VII SA/Wa 1066/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-21

Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca usunięcie nośników reklamowych z terenu zabytkowego Zespołu [...] jest zgodna z prawem, jeśli zostały one umieszczone bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego, a strona skarżąca twierdzi, że organ nie ustosunkował się do jej wniosku o wydanie pozwolenia?
Ratio decidendi
Decyzja nakazująca usunięcie nośników reklamowych z terenu zabytkowego jest zgodna z prawem, jeśli zostały one umieszczone bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego. Brak pozwolenia stanowi naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a organ ma obowiązek nakazać przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu. Okoliczność, że strona skarżąca nie uzyskała odpowiedzi na swój wniosek o pozwolenie w formie przewidzianej przepisami, nie zwalnia jej z odpowiedzialności za brak takiego pozwolenia, a w przypadku bezczynności organu mogła ona złożyć skargę na bezczynność.
Stan faktyczny
Spółka [...] Sp. z o.o. złożyła skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymującą w mocy decyzję Konserwatora Zabytków nakazującą usunięcie trzech nośników reklamowych z terenu Zespołu [...] wpisanego do rejestru zabytków. Spółka twierdziła, że organ nie ustosunkował się do jej wniosku o pozwolenie na umieszczenie reklam i że jej działania były wynikiem bezprawnego działania organu pierwszej instancji. Sąd oddalił skargę, uznając, że umieszczenie reklam bez wymaganego pozwolenia stanowiło naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego skargę oddala [...] Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 162, poz. 1568 ze zm.) w związku z § 2 pkt 1 lit. g) porozumienia z dnia [...] czerwca 2005 r. w sprawie powierzenia miastu [...]prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Wojewody [...], realizowanych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zawartego pomiędzy Wojewodą [...] a miastem [...] (Dz.Urz. Woj. [...]) z aneksami do tego porozumienia z dnia [...] czerwca 2006 r. (Dz.Urz. Woj. [...]),[...] grudnia 2007 r. (Dz.Urz. Woj. [...]) oraz z dnia [...] lipca 2010 r. (Dz.Urz. Woj. [...]), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nakazał [...]Sp. z o.o. w [...], przywrócić zabytek do poprzedniego stanu, poprzez usunięcie trzech wolnostojących nośników reklamowych z logo [...], umieszczonych bez wymaganego prawem pozwolenia [...]Konserwatora Zabytków na terenie Zespołu [...]przy ul. [...], za ogrodzeniem wzdłuż ulicy [...]. Powyższe prace należało wykonać w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., iż w dniu 11 września 2012 r. została przeprowadzona kontrola przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami przez [...]Sp. z o. o., w zakresie reklam usytuowanych na terenie Zespołu [...] przy ul. [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że na terenie zespołu torów, za ogrodzeniem, wzdłuż ulicy [...] znajdują się nośniki reklamowe w formie słupów z tablicami, które zostały umieszczone bez wymaganego prawem pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków. W narożniku działki, u zbiegu ulic [...], za ogrodzeniem, zlokalizowany jest nośnik z logo [...] oraz drugi nośnik z logo [...] (będący przedmiotem odrębnego postępowania). W dalszej części działki w kierunku południowym umieszczone są dwa kolejne nośniki z logo [...]. Organ podkreślił, że nośniki reklamowe zostały umieszczone bez wymaganego prawem pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków. W trakcie oględzin, przeprowadzonych w dniu 4 kwietnia 2014 r. ustalono, że usytuowanie nośników reklamowych nie uległo zmianie od dnia poprzednich oględzin. Jednocześnie przedstawiciel użytkownika terenu - [...]Sp. z o.o. oświadczył, że właścicielem nośników jest [...]Sp. z o. o., natomiast nośniki użytkowane są bezumownie. Wobec powyższego, [...]Konserwator Zabytków, pismem z dnia 30 maja 2014 r. wezwał [...]Sp. z o.o., do złożenia zeznań, czy w razie wydania nakazu usunięcia nośników reklamowych ich właścicielowi, wyrazi on zgodę na przeprowadzenie prac demontażowych. Pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. [...]Sp. z o.o., oświadczyła, że wyraża zgodę na przeprowadzenie prac demontażowych nośników reklamowych. Dalej, organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zabytkiem jest cały Zespół [...]wraz z architekturą i zielenią. Postanowieniem nr [...]z dnia [...] lutego 1997 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków wyjaśnił treść decyzji o wpisie do rejestru zabytków zespołu torów. Sprecyzowano, że teren objęty wpisem do rejestru przedstawiony jest na załączonym planie, stanowiącym integralną część postanowienia. Zgodnie z tym postanowieniem, zieleń objęta wpisem do rejestru obejmuje wszystkie drzewa i krzewy występujące na terenie objętym wpisem do rejestru. Zespół [...]został wybudowany w latach 1925-1939, według projektu [...], stanowi przykład architektury funkcjonalnej okresu dwudziestolecia międzywojennego i jest najnowocześniejszym obiektem tego typu w Europie, powstałym w tym okresie. Historycznie ukształtowana przestrzeń jest świadectwem minionej epoki. Z uwagi na funkcje rekreacyjne, przeważającą część tego terenu stanowi zieleń. Zachowane relacje między architekturą, zielenią i wolną przestrzenią stanowią o wartości tego miejsca. Walory widokowe tego terenu wynikają ze współzależności tych wszystkich komponentów. Objęcie prawną formą ochrony całego terenu zespołu torów, nakłada na organy ochrony zabytków obowiązek podejmowania działań mających na celu zachowanie wartości tego zabytku. Szczególnie istotne dla zachowania tych wartości jest utrzymanie starannie zaplanowanego ładu kompozycyjnego. Nośniki reklamowe z wyeksponowanymi reklamami, usytuowane na terenie zabytkowego Zespołu [...]zaburzają ład kompozycyjny i obniżają walory widokowe tego terenu. Niekorzystnie zmieniają utrwalony historycznie wygląd zabytku, wprowadzają chaos w ukształtowaniu przestrzeni, która jest przeznaczona do zagospodarowania zielenią, i właściwego eksponowania tej zieleni. Lokalizacja reklam wzdłuż ogrodzenia nie posiada odniesienia w historycznym rozplanowaniu tego zespołu, którego zasada oparta jest na zachowaniu właściwych proporcji między architekturą, innymi obiektami i zielenią. Organ podkreślił, że powinnością organu ochrony zabytków, wynikającą z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest nie tylko ochrona zabytków przed zniszczeniem czy uszkodzeniem, ale również dbałość o wygląd zabytku. Duże wymiary oraz grafika eksponowanych plakatów, które są wyraziste i znacząco odcinające się od otoczenia, wywołują niekorzystny efekt "pierwszoplanowości" nośników reklamowych w stosunku do zieleni. W orzecznictwie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrwalił się pogląd, który głosi, że w przypadku terenów, na których również zieleń podlega ochronie konserwatorskiej, ograniczanie ekspozycji zieleni jest tak samo istotne, co ograniczanie ekspozycji architektury (por. decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r., l.dz. [...]). Organ stwierdził, że mając na celu zachowanie wartości tego obiektu, historycznie ukształtowanej przestrzeni Zespołu [...]i właściwe wyeksponowanie walorów kompozycyjnych i widokowych tego terenu, zobowiązał [...]Sp. z o.o. w [...], właściciela tych nośników reklamowych, co wynika z dokumentów przekazanych przez [...]Sp. z o.o. podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 11 września 2012 r., do ich usunięcia. Zgodnie bowiem z art. 45 ust. 2 w związku z art. 44 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami osoba, która dopuściła się naruszenia przepisów o zabytkach lub naruszyła zakres i warunki określone w pozwoleniu, jest obowiązana na swój koszt wykonać czynności nakazane w decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...]Sp. z o.o. w [...]. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 7 pkt 1, art. 45 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania [...]Sp. z o.o. w [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do przepisu art. 36 ust 1 pkt 10 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, umieszczanie na zabytku wpisanym do rejestru urządzeń technicznych, tablic, reklam oraz napisów wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Właściwość rzeczowa organu pierwszej instancji wynika z faktu, że przedmiotowe nośniki reklamowe są umieszczone na terenie Zespołu [...] przy ul. [...], wpisanego do rejestru zabytków decyzją Konserwatora Zabytków [...]z dnia [...] czerwca 1989 r., pod nr [...]. Zgodnie z przepisem art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję: 1) nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo 2) zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. Zgodnie z dyspozycją art. 45 ust. 2 w zw. z art. 44 ust. 4 ustawy osoba, która dopuściła się naruszenia przepisów o zabytkach lub naruszyła zakres i warunki określone w pozwoleniu, jest obowiązana na swój koszt wykonać czynności nakazane w tej decyzji. Zdaniem Ministra, w omawianej sprawie bezspornym jest zamontowanie przedmiotowych nośników reklamowych bez wymaganego pozwolenia organu konserwatorskiego, wobec czego w świetle powyższych przepisów nakaz usunięcia ich, był prawidłowy. Wydanie takiej decyzji, mającej na celu wyegzekwowanie działań przeciwdziałających niszczeniu zabytku, jest zgodne z powinnością organów ochrony zabytków, bowiem stosownie do art. 4 pkt 2 ww. ustawy, ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości. W ocenie organu odwoławczego, stan zachowania zabytku, udokumentowany w aktach sprawy, uzasadnia zakres prac nakazanych decyzją [...] Konserwatora Zabytków nr [...]. Usunięcie trzech wolnostojących nośników reklamowych z logo [...] jest niezbędne w celu przywrócenia zabytku jakim jest Zespół [...], do poprzedniego stanu. Odnosząc się do wskazanych w odwołaniu argumentów, organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 36 ust. 5 ustawy, pozwolenia, m.in. na umieszczanie na zabytku wpisanym do rejestru reklam, wydaje się na wniosek osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego. [...]Sp. z o. o. w [...], jako najemca, od dnia 1 stycznia 2008 r. przedmiotowego terenu, czyli strona stosunku zobowiązaniowego, zgodnie z powyższym przepisem posiadała legitymację prawną do złożenia wniosku o wydanie przedmiotowego pozwolenia. Skargę na powyższą decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...]Sp. z o. o. w [...], wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że występowała o uzyskanie zgody [...] Konserwatora Zabytków na umieszczenie przedmiotowych urządzeń reklamowych. Tej okoliczności w ogóle organ odwoławczy nie wziął pod uwagę. Na swoje wystąpienie skarżąca nie otrzymała odpowiedzi, w formie przewidzianej przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a jedynie w formie pisma, z którego wynika, że [...]Sp. z o.o. w [...]nie jest stroną takiego postępowania. W związku z powyższym Spółka sporządziła "Opracowanie usytuowania nośników reklamowych na terenie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]przy ul. [...]na terenie "Zespołu [...]'' w oparciu o zachowanie ładu przestrzennego i zachowanie harmonii otoczenia" i przekazała do Klubu [...]w celu przedstawienia tego Opracowania [...] Konserwatorowi Zabytków i wystąpienia o stosowne zezwolenie. W ocenie strony, brak działania właściciela zabytków w celu uzyskania stosownej zgody Konserwatora Zabytków na umieszczenie urządzeń reklamowych przy jednoczesnym wynajęciu terenu na ich ustanowienie nie może stanowić argumentu, którym obciąża się skarżącą za brak uzyskania stosownego zezwolenia, w sytuacji, w której organ pierwszej instancji, bezprawnie odmówił prawa do wystąpienia o uzyskanie takiego zezwolenia. To bezprawne działanie organu spowodowało, że przedmiotowe urządzenia reklamowe zostały umieszczone bez stosownego zezwolenia. Spółka podniosła, że była przekonana, że właściciel zabytku wystąpił o stosowne zezwolenie i takie zezwolenie uzyskał. [...]Sp. z o.o. w [...] zarzuciła także organowi odwoławczemu, iż ten nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących, że opinia [...] Konserwatora Zabytków na temat wpływu urządzeń reklamowych na zabytkowy teren [...], została sformułowana w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy i przekroczyła granice swobodnego uznania administracyjnego. Spółka zaznaczyła, że treść opinii organu pierwszej instancji wskazuje, że autor tej oceny w ogóle nie widział przedmiotowych urządzeń reklamowych i zabytku. Patrząc na zdjęcia zamieszczone w "Opracowaniu usytuowania nośników reklamowych na terenie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]przy ul. [...]na terenie "Zespołu [...]" w oparciu o zachowanie ładu przestrzennego i zachowanie harmonii otoczenia" przede wszystkim można zauważyć, że nie prawdziwy jest argument: "Lokalizacja reklam wzdłuż ogrodzenia nie posiada odniesienia w historycznym rozplanowaniu tego zespołu, którego zasada oparta jest na zachowaniu właściwych proporcji między architekturą, innymi obiektami i zielenią." Podkreśliła, że jedynym elementem architektonicznym widocznym od strony ul. [...] poza urządzeniami reklamowymi jest obskurne betonowe, pomalowane graffiti, ogrodzenie. Trudno jest zatem mówić o jakichkolwiek proporcjach pomiędzy architekturą a innymi obiektami i zielenią, skoro tej architektury w ogóle nie widać. Również twierdzenie, że przedmiotowe urządzenia reklamowe zaburzają ład kompozycyjny i obniżają walory widokowe tego terenu, jest oderwane od rzeczywistości. Zdaniem strony, zupełnie niezrozumiałe jest, że [...] Konserwatorowi Zabytków nie przeszkadza to obskurne ogrodzenie i jego wpływ na walory widokowe terenu, a przeszkadzają trzy urządzenia reklamowe, których: "Duże wymiary oraz grafika eksponowanych plakatów, które są wyraziste, i znaczącą odcinające się od otoczenia, wywołują efekt "pierwszoplanowości" nośników reklamowych w stosunku do zieleni." A przecież "efekt pierwszoplanowości" w rzeczywistości wywołuje betonowe ogrodzenie wraz z umieszczoną na nim grafiką. Widok zabytku objętego ochroną konserwatorską, z uwagi na wygląd ogrodzenia sprawia wrażenie opuszczonego wiele lat temu terenu magazynów, a nie zabytku o walorach widokowych. Organ ochrony zabytków, jak wskazała strona winien, nakazać w pierwszej kolejności, usunięcie obskurnego ogrodzenia, które bez wątpienia nie powstało na podstawie projektu [...]i stanowiło element najnowocześniejszego obiektu tego typu w Europie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym była decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]marca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2014 r., nakazującą [...] Sp. z o.o. w [...]przywrócić zabytek do poprzedniego stanu, poprzez usunięcie trzech wolnostojących nośników reklamowych z logo [...], umieszczonych bez wymaganego prawem pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków na terenie Zespołu [...] przy ul. [...]w [...], za ogrodzeniem wzdłuż ulicy [...]. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym, w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności. Stosownie do przepisu art. 36 ust 1 pkt 10 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, umieszczanie na zabytku wpisanym do rejestru urządzeń technicznych, tablic, reklam oraz napisów wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Natomiast, zgodnie z dyspozycją art. 45 ust. 2 w zw. z art. 44 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami osoba, która dopuściła się naruszenia przepisów o zabytkach lub naruszyła zakres i warunki określone w pozwoleniu, jest obowiązana na swój koszt wykonać czynności nakazane w tej decyzji. Jak ustalił organ konserwatorski, przeprowadzona kontrola przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami przez [...]Sp. z o. o., w zakresie reklam usytuowanych na terenie Zespołu [...] przy ul. [...]wykazała, że na terenie zespołu torów, za ogrodzeniem, wzdłuż ulicy [...] znajdują się nośniki reklamowe w formie słupów z tablicami, które zostały umieszczone bez wymaganego prawem pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków. W narożniku działki, u zbiegu ulic [...], za ogrodzeniem, zlokalizowany jest nośnik z logo [...] oraz drugi nośnik z logo [...]będący przedmiotem odrębnego postępowania). W dalszej części działki w kierunku południowym umieszczone są dwa kolejne nośniki z logo [...]. Nośniki reklamowe zostały umieszczone bez wymaganego prawem pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków. Przedstawiciel użytkownika terenu - [...]Sp. z o.o. oświadczył, że właścicielem nośników jest [...]Sp. z o. o. w [...]. Zespół [...]przy ul. [...]wraz z architekturą i zielenią jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...], na mocy decyzji Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 1989 r. Postanowieniem nr [...]z dnia [...] lutego 1997 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków wyjaśnił treść decyzji o wpisie do rejestru zabytków zespołu torów. Sprecyzowano, że teren objęty wpisem do rejestru przedstawiony jest na załączonym planie, stanowiącym integralną część postanowienia. Zgodnie z tym postanowieniem, zieleń objęta wpisem do rejestru obejmuje wszystkie drzewa i krzewy występujące na terenie objętym wpisem do rejestru. W omawianej sprawie bezspornym jest zamontowanie przedmiotowych nośników reklamowych bez wymaganego pozwolenia organu konserwatorskiego, wobec czego w świetle powyższych przepisów nakaz usunięcia ich był prawidłowy, został także nałożony na właściwy podmiot, który dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, wydanie takiej decyzji, mającej na celu wyegzekwowanie działań przeciwdziałających niszczeniu zabytku, jest zgodne z powinnością organów ochrony zabytków, bowiem stosownie do art. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości. Organ konserwatorski I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podkreślił, że Zespół [...]został wybudowany w latach 1925-1939, według projektu [...], stanowi przykład architektury funkcjonalnej okresu dwudziestolecia międzywojennego i jest najnowocześniejszym obiektem tego typu w Europie, powstałym w tym okresie. Historycznie ukształtowana przestrzeń jest świadectwem minionej epoki. Z uwagi na funkcje rekreacyjne, przeważającą część tego terenu stanowi zieleń. Zachowane relacje między architekturą, zielenią i wolną przestrzenią stanowią o wartości tego miejsca. Walory widokowe tego terenu wynikają ze współzależności tych wszystkich komponentów. Objęcie prawną formą ochrony całego terenu zespołu torów, nakłada na organy ochrony zabytków obowiązek podejmowania działań mających na celu zachowanie wartości tego zabytku. Szczególnie istotne dla zachowania tych wartości jest utrzymanie starannie zaplanowanego ładu kompozycyjnego. Nośniki reklamowe z wyeksponowanymi reklamami, usytuowane na terenie zabytkowego Zespołu [...] zaburzają ład kompozycyjny i obniżają walory widokowe tego terenu. Niekorzystnie zmieniają utrwalony historycznie wygląd zabytku, wprowadzają chaos w ukształtowaniu przestrzeni, która jest przeznaczona do zagospodarowania zielenią, i właściwego eksponowania tej zieleni. Lokalizacja reklam wzdłuż ogrodzenia nie posiada odniesienia w historycznym rozplanowaniu tego zespołu, którego zasada oparta jest na zachowaniu właściwych proporcji między architekturą, innymi obiektami i zielenią. Organ podkreślił, że powinnością organu ochrony zabytków, wynikającą z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest nie tylko ochrona zabytków przed zniszczeniem czy uszkodzeniem, ale również dbałość o wygląd zabytku. Duże wymiary oraz grafika eksponowanych plakatów, które są wyraziste i znacząco odcinające się od otoczenia, wywołują niekorzystny efekt "pierwszoplanowości" nośników reklamowych w stosunku do zieleni. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu konserwatorskiego, że w przypadku terenów, na których również zieleń podlega ochronie konserwatorskiej, ograniczanie ekspozycji zieleni jest tak samo istotne, co ograniczanie ekspozycji architektury. W ocenie Sądu, nie można uznać, jak to czyni strona skarżąca, że ww. opinia organu, w zakresie zaburzenia ładu przestrzennego obiektu podlegającego ochronie, została sformułowana w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy i przekroczyła granice uznania administracyjnego. Spółka wskazuje, że w jej ocenie, trudno jest mówić o jakichkolwiek proporcjach pomiędzy architekturą a innymi obiektami i zielenią, skoro tej architektury w ogóle nie widać. Jedynym elementem architektonicznym widocznym od strony ul. [...] poza urządzeniami reklamowymi jest obskurne betonowe, pomalowane graffiti, ogrodzenie. W odniesieniu do powyższego wskazać należy, iż okoliczność ta nie może stanowić podstawy do wyeliminowania z obiegu prawnego zaskarżonych decyzji. Organ ochrony konserwatorskiej powinien w każdym przypadku reagować na stan, który powoduje niszczenie zabytku. Fakt, iż obecnie toczy się postępowanie w zakresie usytuowania reklam, nie oznacza, że nie będzie się także toczyło postępowanie w zakresie doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem. Nie przemawia też za stwierdzeniem, że organ prowadzi postępowanie w sposób wybiórczy, żaden przepis prawa nie nakazuje organom prowadzenia postępowań w tym samym czasie. Za uwzględnieniem skargi nie może także przemawiać okoliczność, jak twierdzi strona, że występowała o uzyskanie zgody [...] Konserwatora Zabytków na umieszczenie przedmiotowych urządzeń reklamowych, a na swoje wystąpienie nie otrzymała odpowiedzi, w formie przewidzianej przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a jedynie w formie pisma, z którego wynika, że [...]Sp. z o.o. w [...] nie jest stroną takiego postępowania. Jak również i to, że była przekonana, że właściciel zabytku wystąpił o stosowne zezwolenie i takie zezwolenie uzyskał, bowiem sporządziła "Opracowanie usytuowania nośników reklamowych na terenie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]przy ul. [...]na terenie "Zespołu [...]'' w oparciu o zachowanie ładu przestrzennego i zachowanie harmonii otoczenia" i przekazała do Klubu [...] w celu przedstawienia tego Opracowania [...] Konserwatorowi Zabytków i wystąpienia o stosowne zezwolenie. Faktem niespornym jest bowiem, że [...]Sp. z o.o. w [...] nie legitymowała się pozwoleniem na umieszczenie przedmiotowych nośników reklamowych. Nie jest także okolicznością wyłączającą winę, brak świadomości, czy też przypuszczenie, że właściciel zabytku taką zgodę otrzymał. Przepisy prawa są jasne w swojej treści. W sytuacji zaś, gdy Spółka na swoje wystąpienie nie uzyskała zgody w formie prawnie przewidzianej, mogła złożyć skargę na bezczynności organu. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi orzekającemu zarzutu dowolności i podważenia legalności zapadłego rozstrzygnięcia, bowiem nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło