VII SA/Wa 1084/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński ( spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. F. i L. F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji otworów okiennych skargę oddala. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołań J. i L. F. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. i G. Sp. z o.o. w W. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. Nr [...] z dnia [...] września 2010r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakładającą na J. F. i L. F. obowiązek likwidacji w zakreślonym terminie samowolnie wykonanych 2 okien w ścianie budynku przy ul. [...] w W. w granicy z działką nr [...] i [...] z obr. [...], w lokalu nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania z którego wynika, że w związku z wnioskiem H. Sp. komandytowa z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie wszczęcia postępowania w celu usunięcia nieprawidłowości w budynku przy ul. [...] w W., polegających na samowolnym wybiciu 15 i 18 okien w ostrej granicy działki sąsiadującej z działkami nr [...] i [...] z obrębu [...] w W., Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego z dniem [...] maja 2009 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wykonanych 18 okien w ścianie budynku przy ul. [...] w W. w granicy z działką nr [...] z obrębu nr [...] przy ul. [...] w W. W odpowiedzi na prośbę o przesłanie dokumentacji projektowej budynku przy ul. [...] oraz zapytanie, czy dokonano zgłoszenia zamiaru wybicia przedmiotowych okien, Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] poinformował, iż w zasobach archiwum nie odnaleziono dokumentacji budowlanej budynku przy ul. [...] oraz że organ administracji architektoniczno — budowlanej nie wydawał pozwolenia na wykonanie ww. okien. W dniu [...] września 2009 r. przedstawiciel Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego przeprowadził oględziny w przedmiotowej sprawie i potwierdził, iż w ścianie będącej w ostrej granicy znajdują się okna o różnej wielkości i w zróżnicowanym układzie. Strony nie potrafiły sprecyzować terminu ich powstania oraz nie przedłożyły dokumentów potwierdzających legalność ich wykonania. W dniu [...] września 2009 r. poinformowano strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie samowolnie wykonanych 18 okien w ścianie budynku przy ul. [...] w granicy z działką nr [...] z obrębu [...] w W. i w dniu [...] września 2009 r. decyzją nr [...] nałożono na Wspólnotę Mieszkaniową [...] obowiązek likwidacji samowolnie wykonanych 18 okien w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji. W związku ze złożonym odwołaniem, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję PINB nr [...] z dnia [...] września 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wyższej instancji wskazał, iż Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego powinien wyjaśnić, w jakich pomieszczeniach znajdują się przedmiotowe okna, w szczególności, czy występują w pomieszczeniach mieszkalnych, czy w częściach wspólnych. W drugim przypadku słusznym byłoby nałożenie obowiązków na Wspólnoty, natomiast w pozostałych częściach na inwestora, właściciela lub zarządcę. Dodatkowo należy wskazać, że w sprawie dotyczącej budynku przy ul. [...] w W. wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 672/09. Z oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku wynika, że "wyjaśnienie kwestii położenia okien ma priorytetowe znaczenie dla ustalenia osoby zobowiązanej do ich likwidacji, albowiem odpowiedzialność wspólnoty może dotyczyć części wspólnych budynku tj. okien w pomieszczeniach niesłużących do wyłącznego użytku właściciela (np. klatka schodowa )". W związku z powyższym organ I instancji uznał, że w pierwszej kolejności należało dokonać próby ustalenia, kto był sprawcą samowoli budowlanej, a dopiero w przypadku braku możliwości ustalenia powyższego, obowiązki należałoby nakładać na obecnego właściciela lokalu, w którym wybito otwory okienne, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami budowlanymi. Organ wezwał obecnych właścicieli lokali, w których wybito otwory okienne, do złożenia wyjaśnień w tej sprawie. Ponadto w dniu [...] maja 2010 r. odbyła się wizja w lokalach nr [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...], w których potwierdzono występowanie samowolnie wykonanych okien. Pozostałe lokale nie zostały udostępnione. Podczas wizji przedstawiciel organu nadzoru budowlanego usiłował ustalić inwestorów wykonanych robót budowlanych, polegających na wybiciu okien, jednak "według oświadczenia mieszkańców budynku, w tym lokali udostępnionych do oględzin oraz administratora budynku, okna w ww. lokalach zostały wybudowane przez ich poprzednich najemców lub w przypadku lokalu nr [...] — poprzedniego właściciela i nie są w stanie określić terminu ich budowy". W trakcie dokonanych oględzin stwierdzono, iż wszystkie wykonane okna, będące przedmiotem postępowania, znajdują się w lokalach mieszkalnych lub użytkowych, brak jest natomiast okien w częściach wspólnych, co w związku z przytoczoną wyżej regulacją prawną zwalnia wspólnotę od odpowiedzialności za, pozostające w sprzeczności z Prawem budowlanym, samowolnie wykonane okna w ścianie znajdującej się w ostrej granicy z działkami nr [...] i [...] w obrębie [...] w W. W trakcie postępowania ustalono, iż właścicielem większości lokali, w których znajdują się przedmiotowe okna, jest Spółka F. Sp. z o.o., natomiast dwa lokale — nr [...] i [...] zostały wyodrębnione i są własnością odpowiednio J. i L. F. oraz Biura [...] Sp. z o.o. W dniu [...] czerwca 2010 r. poinformowano strony o toczącym się postępowaniu w sprawie samowolnie wykonanych okien w ścianie budynku przy ul. [...] w granicy z działką nr [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. i pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. wezwano firmę F. Sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym w imieniu firmy F. Sp. z o.o., w dniu [...] czerwca 2010 r. w inspektoracie stawił się pełnomocnik – P. W. i oświadczył, iż większościowy właściciel nieruchomości nie posiada żadnej wiedzy na temat inwestorów wybicia przedmiotowych okien oraz nie ma możliwości uzyskania takich informacji. "Spółka przejęła w znacznej części budynek około 4 lata temu od spadkobierców z wybitymi już oknami." Potwierdzono również, iż spółka F., z wyłączeniem 2 wyodrębnionych lokali (nr [...] i nr [...]), jest wyłącznym właścicielem lokali, w których znajdują się wykonane okna. Powyższe stwierdził również przedstawiciel firmy administrującej budynkiem przy ul. [...] — G. w dniu [...] czerwca 2010 r. oświadczając, iż "brak jest dokumentów potwierdzających, kto wykonał okna w ścianie będącej w ostrej granicy. Firma G. sprawdzała w dokumentacji przekazanej przez poprzednich właścicieli oraz w archiwach. Skierowano również zapytanie w tej sprawie do Wydziału Architektury i Budownictwa". Rozpatrując odwołanie J. i L. F. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. i G. Sp. z o.o. w W., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że organ pierwszej instancji poczynił wszelkie możliwe starania mające na celu ustalenie daty popełnienia samowoli budowlanej oraz jej sprawców. Zdaniem organu odwoławczego bezspornym w sprawie jest, iż osoby, które dopuściły się samowoli budowlanej nie posiadają obecnie żadnego tytułu prawnego do nieruchomości i w żaden sposób z niej nie korzystają. Okoliczność ta uzasadnia nałożenie obowiązku wynikającego z art. 52 Prawa budowlanego na obecnego właściciela lokalu mieszkalnego, w którym okna zostały zrealizowane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyli J. F. i L. F., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. z dnia [...] września 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona skarżąca zarzuciła organowi II instancji oparcie rozstrzygnięcia o dowody znajdujące się w aktach innego postępowania administracyjnego, do którego skarżący nie mieli dostępu, a tym samym nie mogli podnosić żadnych zarzutów i zajmować stanowiska odnośnie ich treści i ewentualnej przydatności dla rozstrzygnięcia; niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy poprzez nieuzasadnione pominięcie wniosków dowodowych sugerowanych przez skarżących w odwołaniu od decyzji PINB, co z kolei doprowadziło do rozstrzygnięcia, którego treść jest - zdaniem skarżących nieprawidłowa; pominięcie w rozstrzygnięciu możliwości istnienia odstępstw od obowiązku stosowania przepisów nakazujących sytuowanie otworów okiennych w ostrej granicy z działką sąsiednią; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym ustaleniu, iż okna w lokalu nr [...] a zostały wybite w ostrej granicy z nieruchomością należącą do H. sp.k. (dz. nr ew. [...] i [...] z obrębu [...]); nie wzięcie pod uwagę społecznego aspektu sprawy oraz skutków wydania zaskarżonych decyzji prowadzących do utraty przez pomieszczenia, w których są wybite sporne okna, charakteru pomieszczeń mieszkalnych z uwagi na utratę dopływu światła dziennego. W skardze podniesiono, że sporne okna w lokalach [...] a wbrew twierdzeniom organów nie są wybite w ostrej granicy z działką gruntu należącą do H. sp.k. lecz wychodzą na wewnętrzny dziedziniec (podwórko) nieruchomości należącej do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. Zdaniem skarżących jest to o tyle istotne, że teren ten nie będzie podlegał zabudowie, która jest planowana przez H. sp.k. i w żaden sposób nie narusza interesów właścicieli sąsiedniej nieruchomości. W tym zakresie w obu nieruchomościach zostałby zachowany status quo. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz biorąc pod uwagę wnioski zawarte w skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 ppsa). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy słusznie uznał, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało prawidłową subsumcją prawa, a w związku z tym, uznaniem, iż ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie organ II instancji dokonał ponownej oceny stanu faktycznego sprawy i trafnie wskazał, że wykonanie spornych otworów okiennych w sposób istotny odbiega od przepisów prawa budowlanego, w tym warunków technicznych, a wobec tego, stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, na inwestora, należało nałożyć stosowny obowiązek w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przez stan zgodny z prawem należy rozumieć spełnienie wymogów, określonych przepisami techniczno - budowlanymi. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, właściwy organ w drodze decyzji, nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Wykonanie czynności nakazanych w decyzji wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego obciąża inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, kolejność wskazana w tym przepisie nie jest przypadkowa, a decyzje wydawane na podstawie art. 51 Prawa budowlanego winny być kierowane w pierwszej kolejności do inwestora. Przy czym pojęcia inwestora oraz właściciela obiektu nie są tożsame. W pierwszej kolejności należy ustalić inwestora oraz czy posiada on tytuł prawny do nieruchomości umożliwiający mu wykonanie nałożonych obowiązków. Nie można bowiem orzec o nałożeniu obowiązku adresując go wyłącznie do inwestora, jeżeli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie obowiązku. Jeżeli nie jest możliwe zobowiązanie inwestora, dopiero wówczas, wykonanie obowiązku należy skierować do właściciela obiektu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008r., sygn. akt II SA/Gd 425/08, Lex nr 509871; vide wyrok NSA z dnia 6 marca 2008r., sygn. akt II OSK 158/07, Lex nr 468723; por. również wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 czerwca 2008r., sygn. akt II SA/Kr 388/08, Lex nr 509864). Mając na względzie powyższe oraz z uwagi na brak, w niniejszej sprawie, możliwości ustalenia sprawcy wspomnianych otworów okiennych, czyli właściwego inwestora, obowiązek zgodnie z prawem należało nałożyć na aktualnego właściciela tegoż lokalu, tj. J. i L. F. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zatem nałożył, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 i w zw. z art. 52 Prawa budowlanego, obowiązek likwidacji samowolnie wykonanych okien będących przedmiotem niniejszego postępowania na aktualnego właściciela lokalu, w którym znajdują się otwory okienne. Odnosząc się do zarzutu skargi, że sporne okna w lokalu [...] a wbrew twierdzeniom organów nie są wybite w ostrej granicy z działką gruntu należącą do H. sp.k. lecz wychodzą na wewnętrzny dziedziniec (podwórko) nieruchomości należącej do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. wskazać należy, iż dla niniejszej sprawy likwidacji okien w lokalu [...] a drugorzędne znaczenie ma kwestia własności gruntu sąsiadującego z budynkiem przy ul. [...]. Istotne w tej sprawie jest to, że ściana budynku [...] znajduje się w granicy z inną działką i zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi od daty budowy budynku do chwili obecnej ściana z otworami okiennymi nie mogła znajdować się w granicy. Ponadto pozostawienie samowolnie wykonanych otworów okiennych tylko i wyłącznie z tego punku widzenia, że teren sąsiadujący z budynkiem nie będzie podlegał zabudowie, która jest planowana przez H. sp.k. nie jest możliwe, ponieważ obecny jak i ewentualny przyszły sposób zagospodarowania działki graniczącej z nieruchomością [...] nie został w prawie przewidziany jako uzasadniający tolerowanie czy wręcz sankcjonowanie samowoli budowlanej. Pozostałe zarzuty skargi są bezzasadne, ponieważ organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i wykazały brak jakiejkolwiek dokumentacji związanej z ewentualnym zgłoszeniem bądź pozwoleniem na budowę oraz, że brak jest możliwości ustalenia sprawcy samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu spornych otworów okiennych, ustaliły właściwe przepisy, na podstawie których nałożono obowiązek, zaś organ odwoławczy rzetelnie ustosunkował się do zarzutów odwołania i prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.