VII SA/Wa 1092/11
WyrokWSA w Warszawie2011-08-10
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Leszek Kamiński, Elżbieta Zielińska - Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, wybudowanego samowolnie przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., wydana na podstawie przepisów tej ustawy, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, który został wybudowany samowolnie przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte na podstawie przepisów tej ustawy, jest wydana z rażącym naruszeniem prawa. W takich przypadkach należy stosować przepisy dotychczasowe, czyli ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uzasadniające uchylenie decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o pozwoleniu na użytkowanie punktu handlowo-usługowego. Obiekt został wybudowany samowolnie i zalegalizowany na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r., mimo że istniał przed wejściem w życie tej ustawy. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa, w tym nieprawidłowe ustalenie roku zakończenia budowy i brak nałożenia opłaty legalizacyjnej, a także przekroczenie granicy działki.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz R. N. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska ( spr.), Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Foks - Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz R. N. kwotę 300 zł ( trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak [...] na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 55 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) udzielił W. B. pozwolenia na użytkowanie punktu handlowo-usługowego, zlokalizowanego w miejscowości P. przy ul. [...] na działce nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 6 kwietnia 2009 r. inwestor W. B. złożył wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego punktu usługowo-handlowego. Budynek powstał w warunkach samowoli, dlatego niezbędna była procedura naprawcza, którą przeprowadzono na podstawie art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Do wniosku dołączono wymagane prawem dokumenty, a podczas obowiązkowej kontroli nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. znak [...] na podstawie art. 104 w związku z art. 156 § 1, art. 157 § 1 i § 2 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 81 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), po rozpatrzeniu wniosku R. N., odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r.
W uzasadnieniu organ podał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. prowadził postępowanie administracyjne w sprawie legalizacji obiektu -punktu handlowo-usługowego zlokalizowanego w miejscowości P. przy ul. [...] na działce nr [...], stanowiącego obecnie własność W. B. Zauważył, że wnioskodawca jest kolejnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, nabył ją w 2007 r. wraz z obiektem i nie posiada dokumentów świadczących o legalnym wybudowaniu obiektu handlowego. Organ stwierdził, że przedmiotowy obiekt parterowy, niepodpiwniczony o konstrukcji metalowo - drewnianej i pow. ok. 24 m2 z dachem jednospadowym usytuowany na działce nr [...] graniczy z działką nr [...], której właścicielem jest R. N. Biorąc pod uwagę okres zakończenia budowy budynku - 1994 r., w odniesieniu do art. 103 ust. 2 obowiązującego Prawa
budowlanego, PINB rozpatrzył sprawę na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24.10.1974 r. (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229).
W wyniku prowadzonego postępowania legalizacyjnego organ I instancji po przeprowadzonej kontroli oraz przesłuchaniu stron i świadków postanowieniem z dnia [...].02.2009 r. znak [...] na podstawie art. 56 ustawy Prawo budowlane z dnia 24.10.1974 r. nakazał W. B. - właścicielowi przedmiotowego budynku wykonanie oznaczonych czynności w określonym terminie. W konsekwencji spełnienia ww. obowiązku, po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, wobec braku przesłanek do nakazu rozbiórki decyzją z dnia [...].04.2009 r. znak [...] organ udzielił W. B. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego punktu handlowo-usługowego. Przed wydaniem decyzji organ I instancji zbadał również zgodność z planem zagospodarowania przedmiotowego obiektu i zdatność do użytkowania pod względem bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Zdaniem organu, wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji R. N. posiada interes prawny w niniejszej sprawie i niesłusznie została pominęła jako strona w postępowaniu, dotyczącym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, kończącej postępowanie legalizacyjne. Organ podał, iż wnioskodawczyni zarzuciła rażące naruszenie prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż w postępowaniu legalizacyjnym mylnie ustalono rok zakończenia budowy oraz nie nałożono opłaty legalizacyjnej. Wyjaśnił, że przepis ten może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność, lecz taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Organ podał, że obiekt istniał wcześniej, uległ spaleniu i został usytuowany od nowa do końca 1994 r., co zostało potwierdzone dodatkowymi zeznaniami świadków i stanowiskiem straży miejskiej z dnia 05.02.2009 r. Wyjaśnił, iż organ orzekający w trybie stwierdzenia nieważności decyzji bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, tj. decyzji PINB w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r. Dodał, że pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie może być uznane za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Nie można bowiem w trybie stwierdzenia nieważności decyzji wzruszać decyzji dotkniętej innymi wadami, niż podstawy stwierdzenia nieważności przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a. lub w ustawach szczególnych.
W odniesieniu do wyjaśnień i uwag zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się pismo Wójta Gminy kierowane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 lipca 2008 r. udzielające odpowiedzi w przedmiocie interpretacji planu na danym terenie. Ponadto zauważył, że legalizowany obiekt od strony północnej pasem o szerokości ok. 0,45 m znajduje się na działce nr [...], jednakże organy nadzoru nie posiadają podstawy prawnej do rozstrzygania w tym przedmiocie oraz dodał, iż w tej sprawie toczy się postępowanie przed właściwym sądem cywilnym.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2011 r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania R. N., utrzymał w mocy powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011 r.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa i nie zachodzą przesłanki do jej uchylenia. Podał, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nakazał W. B. -właścicielowi budynku małej gastronomii, zlokalizowanego na działce nr [...] w P., wykonanie w określonym terminie wskazanych czynności w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Inwestor przedstawił wymagane dokumenty, a z protokołu obowiązkowej kontroli z dnia [...].04.2009 r. nr [...] wynika, że nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. W ocenie organu, skoro inwestor przedłożył wymagane dokumenty, a ponadto organ nadzoru budowlanego I instancji protokolarnie stwierdził, że sporny obiekt budowlany nadaje się do użytkowania, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji PINB w M. z dnia [...].04.2009 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie.
Organ stwierdził, iż jakkolwiek podstawę prawną decyzji PINB w M. z dnia [...].04.2009 r. stanowił art. 59 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), to mając na uwadze fakt, że sporny obiekt budowlany został zrealizowany przed wejściem w życie tej ustawy, należy uznać to za błąd organu. Wyjaśnił, że wobec obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r. zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 31, poz. 229 ze zm.), w tym również przepis art. 42 tej ustawy.
Organ podał, iż stosownie do art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane: "Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a
niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2", zgodnie z którym "przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe." Organ wyjaśnił, że art. 48 cytowanej ustawy dotyczy obiektów budowlanych lub ich części, będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, natomiast zgodnie z art. 3 pkt 6 tej ustawy: "Ilekroć w ustawie jest mowa o (...) budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego."
Organ odwoławczy podkreślił, że z brzmienia art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. wynika wprost, że do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r, nie stosuje się art. 48 tej ustawy. W takich przypadkach zastosowanie ma art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r, jeżeli należałoby nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego, a w przypadku braku podstaw do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ww. ustawy zachodzi konieczność legalizacji takiego obiektu na podstawie przepisów art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r.
Organ stwierdził, iż trudno przyjąć, że do samowoli budowlanej popełnionej przed 1 stycznia 1995 r. stosuje się jednocześnie przepisy ustawy z 1974 r. i nowej ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. Zwrócił uwagę na zdanie drugie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r, który nakazuje stosować przepisy dotychczasowe. Podał, że art. 37, 40, 42, a nawet art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowią pewną zwartą grupę przepisów, które są między sobą kompatybilne i należy stosować je w przypadkach określonych w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.
Zdaniem organu, skoro inwestor przedłożył dokumenty wymienione w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...].02.2009 r, a sporny obiekt budowlany nadaje się do użytku, ponadto jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego budowy ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (pismo Urzędu Gminy J. z dnia [...].07.2008 r., znak [...]), nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zabudowy lub użytkowania dla otoczenia, należało udzielić pozwolenia na jego użytkowanie. W ocenie organu, powołanie się przez organ nadzoru budowlanego I instancji na art. 59 Prawa budowlanego z 1994 r., mimo że podstawą decyzji o pozwoleniu na użytkowanie
winien być art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ wskazał, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji będącą skutkiem naruszenia norm prawnych o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.
Zdaniem organu odwoławczego, decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...].04.2009 r. znak [...] nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, ani żadną z pozostałych wad wymienionych w art. 156 §1 k.p.a. Została bowiem wydana przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu, nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej uprzednio inną decyzją ostateczną, została skierowana do podmiotu będącego stroną postępowania, jest wykonalna, a jej wykonanie nie wywoła czynu zagrożonego karą. Ponadto decyzja ta nie zawiera wady, powodującej jej nieważność z mocy prawa.
Organ podkreślił również, że sprawy dotyczące własności nieruchomości oraz granic działki nie leżą w kompetencjach organów nadzoru budowlanego oraz brak jest podstawy prawnej dla żądania przedłożenia dowodu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wyjaśnił, iż odwołująca się może dochodzić roszczeń w tym zakresie na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Zauważył, że z tego prawa skorzystała, gdyż w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Rejonowego w M. I Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt [...], zgodnie z którym do przekroczenia granicy doszło nieumyślnie i sprzyjał temu fakt, iż granica działek nr [...] i [...] nie była w żaden sposób oznaczona, a właściciele nieruchomości nie przywiązywali wagi do jej przebiegu. Ponadto, poprzedni właściciel działki nr [...] nie sprzeciwił się bez nieuzasadnionej zwłoki przekroczeniu granicy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. wniosła R. N.
Skarżąca zarzuciła, iż kwestionowana decyzja jest stronnicza jako wydana na korzyść właściciela działki nr [...] W. B. Nie zgodziła się z twierdzeniem,
że inspektorzy nadzoru budowlanego nie są w stanie odtworzyć siatki z kamieni granicznych. Stwierdziła, że geodeta potwierdził ustalony wcześniej przebieg granic i zeznał w Sądzie Rejonowym, że przy zakupie działki i budynku granice powinny zostać odszukane. Potwierdził również, że działka nr [...] jest uszczuplona o 12 m2 i część blaszaka sąsiada stoi na działce nr [...]. Skarżąca poinformowała ponadto, iż ani właścicielka działki nr [...], ani jej pełnomocnik nie uczestniczyli jako strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu.
W ocenie skarżącej, postanowienie PINB z dnia [...] lutego 2009 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie można wykonać inwentaryzacji geodezyjnej bez mapy, która nie ma wytyczonych granic działek, a także nie można wykonać inwentaryzacji budowlanej obiektu, którego budowa przekracza granice działki. Skarżąca poinformowała również, że inwestor nie występował o ustalenie warunków zabudowy oraz o pozwolenie na budowę. Zdaniem skarżącej, budynek przekraczający granicę działki i postawiony częściowo na sąsiedniej działce bez zgody jej właściciela nie może zostać zalegalizowany.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).
W rozpatrywanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia.
Sąd kontrolował decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora
Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r., udzialającej W. B. pozwolenia na użytkowanie punktu handlowo-usługowego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w miejscowości P.
Na wstępie należy zauważyć, iż postępowanie w sprawie samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu budynku małej gastronomii wraz z przyłączem kanalizacyjnym i wodociągowym na przedmiotowej nieruchomości zostało zainicjowane przez organ nadzoru budowlanego w trybie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), gdyż postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. na podstawie art. 56 cytowanej ustawy w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazał W. B. w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem:
* wykonanie inwentaryzacji geodezyjnej obiektu wraz z przyłączami,
* wykonanie inwentaryzacji budowlanej obiektu,
* przedstawienie oceny stanu technicznego budynku, potwierdzającej jego
bezpieczeństwo i przydatność do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem,
* przedstawienie opinii technicznych instalacji kanalizacyjnej i wodociągowej wraz
z przyłączami, potwierdzających zgodność ich wykonania z obowiązującymi
przepisami,
* przedłożenie aktualnych badań instalacji elektrycznej.
Wydając ww. postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. organ podał, iż przedmiotowy obiekt w obecnym kształcie istniał już pod koniec 1994 r., a zatem powstał pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ ustalił, iż od strony północnej na długość 5,35 m pasmem o szerokości ok. 0,45 m znajduje się on na działce nr [...]. Ustalił również, że właściciel obiektu jest kolejnym właścicielem nieruchomości i nie dysponuje żadnymi dokumentami, które mogłyby świadczyć o legalnym wybudowaniu tego obiektu.
Przede wszystkim wskazać trzeba, iż działania organu administracyjnego przewidziane w art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), podejmowane w toku postępowania w sprawie wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, mają charakter dowodowy (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1985 r, sygn. akt II SA 1843/85). Oznacza to, iż organ powinien kontynuować przedmiotowe postępowanie w trybie przepisów ww. ustawy i zakończyć je wydaniem stosownej decyzji.
A zatem, w pierwszej kolejności organ powinien zbadać, czy w sprawie zaistniały przesłanki przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego, określone w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie
jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju
zabudowę, lub
powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub
mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla
otoczenia.
Wprawdzie w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2009 r. organ nadzoru budowlanego podał, iż ustalił, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., jednak wskutek tych ustaleń nie została wydana decyzja kończąca postępowanie legalizacyjne w trybie przepisów ww. ustawy. W przypadku zaś wykluczenia przesłanek, o których mowa w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. organ nadzoru budowlanego powinien rozważyć możliwość zastosowania art. 40 cytowanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z prawem. Inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, stosownie do art. 42 ww. ustawy.
Jednocześnie zauważyć należy, iż postępowanie legalizacyjne w trybie powyższych przepisów powinno być przeprowadzone przy udziale wszystkich stron postępowania, określonych na podstawie art. 28 k.p.a. Na gruncie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie ma bowiem analogicznej regulacji do art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r, zgodnie z którym stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 59 w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Nie do przyjęcia jest stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej decyzji, iż powołanie się przez organ nadzoru budowlanego na art. 59 Prawa budowlanego z 1994 r., mimo że podstawą decyzji o pozwoleniu na użytkowanie powinien być art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nieprawidłowe i niezrozumiałe jest twierdzenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym ww. decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. została wydana na podstawie właściwego przepisu w sytuacji, gdy organ odwoławczy w innym miejscu tego samego uzasadnienia podał także, iż podstawą decyzji o pozwoleniu na użytkowanie powinien być inny przepis, a wydający ją organ popełnił błąd w tym zakresie.
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1910/09). Podkreślić trzeba, iż art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. wyraźnie stanowi, iż przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r., a z ustaleń dokonanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. wynika, że sporny obiekt istniał w obecnym kształcie już pod koniec 1994 r, postępowanie w sprawie jego legalizacji, w toku którego zostało wydane postanowienie tego organu z dnia [...] lutego 2009 r. znak [...] w trybie art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r., powinno być prowadzone na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. O ile organ odwoławczy prawidłowo zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przepisy art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowią pewną zwartą grupę przepisów i należy je stosować w przypadkach określonych w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r, stanowisko to nie znalazło odzwierciedlenia w wydanym rozstrzygnięciu.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 152 ww. ustawy, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 210 cytowanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło