VII SA/Wa 1074/14

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2014 r. po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: odmówić Stowarzyszeniu [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 30 maja 2014r. do Sądu wraz ze skargą na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa wpłynął na uzupełnionym formularzu PPPr wniosek Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w którym wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu Stowarzyszenie wskazało, że jest jednostką organizacyjną nie mająca osobowości prawnej. Zrzesza członków z miejscowości [...] i [...]. Stowarzyszenie wskazało, że opłaty członkowskie wynoszą 20,00 złotych na rok od członka. Stowarzyszenie podało, że pokrywało wszystkie opłaty sądowe. Nadto, ma ponieść koszty biegłych z dziedziny akustyki w wysokości ok. 6.000,00-9.000,00 złotych oraz ponosi koszty biurowe, opłat pocztowych, organizacji zebrań, wydawnictwa biuletynu informacyjnego, które wynoszą ok.500,00-700,00 złotych miesięcznie. Z powyższych względów Stowarzyszenie podniosło, że zebrane środki nie wystarczają im na pokrycie kosztów sądowych. Stowarzyszenie podało, że nie posiada kapitału zakładowego majątku i środków trwałych. Wskazało, że za ostatni rok obrotowy uzyskało nadwyżkę nad kosztami w wysokości 120,45 złotych. Na rachunku bankowym Stowarzyszenie podało, że posiada kwotę w wysokości 6.203,96 złotych. Zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2014r. wezwano wnioskujące Stowarzyszenie [...] do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie; ilu liczy członków i czy są ustalone składki członkowskie, jeśli tak należało wskazać ich wysokość i czy są one pobierane, jeśli tak należało wskazać częstotliwość z jaką są one pobierane. Ponadto wezwano skąd Stowarzyszenie posiada środki finansowe na prowadzenie działalności wynikającej z regulaminu i z czego lub przy czyjej pomocy zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W dniu 7 lipca 2014r. do Sądu wpłynęła odpowiedź Stowarzyszenia na powyższe. Stowarzyszenie podało, że liczy 396 zarejestrowanych członków z czego czynnych, którzy opłacili składki za 2013r. było 68 członków. Stowarzyszenie poinformowało, że w związku z powyższym podjęto uchwałę w dniu 29 marca 2014r. nr 12 zobowiązującą członków do opłacenia składek do dnia 30 października 2014r. pod rygorem usunięcia członka ze Stowarzyszenia. Stowarzyszenie wyjaśniło, że składki zostały ustalone w wysokości 20,00 złotych na rok opłacane do 30 kwietnia każdego roku, termin ten został jednak przedłużony do 30 października 2014r. Stowarzyszenie posiada środki finansowe na prowadzenie działalności wynikającej z regulaminu ze składek członkowskich. Stowarzyszenie zaznaczyło, iż na podstawie ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej, nie może brać żadnych dotacji i innych pożytków finansowych. Stowarzyszenie wyjaśniło także, że koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika zamierza pokryć ze zwrotu opłaty wynikającej z postanowienia NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 114/13. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bądź w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a .) Z powyższego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. Wskazać należy, iż przy ocenie przesłanki przyznania prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a zasadnicze znaczenie przypisać należy ustaleniom odnoszącym się do posiadania przez jednostkę organizacyjną środków finansowych, bądź zdolności do pozyskania takich środków w wysokości niezbędnej do pokrycia kosztów prowadzenia postępowania sądowego. Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że stowarzyszenia podobnie, jak i wiele innych organizacji tego typu zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie bądź regulaminie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem przewidzieć środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa/regulaminowa oraz podjąć niezbędne kroki celem uzyskania takich środków. Wnioskujące Stowarzyszenie, chcąc realizować działalność regulaminową poprzez cele wynikające z regulaminu m.in reprezentację mieszkańców P. i B. przez organami administracji publicznej, władzami samorządowymi oraz wszelkimi innymi instytucjami musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności, także kosztów udziału w postępowaniach sądowych. Jedynie w sytuacji, gdy Stowarzyszenie wykaże, przesłanki wynikające z art. 246 § 2 p.p.s.a można przyznać mu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie stwierdzono, iż brak jest podstaw by stwierdzić, iż wnioskujące Stowarzyszenie nie posiadało dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego oświadczenia w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że na rachunku bankowych Stowarzyszenie posiada kwotę w wysokości 6.203,96 złotych. Świadczy to o tym, iż strona wnioskująca niewątpliwie może samodzielnie ponosić koszty sądowe w niniejszej sprawie. Dodać należy, iż koszty na obecnym etapie postępowania stanowi wpis sądowy od skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] wynoszący 200,00 złotych. Gdyby nawet okazało się, że skarżące Stowarzyszenie nie dysponuje środkami umożliwiającymi mu poniesienie pełnych kosztów postępowania, to zwolnienie od kosztów sądowych byłoby dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdyby wnioskując o przyznanie prawa pomocy wykazało, że podjęło wszelkie działania w celu pozyskania środków na realizację celów regulaminowych. Podkreślić należy, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o przyznanie prawa pomocy osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów procesu, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). W niniejszej sprawie stroną wnioskującą jest stowarzyszenie zwykłe które w świetle przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) nie posiada osobowości prawnej, nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich (art. 40 ust 1, 42 ust. 1 i 2 cyt. ustawy). Ustawowe ograniczenie źródeł finansowania stowarzyszenia zwykłego nie oznacza jednak, że określając cele i formy działania założyciele nie mają obowiązku przewidzieć środków na działalność takiego stowarzyszenia, zawierając w tym zakresie odpowiednie postanowienia w regulaminie stanowiącym podstawę jego funkcjonowania. Źródło tych środków dla skarżącego przewidziano w § 7 regulaminu przyjmując, że środki na działanie Stowarzyszenie uzyskiwać będzie ze składek członkowskich. Realizując cele regulaminowe, np. poprzez wszczynanie postępowań przed sądami administracyjnymi, członkowie Stowarzyszenia powinni z kolei w razie trudności w prowadzeniu działalności regulaminowej podjąć odpowiednie środki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych, np. ustalenie wyższych składek, przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarczą do uzyskania środków na działalność statutową określonych w odrębnych przepisach. Z przedłożonych danych wynika, że Stowarzyszenie w celu pozyskania środków finansowych na swą działalność ustaliło składki w minimalnej wysokości tj. 20,00 złotych rocznie. Ponadto nie wykazało ono, że podjęło skuteczne działania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na swoją działalność. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku. W niniejszej sprawie wnioskujące Stowarzyszenie podało, że składa się 396 zarejestrowanych członków z czego czynnych którzy opłacili składki za 2013 r. było 68 członków. Stowarzyszenie podało, że składki zostały ustalone w wysokości 20,00 złotych na rok opłacane do 30 kwietnia każdego roku. Dodało jednak, że termin ten został jednak przedłużony do 30 października 2014 r. Stowarzyszenie wskazało, że środki finansowe na prowadzenie działalności wynikającej z regulaminu posiada ze składek członkowskich. Wskazać należy, iż podnoszona w piśmie z dnia 2 lipca 2014 r. kwestia skuteczności egzekwowania składek od członków Stowarzyszenia jak również podjęta uchwała o przedłużonym terminie wpłaty składek członkowskich jest wewnętrzną sprawą organizacji. Okoliczności te w żaden sposób nie uzasadniają przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych Stowarzyszenia na innych obywateli. Reasumując stwierdzić należy, iż Stowarzyszenie posiada wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bowiem na rachunku bankowym wnioskodawcy znajdują się środki pieniężne w kwocie 6.203,96 złotych. Nadto dodać należy, iż wnioskujące Stowarzyszenie jest bardzo liczne- liczy 396 członków. W szczególności z tych też przyczyn stwierdzono, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, jak również z faktu, iż Stowarzyszenie nie wykazało, iż z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.