VII SA/Wa 1070/15
PostanowienieWSA w Warszawie2016-06-15
Skład orzekający: Maciej Majewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Wnioskodawca nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, aby uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Złożony wniosek był niepełny i ogólnikowy, a strona nie współpracowała z sądem pomimo wezwań do uzupełnienia braków. Dochód rodziny w wysokości 3 047 zł miesięcznie, pochodzący ze stałych emerytur, jest wystarczający do pokrycia kosztów postępowania.Stan faktyczny
Wnioskodawca D. W. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wnioskodawca podał, że wraz z mężem utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 3 054 zł miesięcznie, posiadają dwie działki, ale nie posiadają innych nieruchomości ani zasobów pieniężnych. Sąd wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o szczegółowe dane dotyczące sytuacji majątkowej i wydatków, jednak wnioskodawca nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów i wyjaśnień.Rozstrzygnięcie
Odmówiono D. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie sprostowania błędu pisarskiego w decyzji postanawia: odmówić D. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF w dniu 29 marca 2016 r., a następnie ponownie w dniu 15 czerwca 2016 r., wniosek D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.
Z nadesłanego przez wnioskodawczynię formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem - utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3 054 zł. (dane z formularza nadesłanego w dniu 15 czerwca 2016 r. miesięcznie. Podała, że są z mężem współwłaścicielami dwóch działek o powierzchni 2 488 m². Oświadczyła, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiada. Dodała, że w domu nie posiada ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Wskazała następujące wydatki domowe: 500 zł. – utrzymanie mieszkania, 800 zł. – leki i leczenie, Dodali, że koszty prowadzenia spraw sądowych i administracyjnych przewyższają ich dochody, a same ksera, listy polecone to koszt 1 000 zł. miesięcznie.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 29 kwietnia br. wydanego w trybie art. 255 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wnioskodawczyni została zobowiązana do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- właściwego uzasadnienia wniosku poprzez podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową,
- wskazania jakiej wielkości wnioskodawczyni wybudowała z rodziną dom (o którym pisze w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r. stanowiącego skargę w sprawie VII SA/Wa 2850/14 – poprzednia sygnatura VII SA/Wa 504/13), z jakich środków dom ten został wybudowany i na jakiej działce się znajduje,
- podania gdzie wnioskodawczyni zamieszkuje (dom, mieszkanie, należy podać wielkość w m²), oraz jaki tytuł prawny posiada do mieszkania/domu, w którym przebywa;
- podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.) i aktualnych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym skarżąca mieszka;
- do wskazania oraz udokumentowania innych niż związane z utrzymaniem mieszkania stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym skarżącej z podaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, poniesionych w przeciągu ostatnich 3 miesięcy,
- do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych przez skarżącą świadczeń emerytalnych;
- podania, czy posiada, lub czy osoby wspólnie zamieszkujące, posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy),
- wskazania czy otrzymuje pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych,
- nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące,
- nadesłania kopii zeznania podatkowego za rok 2014 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- wskazania czy pod adresem zamieszkania wnioskodawczyni N. prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: Usługi [...] J. W. oraz firmy J. M. W., które to firmy posiadają swój adres w ww. miejscu,
- podania czy J. W. i M. W. zamieszkują wspólnie z wnioskodawcami, skoro w niniejszej sprawie wymienieni są jako zamieszkujący pod wspólnym adresem z wnioskodawcami, a ponadto jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki wynika, że prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących,
- wskazania i udokumentowania dochodów J. W. i M. W..
Wnioskodawczyni wskazała, że nie posiadają pojazdów mechanicznych prócz roweru, dodała, ze nikt z wnioskodawczynią i jej mężem nie mieszka.
Do pisma dołączono kopie potwierdzeń otrzymania emerytur.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Rozpoznając złożony wniosek należy wskazać, że wnioskodawczyni nie wykazała, by jej sytuacja materialna była tak trudna, by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że złożony wniosek zawiera dane ogólnikowe i niepełne, nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości i nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawców. Strona skarżąca poza wskazaniem kosztu leków w wysokości około 800 zł. i kosztu utrzymania mieszkania 500 zł. nie przedstawiła żadnych rachunków bądź przybliżonych kwot świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania. W istocie, poza danymi określającymi wysokość dochodu rodziny (3 047 zł.), nie ma żadnych innych danych, które umożliwiłyby ocenę sytuacji finansowej skarżących. Biorąc pod uwagę zaś powyższe kwoty należy stwierdzić, że skarżący są w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Tym bardziej, że kosztów prowadzenia spraw w wysokości 1 000 zł. nie można zaliczyć do niezbędnych wydatków życiowych służących wyłącznie do utrzymania się.
Ponadto inne okoliczności nie zostały wyjaśnione np. kwestia posiadania środków na pobudowanie nowego domu wnioskodawczyni, nie wskazano czy dom ten jest ukończony, jakiej jest wielkości, wskazano jedynie, że dom na działce [...] budowany jest przez dzieci wnioskodawczyni i całą rodzinę własną pracą, z wyjątkiem prac wymagających fachowców. Z nadesłanych dokumentów źródłowych nadesłano tylko kopie przekazów emerytur. Brak jest dokumentów PIT są za 2015 rok i wyciągów z rachunku bankowego. Tym samym złożone przez stronę oświadczenie jest niepełne. Pamiętać należy, że to na wnioskodawczyni spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 255 p.p.s.a strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnym piśmie, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącej, tym bardziej, że okoliczności wskazane budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do wezwań - nie usunięto. Składanie niepełnych, niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Wnioskodawczyni pozbawiła w ten sposób orzekającego możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny ich sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z tych też przyczyn, uznano, że wnioskodawczyni nie jest osobą, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a jej sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania prawa pomocy z powodu ubóstwa. Wskazać zatem należy, że dochód w rodzinie wnioskodawczyni na poziomie 3 047 zł. jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wnioskodawczyni otrzymuje z mężęm stałą emeryturę, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna. Emerytura jest bowiem stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyją.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło