VII SA/Wa 1078/25

WyrokWSA w Warszawie2025-11-18

Skład orzekający: Mirosław Montowski, Bogusław Cieśla, Michał Podsiadło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może odmówić wydania pozwolenia na rozbiórkę i budowę, powołując się na art. 35 ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego, jeśli istnieje podejrzenie, że planowany do rozbiórki obiekt nie zostanie faktycznie rozebrany, a projektowany budynek jest podobny do istniejącego?
Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania pozwolenia na rozbiórkę i budowę na podstawie art. 35 ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego, opierając się jedynie na domniemaniu, że inwestor nie zamierza rozebrać istniejącego obiektu, zwłaszcza gdy projekt budowlany precyzyjnie określa rozbiórkę, a istniejący obiekt powstał niezgodnie ze zgłoszeniem. Obowiązkiem organu jest ocena wniosku pod kątem zgodności z przepisami Prawa budowlanego, a nie antycypowanie działań inwestora lub legalizowanie samowoli budowlanej.
Stan faktyczny
Inwestorka złożyła wniosek o pozwolenie na rozbiórkę istniejącego budynku letniskowego i budowę nowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Starosta odmówił wydania pozwolenia, powołując się na art. 35 ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego, uznając, że budynek został już częściowo zrealizowany i inwestorka próbuje zalegalizować samowolę budowlaną. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. Inwestorka zaskarżyła decyzję Wojewody, zarzucając m.in. naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego, twierdząc, że żadne prace budowlane nie zostały jeszcze wykonane, a organ nie jest uprawniony do badania legalności obiektu przeznaczonego do rozbiórki.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.) sędzia WSA Michał Podsiadło Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 marca 2025 r. nr 530/OPO/2025 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę oraz budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję S. P. z dnia 10 lutego 2025 r. znak: [...]; 2) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz E. B. 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta P. decyzją z dnia [...] lutego 2025 r., znak: [...] , na podstawie art. 35 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725, z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku E. B. - odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę istniejącego budynku letniskowego oraz budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...] w miejscowości P. , gmina J. . W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 27.06.2024 r. E. B. wystąpiła z wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę istniejącego budynku letniskowego oraz budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...] w miejscowości P. , załączając projekt budowlany oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Starosta Powiatowy wezwał inwestora do usunięcia braków wniosku, tj.: przedłożenia decyzji Wójta Gminy J. z dnia 20.06.2024 r. zmieniającej decyzję o warunkach zabudowy z dnia 2.10.2024 r. nr [...] , opatrzonej pieczęcią ostateczności. Wymieniony brak został uzupełniony. Następnie organ na podstawie art. 35 ustawy Prawo budowlane dokonał sprawdzenia zgodności projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy, zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz kompletności projektu budowlanego. Wątpliwości organu wzbudziła mapa do celów projektowych o numerze GG.6640.2227.2023, która po sprawdzeniu na portalu geoportal powiatowy nie posiadała statusu pozytywnej weryfikacji. Ponadto stwierdzono, że wniosek obejmuje rozbiórkę istniejącego budynku letniskowego oraz budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w tym samym miejscu. Organ ustalił, iż w dniu 22.12.2020 r. inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania wolnostojącego parterowego budynku rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz przydomowej oczyszczalni ścieków na przedmiotowym terenie. Natomiast z decyzji o warunkach zabudowy z dnia 2.01.2024 r. (z jej załącznika graficznego sporządzonego na mapie zasadniczej z dnia 22.03.2023 r.) oraz analizy funkcji i zagospodarowania terenu wynikało, iż istniejący obiekt na działce jest w trakcie budowy, a jego powierzchnia zabudowy wynosi 46m2. Obrys tego obiektu nie zgadzał się ze zgłoszeniem dokonanym w dniu 22.12.2020 r., a częściowo pokrywał się z obrysem projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W toku postępowania inwestor dokonał zmiany projektu zagospodarowania, poprzez sporządzenie go na mapie do celów projektowych z pozytywnym protokołem weryfikacji z dnia 19.08.2024 r. oraz oznaczył istniejący budynek letniskowy do rozbiórki. Starostwo Powiatowe w P. wezwało ponownie inwestora do usunięcia braków dokumentacji, tj.: opisu wszystkich zamierzeń budowlanych (z projektu budowlanego wynikało, że obejmuje również rozbiórkę istniejącego budynku letniskowego). Wymienione braki zostały uzupełnione. Dalej, organ na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego postanowieniem z dnia 11.09.2024 r., nałożył na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości poprzez wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy: - projektem zagospodarowania terenu i opisem rozbiórki istniejącego obiektu, a załącznikami graficznymi do decyzji o warunkach zabudowy z dnia 2.01.2024 r. (z decyzji o warunkach zabudowy wynikało, iż obiekt przeznaczony do rozbiórki jest w trakcie budowy, a jego powierzchnia zabudowy wynosi 46 m2, natomiast załączony do wniosku projekt budowlany przewiduje rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej o pow. 34 m2, którego obrys nie zgadza się z obrysem przedstawionym w załącznikach graficznych do decyzji o warunkach zabudowy); - datą sporządzenia projektu, a datą sporządzenia mapy do celów projektowych (data sporządzenia mapy do celów projektowych jest późniejsza niż data sporządzenia projektu). Inwestor w odpowiedzi na postanowienie Starosty P. z 11.09.2024 r. wyjaśnił, że w decyzji o warunkach zabudowy z dnia 2.01.2024 r. jak i w załączniku graficznym (mapa z 27.03.2023 r.) do tej decyzji widnieje cały obiekt przeznczony do rozbiórki o pow. zabudowy 46 m2, obiekt przeznaczony do rozbiórki był realizowany niezgodnie ze sztuką budowlaną i część zachodnia, widoczna na załączniku graficznym została rozebrana w 2023 r., co zostało uwzględnione przez geodetę i naniesione na mapie do celów projektowych z dnia 9.08.2023 r. Wobec powyższego projekt rozbiórki budynku obejmuje tylko istniejącą część budynku – główną o powierzchni zabudowy 34,10 m2, która została wykazana na mapie do celów projektowych . Projekt został sporządzony w marcu 2024 r. na mapie z 9.08.2023 roku wobec czego sporządzenie mapy do celów projektowych nie było późniejsze niż wykonanie projektu. Na żądanie organu mapa do celów projektowych została poddana ponownej weryfikacji w ośrodku geodezyjnym w wyniku czego zmieniona została data weryfikacji na 19.08.2024 r. Treść mapy nie została zmieniona. Projekt zagospodarowania o identycznej treści został powtórnie wykonany na mapie z dnia 19.08.2024 r. Data sporządzenia projektu została zmieniona na dzień 19.08.2024 r. W toku postępowania Starosta ustalił na podstawie zdjęć Google Street View, że projektowany obiekt został już częściowo zrealizowany (bez garażu), dlatego zwrócił się do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w P. o przeprowadzenie kontroli działki nr [...] objętej wnioskiem. Po dokonanej kontroli działki, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. przekazał Staroście protokół sporządzony w dniu 30.01.2025 r., gdzie wskazano iż: "na terenie ww. nieruchomości znajduje się budynek rekreacji indywidualnej. Budynek w części o konstrukcji murowanej, natomiast poddasze o konstrukcji szkieletowej drewnianej, dach dwuspadowy, pokryty blachodachówką. Budynek powstał na podstawie zgłoszenia znak sprawy: AB.6743.1745.2020 z dnia 22.12.20220 r. złożonego do Starostwa Powiatowego w P. , oraz zaświadczenia nr [...] z dnia 23.04.2021 r. na wykonanie wolnostojącego parterowego budynku rekreacji indywidulanej o powierzchni zabudowy do 35m2 oraz oczyszczalni ścieków o wydajności do 5m3 na dobę. Od zgłoszenia odstąpiono poprzez wykonanie poddasza użytkowego oraz zwiększenie powierzchni zabudowy. W związku z powyższym zrealizowany budynek nie odpowiada zgłoszeniu złożonemu do Starostwa Powiatowego w P. . Pierwotnie inwestor zrealizował część o wymiarach około 6,61 x 5,90 m, następnie dobudowano segment parterowy, z dachem jednospadowym, o wymiarach 5,09 x 1,99 m. Wymiary budynku według szkicu. Budynek wyposażony w instalacje elektryczną, wodociągową i kanalizacyjną. (...) Zgodnie z oświadczeniem inwestora roboty budowlane zakończyły się w 2022 r., do wykonania zostało zamontowanie stolarki drzwiowej i listew przypodłogowych." Pełnomocnik inwestorki złożył do protokołu następujące oświadczenie: "W związku z faktem, że budynek istniejący nie został wykonany zgodnie ze zgłoszeniem, koszt legalizacji, tzn. opłaty legalizacyjne oraz wykonania dokumentacji, a tym bardziej konieczności rozbiórki bądź przebudowy całego poddasza, które zostało wykonane niezgodnie ze sztuką budowlaną, w zakresie konstrukcji i wykonania docieplenia, ekonomicznie czyli kosztowo powyższe roboty, czyli legalizacja byłaby nieopłacalna. Wobec powyższego inwestor wystąpił z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy na rozbiórkę powyższego budynku i wybudowanie nowego budynku mieszkalnego w tym samym miejscu o innych wymiarach. A następnie wykonał projekt techniczny ujmując rozbiórkę budynku przed rozpoczęciem budowy nowego budynku co zostało złożone w Starostwie jako załącznik do wniosku." Nadto pełnomocnik inwestorki wskazał, że: "Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 30.01.2025 r. z udziałem pracowników PINB w P. stwierdzono, że mapy do celów projektowych z dnia 9.08.2023 r. i 19.08.2024 r. sporządzone przez uprawnionego geodetę – R. Z., na których sporządzono projekt zagospodarowania terenu działki [...] zawierają niezgodną ze stanem faktycznym wielkość i wymiary budynku letniskowego. W wyniku nieprawidłowości na mapach błędnie wskazano, że część budynku została rozebrana. Powyższe mapy do celów projektowych pomimo posiadania stosownych oświadczeń i podpisów zawierały nieprawdziwe dane, poświadczały nieprawdę, wprowadziły projektanta w błąd i zostały wykonane niezgodnie z prawem (...)." Mając na uwadze powyższe Starosta stwierdził, że załączony projekt budowlany w części - Dokumentacja rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej obejmuje rozbiórkę istniejącego budynku rekreacji indywidulanej, parterowego, niepodpiwniczonego o konstrukcji drewnianej. "...Ściany o konstrukcji drewnianej szkieletowej, obite deskami z zewnątrz od wewnątrz. Strop nad parterem drewniany, belkowy. Dach konstrukcji drewnianej krokwiowe jętkowy, przykryty blachą typu "blachodachówka", o kącie nachylenia 30°...", "... wysokość budynku 4,10 m, wysokość budynku do okapu 2,74 m, długość budynku 6,20 m, szerokość budynku 5,50 m, powierzchnia zabudowy Pz=34,10 m2, powierzchnia użytkowa Pu=32,83 m2."". Rysunek projektu zagospodarowania terenu przewiduje rozbiórkę budynku w kształcie prostokąta o wymiarach wskazanych w opisie rozbiórki. Z ustaleń PINB wynikało, iż na przedmiotowym terenie zlokalizowany jest budynek (przeznaczony do rozbiórki) o wymiarach odbiegających od wymiarów budynku oznaczonego w projekcie budowlanym. Ponadto z analizy rysunku elewacji projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wynika, iż w części bez garażu odpowiada on istniejącemu na działce budynkowi. Zdaniem Starosty, budynek będący przedmiotem wniosku o pozwolenie na budowę został już częściowo zrealizowany (bez garażu). Pełnomocnik inwestora próbował wprowadzić organ w błąd. Do czasu kontroli przeprowadzonej przez PINB w projekcie widniała informacja o rozbiórce parterowego drewnianego budynku letniskowego o wymiarach 6,20 m x 5,50 m (na pzt wymiary 6,51 m x 5,95 m), natomiast z protokołu PINB wynikało, że planowany do rozbiórki budynek letniskowy jest w rzeczywistości piętrowym budynkiem murowanym o wymiarach jak na mapie do celów projektowych wraz z segmentem o wymiarach 5,09 m x 1,99 m na najnowszej mapie do celów projektowych nieuwidocznionym (widnieje na załączniku graficznym do decyzji o warunkach zabudowy). Analiza projektu budowlanego wraz z załącznikami, wyjaśnień pełnomocnika, protokołu PINB prowadzi do wniosku, że inwestor podjął próbę zalegalizowania samowoli budowlanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, zamiast wszcząć odpowiedną procedurę w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego. Powyższa konkluzja wynika ze sprzecznych ze stanem faktycznym informacji zawartych w projekcie budowlanym, wyjaśnień pełnomocnika niepokrywających się z kontrolą PINB, a także kształtem oraz konstrukcją projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, które są identyczne z budynkiem przeznaczonym "do rozbiórki". Zastosowano art. 35 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo budowlane który stanowi, że organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w przypadku wykonywania robót budowlanych przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 21 marca 2025 r. Nr 530/OPO/2025 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725), po rozpatrzeniu odwołania E. B. od decyzji Starosty P. z dnia 10 lutego 2025 r., odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę istniejącego budynku letniskowego oraz budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] położonej w miejscowości P. - utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z 10 lutego 2025 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Starosta P. wydał decyzję na podstawie art. 35 ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym decyzję o odmowie pozwolenia na budowę wydaje się w przypadku wykonywania robót budowlanych przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane co do zasady można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Pozwolenie na budowę może być udzielone jedynie przed rozpoczęciem, a nie po zakończeniu lub w trakcie robót budowlanych. Wydanie decyzji pozytywnej doprowadziłoby do "zalegalizowania" wcześniej wybudowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Projekt budowlany przedstawia budynek mieszkalny jednorodzinny z częścią garażową, natomiast z ustaleń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. wynikało, iż na działce nr [...] istnieje już budynek mieszkalny jednorodzinny bez części garażowej. Powyższe oznacza, iż zamiar inwestycyjny tj. budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią garażową został w części zrealizowany - przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym samym Starosta P. zobligowany był do wydania decyzji na podstawie art. 35 ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie doszło do naruszenia art. 35 ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego, który odnosi się do rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie nieostatecznego pozwolenia na budowę i obliguje organ do wydania odmownej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jeśli organ wie, że prace zostały rozpoczęte przed wydaniem pozwolenia, to musi wydać decyzję odmowną. Decyzja o pozwoleniu na budowę nie służy legalizacji robót budowlanych. Tryby legalizacyjne regulują odrębne przepisy i do ich stosowania powołane są organy nadzoru budowlanego, a nie organy administracji architektoniczno-budowlanej. Nadto organ administracji architektoniczno-budowlanej w przypadku wątpliwości co do inwestycji mógł zwrócić się do organu nadzoru budowlanego o przeprowadzenie kontroli. E. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21.03.2025r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. nie odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji Starosty P. , 2. niezasadne utrzymanie w mocy decyzji Starosty P. przez co doszło do naruszenia przepisów prawa, które miały wpływ na wynik sprawy: a) art. 7 k.p.a. zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, b) art. 77 k.p.a. zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, c) art. 35 ust. 5 pkt. 2 Prawa budowlanego poprzez bezpodstawne zastosowanie jako podstawy prawnej decyzji, d) art. 82 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez przekroczenie kompetencji przy rozpatrywaniu sprawy. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że podstawą prawną decyzji Starosty P. był art. 35 ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego, wskazujący na prawne konsekwencje wykonywania robót budowlanych przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednak żadne prace budowlane związane ze złożonym wnioskiem nie były dotąd wykonywane. Nie były prowadzone ani prace rozbiórkowe istniejącego budynku letniskowego, ani prace budowlane budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżąca podnosiła, że budynek letniskowy przeznaczony do rozbiórki był zrealizowany na podstawie zgłoszenia z dnia 22.12 2020 r. Prace zakończyły się w 2022 r. Budynek letniskowego został wykonany niezgodnie ze zgłoszeniem i sztuką budowlaną, dlatego zdecydowała się na jego rozbiórkę i wykonanie nowego budynku jednorodzinnego z garażem o innych wymiarach. Architektura istniejącego budynku była odpowiednia i chciała ją zachować. Uzyskała decyzję o warunkach zabudowy w której był zapis o rozbiórce istniejącego budynku letniskowego i budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W ocenie skarżącej domysłem organu było twierdzenie, że chce zachować część istniejącego budynku letniskowego. Organ pominął, że z dokumentacji wynikało, iż ma rozebrać istniejący budynek i postawić podobny. Starosta bezpodstawnie uznał, że budynek letniskowy nie będzie rozebrany, gdyż skontrolowanie tego należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego. Rolą Starosty była ocena wniosku pod kątem spełnienia wymogów z art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego. Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest uprawniony do badania legalności obiektu podlegającego rozbiórce. Założenie, że przedmiotowy budynek nie zostanie rozebrany, nie miało oparcia w przepisach prawa oraz w przedłożonych dokumentach. Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skarga była zasadna. E. B. wystąpiła do Starosty P. z wnioskiem o wydanie pozwolenia na rozbiórkę istniejącego budynku letniskowego i pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., załączając projekt budowlany. Stosownie do art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725), pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto: 1) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; 1a) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności pozwoleń, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1, oraz decyzji, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2135 oraz z 2021 r. poz. 234 i 1718), jeżeli są one wymagane; 2) złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z kolei art. 33 ust. 2 Prawa budowlanego określa jakie załączniki inwestor winien dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę. Natomiast zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane - przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno- budowlanego z: a) ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, b) wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, c) ustaleniami uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 3) kompletność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno- budowlanego, w tym dołączenie: a) wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, b) informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 b, c) kopii zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, dotyczącego projektanta i projektanta sprawdzającego, d) oświadczeń, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 9 i 10; 4) posiadanie przez projektanta i projektanta sprawdzającego odpowiednich uprawnień budowlanych oraz aktualność zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7. W przypadku spełnienia przez inwestorkę wszystkich powyższych wymagań, organ nie mógł odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę - art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego. Natomiast w sytuacji stwierdzenia niezgodności planowanej inwestycji z wymogami art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, organ administracji architektoniczno-budowlanej miał obowiązek wezwania w drodze postanowienia (art. 35 ust. 3 ww. ustawy) do usunięcia wskazanych nieprawidłowości, a po bezskutecznym upływie terminu, wydać decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W tej sprawie wątpliwość organu wzbudził fakt, że przedłożony projekt przewidywał rozbiórkę istniejącego budynku letniskowego oraz budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w tym samym miejscu i o podobnych wymiarach. Wyjaśniając te wątpliwości, pełnomocnik inwestorki w odpowiedzi na postanowienie Starosty P. z 11.09.2024 r. stwierdził, że w decyzji o warunkach zabudowy z dnia 2.01.2024 r. obiekt przeznczony do rozbiórki ma pow. zabudowy 46 m2. Część zachodnia, widoczna na załączniku graficznym do ww. decyzji została rozebrana w 2023 r., co uwzględniono na mapie do celów projektowych z dnia 9.08.2023 r. Wobec czego projekt rozbiórki obejmuje tylko istniejącą część budynku – główną o powierzchni zabudowy 34,10 m2, która została wykazana na mapie do celów projektowych. Na żądanie organu mapa do celów projektowych została poddana ponownej weryfikacji w ośrodku geodezyjnym, w wyniku czego zmieniona została data weryfikacji na 19.08.2024 r. W toku postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. dokonał w dniu 30.01.2025 r. oględzin i ustalił, że na terenie działki istnieje budynek rekreacji indywidualnej zrealizowany na podstwie zgłoszenia z dnia 22.12.2020 r., na wykonanie wolnostojącego parterowego budynku rekreacji indywidulanej o powierzchni zabudowy do 35 m2. Od zgłoszenia odstąpiono poprzez wykonanie poddasza użytkowego oraz zwiększenie powierzchni zabudowy. Pierwotnie zrealizowano część o wymiarach około 6,61 x 5,90 m, a następnie dobudowano segment parterowy, z dachem jednospadowym, o wymiarach 5,09 x 1,99 m. Następnie pełnomocnik inwestorki w piśmie z dnia 4 lutego 2025r. wskazał Staroście, że mapy do celów projektowych z dnia 9.08.2023 r. i 19.08.2024 r. na których sporządzono projekt zagospodarowania działki [...] wykonane zostały przez uprawnionego geodetę – R. Z.. Zawierały jednak niezgodne ze stanem faktycznym wymiary budynku letniskowego. W wyniku nieprawidłowości na mapach błędnie wskazano, że część budynku została rozebrana. Powyższe mapy do celów projektowych pomimo posiadania stosownych oświadczeń i podpisów zawierały nieprawdziwe dane i wprowadziły projektanta w błąd. Starosta wydając decyzję odmowną podkreślił, że z analizy rysunków projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wynika, iż w części bez garażu odpowiada on istniejącemu na działce budynkowi. Zdaniem Starosty, budynek będący przedmiotem wniosku o pozwolenie na budowę został już częściowo zrealizowany (bez garażu). W ocenie organu, inwestor podjął próbę zalegalizowania samowoli budowlanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, zamiast wszcząć odpowiedną procedurę w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego. W konsekwencji organ zastosował art. 35 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, iż odmawia się wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w przypadku wykonywania robót budowlanych przed uzyskaniem tej decyzji. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie w tej sprawie opierało się na przyjętym przez organ architektoniczno-budowlany założeniu, że nie dojdzie do rozebrania budynku letniskowego, co ostatecznie zrodziło stwierdzenie, iż budynek będący przedmiotem wniosku o pozwolenie na budowę został już częściowo zrealizowany. Podkreślenia jednak wymaga, że z twierdzeń pełnomocnika inwestorki zawartych w piśmie z dnia 4 lutego 2025r. wynikało, iż mapy do celów projektowych z dnia 9.08.2023 r. i 19.08.2024 r. na których sporządzono projekt zagospodarowania działki [...] wykonane przez uprawnionego geodetę, zawierały niezgodne ze stanem faktycznym wymiary budynku letniskowego. Wobec nieprawidłowości na mapach, błędnie wskazano, że część budynku została rozebrana. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, zaistniała konieczność wezwania inwestora do usunięcia sprzeczności między przedłożonym projektem zagospodarowania działki a stanem faktycznym, w zakresie wymiarów obiektu letniskowego przeznaczonego do rozbiórki. Jeśli wymiary i obrys budynku letniskowego przeznaczonego do rozbiórki, zgodne byłyby z ustaleniami dokonanymi przez PINB w protokole sporządzonym w dniu 30.01.2025 r., to samo przekonanie Starosty o braku woli inwestorki dokonania rozbiórki i tylko jej deklarowaniu na potrzeby przedmiotowego postępowania - nie mogło mieć znaczenia prawnego. W ocenie Sądu, rozbiórka obiektu który powstał w sposób niezgodny z dokonanym zgłoszeniem, jest uprawnieniem inwestora, który nie musi oczekiwać na podjęcie działań przez organ nadzoru budowlanego aby doprowadzić zabudowę działki do zgodności z przepisami. Jeśli zatem organ nadzoru budowlanego nie wydał decyzji o nakazie rozbiórki, a tym bardziej jeśli nawet nie wszczął stosownego postępowania, inwestor może przez własne działania polegające na rozbiórce doprowadzić do stanu zgodności z prawem. Okoliczność, że przedłożony projekt budowlany zakłada powstanie nowego obiektu, podobnego do tego który ma zostać rozebrany, sama w sobie nie może być podstawą do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. Jeśli przewidziano by rozbiórkę budynku letniskowego, którego wymiary i obrys uwidocznione w projekcie zagospodarowania działki pokrywałby się z budynkiem faktycznie istniejącym, to nie było podstaw do twierdzenia, że wydanie przez organ decyzji doprowadzi do "zalegalizowania" samowoli. Należy mieć na uwadze, że stosownie do art. 83 ustawy Prawo budowlane do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego należą zadania i kompetencje, o których mowa między innymi w art. 48-51 tej ustawy. Zatem w sytuacji wykonywania robót budowalnych w sposób niezgodny z udzielonym pozwoleniem na budowę, organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wszczęcia stosownego postępowania. Przepis art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego określa czynności sprawdzające, jakich powinien dokonać organ administracji architektoniczno-budowlanej przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę w stosunku do przedłożonego projektu budowlanego. Nie wynika z niego obowiązek sprawdzenia, czy obiekt budowlany przeznaczony do rozbiórki powstał w warunkach samowoli budowlanej. Takiego obowiązku nie można wyprowadzić z art. 35 ust. 5 Prawa budowlanego, gdyż dotyczy on wyłącznie sytuacji, gdy na terenie, którego dotyczy projekt zagospodarowania działki lub terenu, znajduje się obiekt budowlany, w stosunku do którego orzeczono już nakaz rozbiórki. Przepis ten stanowi wyjątek od zawartej w art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego zasady i z tego względu nie może być interpretowany rozszerzająco. Rolą organu administracji architektoniczno-budowlanej była ocena wniosku inwestora pod kątem spełnienia wymogów wskazanych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego. Organ nie był uprawniony do antycypowania działań faktycznych inwestora i zakładania, że określone roboty budowlane przewidziane w projekcie zaprojektowano jako fikcyjne. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego, to jest art. 30 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie do uwzględnienia oceny prawnej wynikającej z niniejszego wyroku. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z 10 lutego 2025 r. W odniesieniu do kosztów postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło