VII SA/Wa 107/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant ref. staż. Magdalena Bąba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na rzecz skarżącej [...] S.A. w [...] kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2014r znak:[...] Prezes Urzędu Transportu Kolejowego utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2014r Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na [...] S.A z siedzibą w [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż przeprowadził w dniach 12-18 marca 2014r kontrolę bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych w [...] S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...]. W wyniku kontroli stwierdził nieprawidłowości polegające na: 1) dopuszczeniu do pozostawienia środka transportu przeznaczonego do przewozu towarów niebezpiecznych bez wymaganego nadzoru poprzez niedokonanie przez dyżurnego ruchu stacji [...] koło [...] w Dzienniku ruchu Szlak z i do [...]. w rubryce 7, adnotacji " z towar.niebezp" w odniesieniu do pociągu Nr 2[...], w składzie którego w dniu [...] czerwca 2013r znajdowały się dwa wagony załadowane towarem niebezpiecznym oraz niedokonanie przez dyżurnego ruchu stacji [...] w Dzienniku ruchu Szlak z i do [...]- [...] w rubryce 7, adnotacji " z towar.niebezp" w odniesieniu do pociągu Nr [...], w składzie którego w dniu [...] czerwca 2013r znajdowały się dwa wagony załadowane towarem niebezpiecznym, 2) niezamieszczeniu w dokumencie przewozowym – Rozkazie pisemnym " [...]" Nr [...], wydanym w dniu [...] czerwca 2013r dla pociągu Nr [...] wymaganej informacji o znajdowaniu się w składzie pociągu dwóch wagonów z towarem niebezpiecznym W związku ze stwierdzonymi podczas kontroli nieprawidłowościami wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Postępowanie administracyjne zakończyło się wydaniem decyzji Nr [...]z dnia [...] sierpnia 2014 r. nakładającej: 1. karę pieniężną w wysokości 3.200 zł za dopuszczenie do pozostawienia środka transportu przeznaczonego do przewozu towarów niebezpiecznych bez wymaganego nadzoru, 2. karę pieniężną w wysokości 300 zł za sporządzenie dokumentu przewozowego w którym nie jest zawarta inna wymagana informacja. Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę Prezes Urzędu Transportu Kolejowego uznał, iż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] sierpnia 2014r jest prawidłowe. Podstawę materialno-prawną decyzji stanowił art. 107 ust 1 . ust 4 pkt 2, art. 9 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz.U. Nr 227, poz 1367 ze zm). W ocenie organu niezamieszczenie w dokumencie przewozowym – Rozkazie pisemnym " [...]" Nr [...], wydanym w dniu [...] czerwca 2013r dla pociągu Nr [...] wymaganej informacji o znajdowaniu się w składzie pociągu dwóch wagonów z towarem niebezpiecznym (materiałem trującym nieorganicznym stałym i.n.o. [...]) stanowiło naruszenie § 22 ust 8 Instrukcji Ir-2 (instrukcja dla personelu obsługi ruchowych posterunków technicznych wprowadzona do stosowania zarządzeniem Nr [...] Zarządu [...] S.A. z dnia [...] grudnia 2004r) w związku z pkt 1.9.5.RID (Regulamin do międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych stanowiący załącznik C do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF) – tekst jednolity Dz.U. z 2007r, Nr 100, poz 674 ze zm) § 5 ust 2 i § 46 ust 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005r w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz,U, z 2005r, Nr 172, poz 1444 ze zm) i jednocześnie stanowiło podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 300 zł wynikającej z 1p.1.1.pkt 3 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. Prezes UTK stwierdził, że rozkaz pisemny " [...]" jest dokumentem przewozowym i został wymieniony w ust 9 pkt 5 wzoru formularza listy kontrolnej w przewozie koleją towarów niebezpiecznych, będącym załącznikiem nr 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 4 czerwca 2012r w sprawie formularza listy kontrolnej i formularza protokołu kontroli (Dz.U. z 2012r, poz 655). Natomiast Instrukcja Ir-2 w § 22 ust 8 nakazuje powiadomić drużynę pociągową rozkazem "0" o tym, że w składzie pociągu znajduje się przesyłka z towarem niebezpiecznym z podaniem nazwy przewożonego towaru i numeru identyfikacyjnego zagrożenia towaru ze wskazaniem szczególnych środków ostrożności, jakie w danym wypadku należy stosować. Prezes UTK nie podzielił zarzutu skarżącej, iż niedokonanie przez dyżurnych ruchu w Dzienniku ruchu w rubryce 9 adnotacji "towar niebezpieczny " nie uprawnia do twierdzenia o pozostawieniu pociągu Nr [...] bez wymaganego nadzoru. Prezes UTK wskazał, że zgodnie z § 24 ust 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005r w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (dalej rozporządzenie z dnia 18 lipca 2005r) szczegółowe zasady prowadzenia ruchu pociągu na szlaku określa zarządca infrastruktury w przepisach wewnętrznych. Zgodnie z tym szczegółowe zasady prowadzenia ruchu pociągu na szlaku, zarządca infrastruktury określił w Instrukcji o prowadzeniu ruchu pociągów Ir-1 przyjętej uchwałą nr [...] Zarządu [...] S.A. z dnia [...] kwietnia 2008r zwanej dalej " Instrukcją Ir-1". Rejestracji telefonogramów zapowiadaczach dokonują dyżurni ruchu w Dziennikach ruchu posterunku zapowiadawczego. Jak wynika z art. 36 ust 7 pkt 7 lit a Instrukcji Ir-1 telefonogramy zapowiadacze dla których przewidziane są osobne rubryki, należy w dziennikach ruchu dla posterunków zapowiadawczych zapisywać w następujący sposób: w rubryce 7 notuje się (...) uzupełnienie informacji o numerze pociągu oraz o treści telefonogramów zapowiadawczych zanotowanych w rubrykach 4-7 " z towar.niebez." W myśl przywołanych uregulowań prawnych obowiązkiem dyżurnych ruchu podczas oznajmiania najbliższemu przedniemu posterunkowi następczemu odjazdu pociągu Nr [...] w dniu [...] czerwca 2013r było uzupełnienie telefonogramu zapowiadawczego zwrotem " z towarami niebezpiecznymi" i udokumentowanie tego faktu w rubryce 7 Dziennika ruchu. Zaniechanie przekazu informacji o znajdowaniu się w pociągu wagonów załadowanych niebezpiecznym towarem pomiędzy dyżurnymi ruchu na drodze przebiegu pociągu skutkuje brakiem wiedzy pracowników bezpośrednio uczestniczących w prowadzeniu ruchu pociągów, o przewożonych towarach nie bezpiecznych i pozbawia możliwości sprawowania wymaganego nadzoru nad środkami transportu z towarem niebezpiecznym. W obu przypadkach pracownicy posterunków technicznych [...] nie dokonali czynności do których byli zobowiązani, tym samym nie wypełnili czynności bezpośredniego organizowania i nadzorowania wynikających z treści § 5 ust 1 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2005r. Ten stan rzeczy narusza § 36 ust 7 pkt 7 lit a Instrukcji Ir-1 w związku z pkt 1.9.5. RID, § 24 ust 3 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2005r, art. 12 ust 1 u.o.p.t.n. i wyczerpuje znamiona naruszenia określonego w załączniku do u.o.p.t.n. pod 1.p.5.7 tj. dopuszczenie do pozostawienia środka transportu przeznaczonego do przewozu towarów niebezpiecznych bez wymaganego nadzoru. Wysokość kary wynosi 3.200 zł i uzależniona jest od pozostawienia bez nadzoru każdego z wagonów i każdego z posterunku technicznego na drodze przebiegu pociągu z osobna (2x800 zł + 2x800 zł). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] S.A z siedzibą w [...], domagając się uchylenia obu decyzji. Nie podważając stanu faktycznego sprawy wskazała, że naruszone przez nią postanowienia instrukcji Ir-2 (Instrukcja dla personelu obsługi ruchowych posterunków technicznych) oraz instrukcji Ir-1 (Instrukcji o prowadzeniu ruchu pociągów) będących aktami o charakterze wewnętrznym nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej. Powołując się na art. 780 k.c. i ustawę z dnia 15 listopada 1984r - Prawo przewozowe podniosła, że list przewozowy jest dokumentem jednostronnym pochodzącym od wysyłającego i dotyczy wyłącznie relacji między wysyłającym i przewoźnikiem. Natomiast rozkaz pisemny " 0" nie jest dokumentem przewozowym. Powyższe znajduje potwierdzenie w dziale 1.2 i 5.4 RID (Regulamin do międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych) w myśl których dokumentem przewozowym jest list przewozowy którego zasady wypełniania są umieszczone w dziale 5.4 RID. W liście przewozowym umieszczana jest informacja dotycząca nazwy przewożonego towaru wraz z grupą pakowania i taka informacja nie jest wpisywana w rozkazie pisemnym "0" gdyż żaden przepis nie zobowiązuje przewoźnika do przekazywania tak szczegółowych informacji zarządcy infrastruktury. Zdaniem Skarżącej niedokonanie przez dyżurnych ruchu w Dzienniku ruchu w rubryce 9 adnotacji "towar niebezpieczny " nie uprawnia do twierdzenia o pozostawieniu pociągu Nr [...] bez wymaganego nadzoru. Dyżurny ruchu obserwuje i nadzoruje wszystkie pociągi przejeżdżające przez okręg nastawczy zaś brak adnotacji "towar niebezpieczny " był spowodowany przekazaniem niewłaściwie wypełnionego przez przewoźnika wykazu pojazdów kolejowych w składzie pociągu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r o przewozie towarów niebezpiecznych (dalej u.o.p.t.n.) dlatego skarga podlegała uwzględnieniu. Stosownie do art. 107 ust. 1 u.o.p.t.n. uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10.000 zł, z zastrzeżeniem art. 113 u.o.p.t.n. Zgodnie z art. 107 ust. 2 ww. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Przywołany przepis zaliczyć należy do przepisów o charakterze represyjnym dlatego podlega on wykładni ścisłej. Oznacza to, że kara pieniężna może być nałożona na uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych wyłącznie w przypadku gdy dokona on naruszeń wynikających z ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Prezes UTK przypisał skarżącej spółce naruszenia wynikające z aktów o charakterze wewnętrznym, pozbawionych walorów prawa powszechnie obowiązującego. Dopuszczenie do pozostawienia środka transportu przeznaczonego do przewozu towarów niebezpiecznych bez wymaganego nadzoru nastąpiło bowiem z naruszeniem § 36 ust 7 pkt 7 lit a Instrukcji o prowadzeniu ruchu pociągów (Ir-1). Natomiast niezamieszczenie w dokumencie przewozowym – Rozkazie pisemnym " O" Nr [...], wymaganej informacji o znajdowaniu się w składzie pociągu dwóch wagonów z towarem niebezpiecznym stanowiło naruszenie § 22 ust 8 Instrukcji Ir-2 (instrukcja dla personelu obsługi ruchowych posterunków technicznych) Rekonstruowanie i dookreślanie znamion przypisanych skarżącej spółce naruszeń w aktach rangi podstawowej nie znajduje żadnego upoważnienia i uzasadnienia w jednoznacznej treści art. 107 ust. 1 u.o.p.t.n. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17 czerwca 2015r, sygn.akt. II GSK 1612/14, II GSK 1235/14 i II GSK 1129/14 wydanych w identycznym stanie faktycznym sprawy " brak jest jakichkolwiek podstaw dla akceptowania sytuacji, aby tak jak w rozpatrywanej sprawie, źródła rekonstruowania znamion naruszenia obowiązków lub warunków (deliktów administracyjnych) penalizowanych na gruncie ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych poszukiwać w innych aktach prawnych, niż te które wymienione zostały w art. 107 ust 1 przywołanej ustawy". Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny z którego wynika, że przypisanych spółce skarżącej naruszeń nie można dokonywać także na podstawie § 46 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005r w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz.U. z 2005r, Nr 172, poz. 1444 ze zm). Przypisywanie naruszeń na podstawie wskazanego aktu wykonawczego nie znajduje bowiem upoważnienia w treści art. 107 ust 1 i 2 u.o.p.t.n. Ponadto nie znajduje uzasadnienia w treści samego rozporządzenia zważywszy na treść przepisu upoważniającego na podstawie którego rozporządzenie to zostało wydane. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.