weryfikacji legalności decyzji, nawet w przypadku naruszenia prawa, w tym jej uzasadnionych interesów, jako władających sąsiednią działką. Legalność postępowania administracyjnego uwarunkowana jest koniecznością badania każdej indywidualnej sprawy przez organ administracji publicznej w sposób wnikliwy i uwzględniający jej specyfikę oraz wszystkie okoliczności składające się na całokształt stanu faktycznego. Ze szczególną zaś ostrożnością organ zobowiązany jest badać interes prawny wnioskodawcy w przypadkach analogicznych do rozpatrywanej sprawy, gdy wskutek błędów organu, a następnie zmiany prawa strona została w istocie pozbawiona możliwości dochodzenia swoich praw zagwarantowanych nie tylko w podstawowych regułach postępowania administracyjnego, ale wynikających z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. Odnosząc się do zarzutów skarżących dotyczących pozbawienia przez organ możliwości uczestniczenia na prawach strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Starosty K. z dnia [...] lipca 2000 r. należy wskazać, iż wprawdzie okoliczność ta stanowi przesłankę do ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a nie stwierdzenia nieważności. Tym niemniej z całości akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że również w tym postępowaniu organ z jednej strony przyznał, iż decyzja Starosty K. z dnia [...] lipca 2000 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa, jednakże z drugiej jednoznacznie odmówił H. i A. P. statusu strony (vide uzasadnienie decyzji, w którym organ stwierdza m. in. cyt: "Tak więc, gdyby nawet pominąć podstawową przeszkodę, jaką jest zapis art. 146 § 1 kpa, wznowione postępowanie w przedmiocie oddania do użytku budynku P. R. przeprowadzone by było tylko z udziałem inwestora i zakończyłoby się wydaniem takiej samej decyzji."). W konsekwencji przyjęcie stanowiska organu prowadzi do sytuacji, w której strona nie może zweryfikować decyzji wydanej przez Starostę K. i dochodzić swoich praw bez względu na rodzaj nadzwyczajnego postępowania. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie z całości akt wynika, że H. i A. P. mają interes prawny w żądaniu weryfikacji legalności decyzji Starosty K. z dnia [...] lipca 2000 r. Dlatego organ prowadzący postępowanie nie może uznać jego bezprzedmiotowości, lecz powinien dokonać kontroli weryfikowanej decyzji pod kątem wystąpienia ewentualnych przesłanek z art. 156 kpa. Jedynie tak zakończone postępowanie nadzwyczajne -oczywiście bez przesądzania jego rezultatu - odpowiadać będzie w niniejszej sprawie zasadzie praworządności. Ustosunkowując się natomiast do kwestii powołanych przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy podkreślić, że jakkolwiek nie można podważyć roli, jaką odgrywa orzecznictwo sądowoadministracyjne w kształtowaniu ugruntowanych poglądów w procesie stosowania prawa to jednak zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia wyłącznie w sprawie, w której to konkretne orzeczenie zostało wydane. Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd nie podzielił poglądu sprowadzającego się do stwierdzenia, iż w każdym przypadku, niezależnie od okoliczności sprawy, zastosowanie znajdzie przepis art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego ograniczający krąg stron wyłącznie do inwestora. Powołanie wspomnianych orzeczeń sądowoadministracyjnych przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego potwierdza jedynie konieczność rozpatrzenia każdej indywidualnej sprawy w sposób wnikliwy przy uwzględnieniu jej specyfiki i wszystkich okoliczności, przede wszystkim zaś mając na względzie podstawowe reguły postępowania administracyjnego polegające m. in. na procedowaniu w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa) oraz uwzględnianiu słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa). Reasumując, zarówno zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jak też poprzedzająca ją decyzja dotknięte są wadami uzasadniającymi ich uchylenie i wyeliminowanie z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 w zw. z art. 132 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło