VII SA/Wa 1092/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia : I. przyznać E.S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych oraz ustanowienie radcy prawnego, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 26 czerwca 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez E.S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze stałego dochodu z tytułu renty w wysokości 465,00 złotych oraz z jednorazowych dochodów jakie uzyskuje z tytułu sprzedaży zboża w sierpniu 2012 r. w wysokości 1.600,00 złotych, oraz z tytułu zwrotu podatku akcyzowego za 2012 r. w wysokości około 1.200,00 złotych, zwrotu kosztów sądowych w wysokości około 124,00 złotych oraz z tytułu czynszu dzierżawnego za 2012 r. w wysokości 1.000,00 złotych, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 4.389,00 złotych. Wnioskodawca podał, że jego miesięczny dochód wynosi około 1.000,00 złotych. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni 60 m ² (wymagający remontu) oraz nieruchomość rolną o powierzchni 18 ha. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawca oznajmił, że nie posiada. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podał, iż sam prowadzi gospodarstwo rolne, które położone jest na bardzo słabych glebach. Oświadczył, iż orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS w Z. z dnia [...] został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, dlatego zmuszony jest do ograniczenia produkcji do mniej dochodowej oraz do wynajmowania pracowników do najcięższych prac, na co brakuje mu pieniędzy. Dodał, iż znacznie wzrosły ceny wszystkich środków do produkcji rolnej, takich jak nawozy mineralne, olej napędowy, środki ochrony roślin, usługi, itp. Zaznaczył, że posiadane budynki gospodarcze są stare i niefunkcjonalne, co utrudnia i uniemożliwia rozwój hodowli. Oświadczył, iż przeciwko niemu prowadzone jest aż 7 postępowań egzekucyjnych, a komornicy zajmują wszystko co się nadaje do zajęcia. Dodał, iż posiada liczne, nie zapłacone od kilku lat długi i zobowiązania na łączną kwotę 14.000,00 złotych. Zarządzeniem z dnia 12 lipca 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem domu o powierzchni 60 m ² należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, wywóz nieczystości, podatek od nieruchomości). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy otrzymuje dopłaty unijne lub inne do posiadanej nieruchomości rolnej o powierzchni 18 ha, jeśli tak, należało wskazać jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości otrzymuje oraz czy uzyskuje dochód z tytułu posiadania inwentarza żywego, jeśli tak, należało podać jakie zwierzęta hoduje i w jakiej ilości oraz jaki uzyskuje dochód z tytułu ich sprzedaży, bądź też ze sprzedaży, produktów zwierzęcych. Zapytano wnioskodawcę także, czy uzyskuje dochody ze sprzedaży mleka, a jeśli tak, należało wskazać w jakiej wysokości, gdyż z nadesłanych do sprawy o sygn. akt (VII SA/Wa 1295/08) w 2009 r. dodatkowych informacji wynika, że takie dochody wnioskodawca wówczas uzyskiwał oraz czy uzyskuje dochody ze sprzedaży płodów rolnych, jeśli tak, należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Wezwano wnioskodawcę do wyjaśnienia z jakiego tytułu prowadzonych jest przeciwko niemu siedem postępowań egzekucyjnych oraz jaka kwota miesięcznie jest potrącana tytułem zajęcia komorniczego. Zapytano wnioskodawcę czy uzyskuje pomoc ze strony rodziny lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli wnioskodawca je posiada. W dniu 31 lipca 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem jakie wnioskodawca ponosi wynoszą : na zakup żywności w wysokości 600,00 złotych, za energię elektryczną w wysokości około 100,00 złotych, wodę w wysokości 30,00 złotych, telefon w wysokości około 100,00 złotych, wywóz nieczystości w wysokości około 36,00 złotych, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 866,00 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że w 2013 r. otrzymał dopłatę unijną w kwocie 2.335,43 złotych. Podał, że hoduje 8 sztuk bydła, w tym 3 krowy, ale w tym roku nie sprzedawał jeszcze bydła. Oświadczył, że obecnie mleka nie sprzedaje, a w sierpniu 2012 r. uzyskał dochód ze sprzedaży zboża w wysokości 1.600,00 złotych. Wnioskodawca wskazał, że postępowania egzekucyjne prowadzone są przeciwko niemu z tytułu niezapłaconych kosztów sądowych, kar w sprawach o wykroczenie i innych należności wobec wierzycieli. Oświadczył, że obecnie potrąca jest z renty kwota w wysokości 190,00 złotych tytułem zajęcia komorniczego. Wnioskodawca oznajmił, że nie otrzymuje żadnej pomocy ze strony rodziny, organizacji społecznych, czy państwowych. Do dodatkowych wyjaśnień dołączył wyciąg z konta bakowego za okres od 23 kwietnia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. , z którego wynika, że na rachunek wnioskodawcy wpływa kwota w wysokości 465,14 złotych z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego tytułem renty. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że poniesienie jednorazowo wydatku w wysokości 200,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jak również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru jest to wydatek, który mógłby spowodować uszczerbek w niezbędnych kosztach utrzymania koniecznego wnioskodawcy, którego jedynym stałym źródłem dochodu jest renta w wysokości 465,14 złotych miesięcznie. Z tego względu, celem zapewnienia wnioskodawcy prawa do Sądu, zwolniono go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200,00 złotych oraz ustanowiono radcę prawnego z urzędu. Rozstrzygnięcie takie zabezpiecza bowiem wnioskodawcy prawo do Sądu, a jednocześnie nie skutkuje przerzuceniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Jednocześnie stwierdzono, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie i w tym zakresie wniosek oddalono. Uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie ponieść choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca oprócz stałego dochodu uzyskiwanego z tytułu renty uzyskuje także dochody z tytułu sprzedaży zboża, za które jak oświadczył w 2012 r. otrzymał kwotę w wysokości 1.600,00 złotych, dochody z tytułu czynszu za dzierżawę w wysokości 1.000,00 złotych oraz z tytułu zwrotu podatku akcyzowego za 2012 r. w wysokości około 1.200,00 złotych. Ponadto, wnioskodawca otrzymuje także dopłaty bezpośrednie z Unii Europejskiej. W 2013 r. otrzymał dopłatę unijną w wysokości 2.335,43 złotych. Ponadto, wnioskodawca hoduje bydło co pozwala także na pozyskanie dodatkowych środków finansowych. Ponadto, wnioskodawca zapewne uzyskał już środki finansowe z tytułu sprzedaży zboża w 2013 r. Stwierdzono zatem, że wnioskodawca ze środków uzyskanych ze sprzedaży zboża, otrzymanego czynszu dzierżawnego oraz zwrotu podatku akcyzowego, jak również z dodatkowych środków finansowych otrzymanych z Unii Europejskiej, mając również możliwość uzyskania środków ze sprzedaży bydła, będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie, których wysokość nie przekracza kwoty 100,00 złotych. Dodać należy, że ewentualne pozostałe koszty sądowe, takie jak ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku czy wpis od skargi kasacyjnej lub od ewentualnego zażalenia bądź inne, mogą w sprawie wystąpić, jak również nie pojawić się w ogóle, co zależy od działań samego wnioskodawcy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.