VII SA/Wa 1091/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska. (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. R. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2016 r. odmawiającego A. R. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek A. R. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami w wieku 15 lat i 2 lat. Posiada dom o powierzchni 92 m2, mieszkanie o powierzchni 44 m2, nieruchomość rolną (2,26 ha). Skarżąca uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 4000 zł netto (5600 zł brutto). Jako stałe wydatki wskazała: ok. 1000 zł – czynsz, opłaty za telefon, internet, gaz, energię elektryczną; ok. 800 zł – rata kredytu hipotecznego, ok. 2000 zł – koszty utrzymania (wyżywienie, odzież, leki), ok. 200 zł – wydatki na potrzeby szkolne starszej córki. Pismem z dnia 17 czerwca 2016 r. zobowiązano A. R. do złożenia wniosku na obecnie obowiązującym formularzu oraz do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - udokumentowanie wysokości uzyskiwanych dochodów (np. poprzez nadesłanie zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za pracę), - udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków skarżącej związanych z utrzymaniem domu/mieszkania (czynsz, opłaty za prąd, gaz, wodę itp.), - wskazanie, czy skarżąca uzyskuje dochody z tytułu najmu domu lub mieszkania, jeśli tak, w jakiej wysokości, - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego (rachunków bankowych) - z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca oświadczyła, że nieruchomości nie są wynajmowane, są obciążone hipotecznie, a ponadto dom jest obciążony służebnością dożywotniego mieszkania i użytkowania. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie starszego referendarza sądowego z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika, by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Ponadto wskazał, że skarżąca – pomimo wezwania - nie udokumentowała wysokości uzyskiwanych dochodów oraz miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, nie nadesłała również wyciągów z rachunku bankowego. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 3 sierpnia 2016 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący przyjęciem, że sytuacja majątkowa skarżącej nie należy do wyjątkowo trudnych. Do wniosku dołączyła potwierdzenie dokonania opłat (miesięcznie): czynsz od 625 zł do 744 zł, opłaty za telefon około 150 zł, internet ok. 85 zł, gaz 48,24 zł, energia elektryczna ok. 200 zł, rata kredytu hipotecznego ok. 140 CHF, ubezpieczenie na życie: 45,08 zł, polisa wpłata w czerwcu w kwocie 268 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych prawidłowo oceniając sytuację majątkową strony. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami w wieku 15 lat i 2 lat. Posiada dom o powierzchni 92 m2, mieszkanie o powierzchni 44 m2, nieruchomość rolną (2,26 ha). Skarżąca uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 4000 zł netto (5600 zł brutto). Jako stałe wydatki wskazała: ok. 1000 zł – czynsz, opłaty za telefon, internet, gaz, energię elektryczną; ok. 800 zł – rata kredytu hipotecznego; ok. 2000 zł – koszty utrzymania (wyżywienie, odzież, leki); ok. 200 zł – wydatki na potrzeby szkolne starszej córki. Wobec takiej sytuacji finansowej skarżącej nie sposób uznać, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Nie można zgodzić się z twierdzeniem zawartym w sprzeciwie, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy wskazuje, że ponoszenie kosztów postępowania jest dla skarżącej zbyt obciążające. Stwierdzić bowiem należy, że skarżąca, przy sprzeciwie, nadesłała wprawdzie dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki, jednak informacje te nadal są niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych skarżącej, bowiem - pomimo wezwania - skarżąca nie nadesłała: informacji o uzyskiwanych dochodach oraz wyciągów bankowych, a jest to informacja ważna, gdyż dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). Podkreślenia wymaga przy tym, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec tego Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający i bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zatem brak jest więc podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.